Het verhaal achter de actie: waarom zijn sportdocumentaires zo populair?

© GETTY
Jonas Creteur
Jonas Creteur Redacteur bij Sport/Voetbalmagazine

OoK Quick-Step, in samenwerking met Amazon Prme, stapt op de documentairetrein die door de sportwereld raast. Denk daarbij ook ook  ‘The Last Dance’ of ‘Drive to Survive’, twee absolute voltreffer. Het gaat om steeds meer teams, competities en streamingdiensten. En die docuhype zal in 2023 nog groeien.

Toen Wout van Aert in de voorbije Ronde van Frankrijk op het podium verscheen met een zwart bakje op zijn pet, circuleerde op sociale media allerhande theorieën over de reden van dat gadget. Tot Van Aert klaarheid schiep: het ging om de batterij van een microfoontje dat elk geluidje moest registreren. Opgespeld door technici van Box to Box Films, dat voor streamingdienst Netflix, in samenwerking met France Télévisions en Quad Productions, aan een docureeks werkte: Ride to Survive Tour de France.

Hetzelfde opzet als de soortgelijke succesvolle Drive to Survive-serie over de formule 1: een exclusieve blik achter de schermen, maar dan van acht wielerploegen. Op dezelfde leest geschoeid als de drie seizoenen van El Dia Menos Pensado, een verhullende reeks over de interne keuken van het Movistarteam. Of de docu’s die onder meer Quick-Step (One Year in Blue) en Jumbo-Visma (Plan B en Code Geel) de voorbije jaren zelf lieten maken. De ploeg van Patrick Lefevere gaat trouwens verder op dat elan, want bij de ploegpresentatie voor het seizoen 2023 kwam het met het nieuws dat de Wolfpack samenwerkt met Amazon Prime voor een nieuwe reeks.

De acht afleveringen van Ride to Survive worden allicht in de aanloop naar de Tour van 2023 gelanceerd. Zoals ook het vijfde Drive to Survive-seizoen een week voor de start van de volgende F1-campagne, begin maart 2023, op Netflix te zien zal zijn. Net als Break Point, een tiendelige achter de schermen-reeks over de jonge generatie van het mannen- en vrouwentennis die vanaf 13 januari, net voor de Australian Open, voor het eerst gestreamd wordt. Een reeks die er kwam na een deal tussen de ATP Tour (mannen), de WTA Tour (vrouwen) én de vier grandslamtoernooien. Niet vanzelfsprekend, want die organisaties blinken doorgaans weinig uit in eendracht.

Hier staat ingevoegde content die informatie op uw apparaat wil opslaan en/of openen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.
Klik hier om dit alsnog toe te laten

Al even uitzonderlijk: de samenwerking tussen de PGA Tour (de Amerikaanse golfcompetitie) en de vier majors. Voor eenzelfde ‘behind the scenes’-reeks met 22 topgolfers die begin 2023 gelanceerd wordt. Gemaakt door… Box to Box Films. Het doel: het vergroten van de fanbasis, met name bij jongeren. Traditiesporten als wielrennen, tennis en golf worstelen immers met een vergrijzend kijkpubliek. Bij de PGA Tour is de gemiddelde leeftijd boven de zestig gestegen, bij de ATP en de WTA boven de vijftig, net als in de koers. Sporten met nochtans sterke persoonlijkheden, maar die zichzelf in het verleden als totaalproduct te weinig hebben verkocht, vooral aan de jongere generatie.

Daar slaagde de formule 1 met Drive to Survive wel in, zo blijkt uit stijgende aandelen van de 18- tot 24-jarige kijkers: plus 10 procent tussen 2019 en 2021, in de VS zelfs plus 34 procent. Vooral in die commercieel zeer belangrijke markt is de F1 populairder dan ooit. Met ook recordkijkcijfers voor afgelopen seizoen: voor het eerst meer dan een miljoen gemiddeld.

Storytelling

Drive to Survive is dan ook een perfect voorbeeld van storytelling: via exclusieve interviews en (bijna) ongelimiteerde achter de schermen-beelden context bieden aan intriges, rivaliteiten en vriendschappen die zich op en vooral naast de circuits afspelen. Tussen concurrerende F1-teams, maar ook tussen rijders binnen hetzelfde team. De reeks geeft de rijders, in races steevast verstopt achter een helm, zo ook een menselijk gelaat. Precies waar jongeren, en ook veel vrouwen, naar op zoek zijn. Data tonen aan dat nieuwe F1-fans in de eerste plaats geboeid raakten door de unieke verhaallijnen en personaliteiten die ze via Drive to Survive leerden kennen. Minder door het competitieve en tactische aspect, wat in de serie ook veel minder aan bod komt.

Cijfers van een wereldwijde enquête die onderzoeksbureau Ampere eind vorig jaar bij 15.000 sportliefhebbers (over alle leeftijden) uitvoerde zijn dan ook veelzeggend. Gemiddeld 64 procent van de ondervraagden gaven aan dat ze dergelijke sportdocu’s volgen. Maar een derde van hen kijkt weinig of zelfs níét naar live-uitzendingen van de sport op zich. Een cijfer dat duidelijk aangeeft hoe een sportorganisatie in een steeds gefragmenteerder media- en entertainmentlandschap zo een nieuw publiek kan aanboren.

En er zelfs voor betaald wordt. Liberty Media, eigenaar van de F1, krijgt van Netflix naar verluidt zo’n vijf miljoen euro, dat verdeeld wordt onder de teams. De deelnemende actoren aan de nieuwe docureeks over de Tour de France ontvangen een miljoen euro (500.000 euro voor organisator ASO en France Télévisions en 500.000 euro voor de acht teams). Voor Netflix zijn die reeksen dan ook een lucratief verdienmodel. Het aantal F1-fans dat geabonneerd is op de Amerikaanse streamingsdienst steeg sinds de lancering van Drive to Survive in 2019 van 53 tot 64 procent eind 2021, goed voor 40 miljoen euro extra inkomsten.

Drive to Survive was als achter de schermen-documentaire wel geen primeur. Enkele maanden eerder, in december 2018, had Netflix al Sunderland ‘Til I Die gelanceerd, de bejubelde serie over de gelijknamige voetbalploeg en zijn hondstrouwe supporters, waarvan binnenkort een derde seizoen te zien zal zijn. Twee jaar eerder had die andere Amerikaanse streamingsdienst, Amazon Prime TV, al uitgepakt met All or Nothing, een serie over het Americanfootballteam Arizona Cardinals. Beloond met een Emmy Award, en dus volgden er nog reeksen, over de LA Rams (2017), de Dallas Cowboys (2018) en de Carolina Panthers (2019). Later ook uitgebreid met series over de All Blacks (het Nieuw-Zeelandse nationale rugbyteam), de Braziliaanse nationale voetbalploeg, en voetbalclubs als Arsenal, Juventus, Manchester City en Tottenham. Ook een All or Nothing-reeks over wielerteam Jumbo-Visma staat momenteel in de stijgers.

Hier staat ingevoegde content die informatie op uw apparaat wil opslaan en/of openen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.
Klik hier om dit alsnog toe te laten
30 for 30

Al evenzeer booming: documentaires over sporticonen of gebeurtenissen in de sportgeschiedenis. Al is dat genre niet nieuw, zeker in de VS. Zender HBO was op dat vlak een pionier, toen het in 1991 When it Was a Game maakte, een docufilm over de beginjaren van het baseball. Gevolgd door tal van andere docu’s, van de rivaliteit tussen NBA-sterren Magic Johnson en Larry Bird tot Do You Believe in Miracles?, over de stuntzege van de VS tegen het ijshockeyteam van de Sovjet-Unie, op de Winterspelen van 1980.

In die jaren negentig wonnen twee sportdocumentaires zelfs een Oscar: When We Were Kings in 1996, over The Rumble in The Jungle tussen Muhammad Ali en George Foreman en One Day in September in 1999, over de aanslag van Palestijnse terroristen tijdens de Olympische Spelen van 1972.

Een nieuw elan kreeg het genre tien jaar later, in 2009, toen ESPN naar aanleiding van zijn dertigjarig bestaan met 30 for 30 begon: 30 documentaires van een vijftigtal minuten over de grootste sportverhalen en vedetten. Met groot succes, want onlangs verscheen de… 121ste aflevering.

Hier staat ingevoegde content die informatie op uw apparaat wil opslaan en/of openen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.
Klik hier om dit alsnog toe te laten

Daarnaast werden al 67 kortere docu’s (30 for 30 shorts) uitgezonden, een reeks van acht Soccer Stories, over onder meer het Hillsboroughdrama, en miniseries zoals O.J.: Made in America. In 2017 kreeg die reeks ook een Oscar, voor de meesterlijke manier waarop de op- en neergang gereconstrueerd werd van OJ Simpson, de voormalige Americanfootballvedette.

Ook in België kreeg een soortgelijke reeks, Belga Sport van het productiehuis Woestijnvis, veel lof. Op voorzet van VRT-sportarchivaris Alain Van Driessche werd al in 2007 het eerste seizoen op Canvas uitgezonden. Journalisten als Jan Antonissen en Luc Kempen belichtten er figuren of memorabele momenten uit de Belgische sportgeschiedenis op een meesterlijke manier. In 2019 werd het tiende en voorlopig laatste seizoen uitgezonden – aan het elfde wordt volop gewerkt.

Hier staat ingevoegde content die informatie op uw apparaat wil opslaan en/of openen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.
Klik hier om dit alsnog toe te laten
Weer de goat

De meest succesvolle sportdocureeks ooit werd een jaar later gelanceerd: The Last Dance, over de carrière en het laatste seizoen (1997/98) van Michael Jordan bij de Chicago Bulls. Nog een voltreffer voor Netflix dat daarvoor samenwerkte met Disney+, die andere Amerikaanse streamingsdienst. Een gezamenlijke investering van ruim twintig miljoen dollar, inclusief vier miljoen voor de medewerking van Jordan himself. De lancering van de tiendelige serie was eerst voorzien voor juni 2020, maar werd door de wereldwijde coronalockdown vervroegd naar april.

Een briljante zet, want door het wegvallen van livesport snakten sportfans naar nieuwe content. The Last Dance werd zo de best bekeken documentaire in de geschiedenis van Disney (5,4 miljoen gemiddeld per aflevering in de VS). En brak ook op Netflix wereldwijd alle records: 24 miljoen kijkers al in de eerste maand na de lancering.

Hier staat ingevoegde content die informatie op uw apparaat wil opslaan en/of openen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.
Klik hier om dit alsnog toe te laten

Opvallend: Jordan schonk zijn vergoeding weg aan een goed doel, maar kreeg daar een veelvoud van terug via de flink gestegen verkoop van zijn ‘Jordan Brand’-sportartikelen. En al even belangrijk voor MJ: door de reeks kregen miljoenen jonge sportfans een inzicht in de carrière van de superbasketballer met een allesverslindende winnersmentaliteit. Dankzij The Last Dance werd zo zijn titel als de GOAT, de beste aller tijden, weer versterkt. Een win-win voor Jordan en voor Disney/Netflix. Sindsdien beseffen sporticonen nog meer hoe belangrijk zulke series kunnen zijn voor hun erfenis (én hun financieel vermogen), en om percepties over hen te nuanceren of aan te scherpen.

Positief: is er ook ruimte voor onderzoeksjournalistiek. Al in 2017 verscheen op Netflix de ophefmakende documentaire Icarus, waarin Grigory Rodtsjenkov, het ex-hoofd van het dopinglab van Moskou, het Russische dopingsysteem uit de doeken deed. Een jaar later beloond met een Oscar. Een primeur voor Netflix, dat afgelopen november ook uitpakte met FIFA Uncovered, over de controversiële geschiedenis van de Wereldvoetbalbond.

Hier staat ingevoegde content die informatie op uw apparaat wil opslaan en/of openen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.
Klik hier om dit alsnog toe te laten

Allemaal passend in het plaatje van authentieke, waarheidsgetrouwe content, waarin documentairemakers kijkers zo het volledige verhaal van atleten, ploegen of gebeurtenissen uit het verleden en heden schetsen. Een verademing in een sociale mediawereld met te veel oppervlakkige, schone schijn. Een wereld waarin sportfans meer diepgang willen, het verhaal áchter de actie. Dat is de verklaring voor het succes van de sportdocumentaire. Zeker nu er – ironisch genoeg – veel geld mee te verdienen valt.

Het nieuwe doel: uitzendrechten

Een nieuwe evolutie: streamingplatformen mengen zich meer en meer in de strijd om de uitzendrechten van sportcompetities. Een van de weinige zaken waar mensen nog massaal live naar kijken, bereid zijn voor te betalen, en die zo ook veel adverteerders lokken.

The Wall Street Journal berichtte onlangs dat Netflix interesse heeft in de uitzendrechten van onder meer wielerwedstrijden. Het is niet bekend welke koersen, maar de strategie is duidelijk: goedkoop investeren om de kleine sport, die wielrennen wereldwijd nog altijd is, via een eigen docuserie populairder te maken, zeker op de lucratieve thuismarkt in de VS. Netflix probeerde onlangs ook de Amerikaanse rechten van de formule 1 te kopen, maar verloor die strijd van de meer kapitaalkrachtige Walt Disney Company (ESPN).

Fout opgemerkt of meer nieuws? Meld het hier