Een jaar nadat zijn ouders café waren beginnen te houden - twee huizen verder dan waar zijn moeder nu woont - werd Jan Ceulemans geboren. Meer nog dan in het café waarin hij opgroeide, bleken het de twee pleintjes aan de overkant van de straat waar hij het vaakst was te vinden. Niet alleen om te voetballen, maar ook om te basketten, want bij de miniemen, kadetten en scholieren al was Ceulemans van de grootste. Studeren, houtbewerking aan de technische school, kon zijn aandacht amper wegdragen, kaarten met de ouderen in het café des te meer. Boemeke wies. Toen hij een jaar of zestien was, ging Ceulemans, in navolging van zovelen in Lier, aan de slag bij de schoenfabriek Vanderwee, om in het halfuur middagpauze snel een boterham te eten en dan een balletje te trappen met de rest.
...

Een jaar nadat zijn ouders café waren beginnen te houden - twee huizen verder dan waar zijn moeder nu woont - werd Jan Ceulemans geboren. Meer nog dan in het café waarin hij opgroeide, bleken het de twee pleintjes aan de overkant van de straat waar hij het vaakst was te vinden. Niet alleen om te voetballen, maar ook om te basketten, want bij de miniemen, kadetten en scholieren al was Ceulemans van de grootste. Studeren, houtbewerking aan de technische school, kon zijn aandacht amper wegdragen, kaarten met de ouderen in het café des te meer. Boemeke wies. Toen hij een jaar of zestien was, ging Ceulemans, in navolging van zovelen in Lier, aan de slag bij de schoenfabriek Vanderwee, om in het halfuur middagpauze snel een boterham te eten en dan een balletje te trappen met de rest. Zo begon de carrière van Caje, bijgenaamd naar Kazze, zijn grootvader die de afspanning In 't Kasselo uitbaatte. François Ceulemans (58), broer van Jan (50) : "In de straat waar we woonden was een frituur waar je eens per week gebakken vis kon krijgen. Mijn moeder stuurde mij daar om en wij aten in het café. Op een zekere keer had ons moeder koffie opgeschonken en die stond gloeiend heet op tafel. Toen ik net binnenkwam had Jan - hij moet drie, vier jaar geweest zijn - van die koffie gedronken. Hij had het gelukkig allemaal weer uitgespuugd, maar hij heeft drie, vier weken in het hospitaal gelegen. Voor hetzelfde geld had hij dood kunnen zijn." Van bij zijn debuut in de eerste ploeg van Lierse, waarvoor hij inderhaast uit de fabriek werd weggeroepen, maakt Jan Ceulemans indruk. Zijn lengte, zijn kracht, zijn inzet behoedden Lierse in extremis voor de degradatie. Is hij aanvankelijk nog bankzitter, onder Hans Croon speelt hij zijn eerste volledige wedstrijd in de eerste klasse op Club Brugge, dat won dankzij vier doelpunten van Raoul Lambert. Pas tegen Winterslag, in het seizoen 1974/75, zou Ceulemans zelf zijn eerste doelpunt maken. In die wedstrijd was het al dat voormalig Ajaxcoryfee Piet Keizer aanbood Ceulemans' zaken te behartigen. Op een toernooi met de Belgische Uefa's in Frankrijk ontdekte België in hem een nieuwe Paul Van Himst, blokletterden de kranten. Ceulemans' driejarig contract in Lier stipuleerde dat hij maximaal negen miljoen frank mocht kosten. François Ceulemans : "Een aantal ploegen wou hem. Ik ben toen met hem mee geweest naar RWDM, dat zijn glorietijd kende, Anderlecht en Standard. Want hij was nog jong toen. De onderhandelingen op Anderlecht verliepen toen met Raymond Goethals en Vanden Stock. Die van Standard zijn bij ons thuis geweest, Cor van der Hart was daar toen trainer. RWDM was in de pe- riode van L'Ecluse en Michel Verschueren was er manager. Club Brugge was de laatste in de rij. Michel Van Maele en Antoine Vanhove zijn toen ook bij ons thuis gekomen. In het kleine huisje waar ons moeder nu nog woont. Veel oudere mensen keken daar naar op. Er kwam een dikke Mercedes aan met een logo van Club Brugge op de ruit. Daar bij ons thuis zijn zo, van ver eigenlijk, op een papierke de voorwaarden gekrabbeld." Bij Club Brugge komt Jan Ceulemans bij een ploeg die pas de finale van de beker voor landskampioenen, tegen Liverpool, had gespeeld. Dát, de heimwee naar zijn familie in Lier die hem vaker dan goed was driehonderd kilometer heen en terug deed rijden, de aanpassing aan het dieptespel dat Ernst Happel voor ogen had en de weinig geslaagde trainerswissel met Andras Beres maken van het eerste Brugse seizoen allerminst een succes voor Ceulemans. Pas met de komst van Han Grijzenhout, het seizoen erop, loopt het beter. Ceulemans pakt met Club Brugge zijn eerste landstitel. Om vervolgens na een paar trainerswissels, waaronder die van Rik Coppens, met Club Brugge ternauwernood de degradatie naar de tweede klasse te ontlopen. Er was een sterke hand als die van George Kessler nodig om de ploeg weer naar boven te loodsen. Kessler is lyrisch over Ceulemans. "Ik heb veel toppers onder mij gehad", zegt hij in het boek Sterke Jan. " Berti Vogts, Johan Cruijff, Ruud Krol, Wim Suurbier, ... Jan Ceulemans behoort daar ook bij. Ik vind hem dé man van de rush. Hij is een van de weinige voetballers die diep gaan en die rush dan nog kunnen afwerken met een goed schot ook. Hij getuigt van enorm veel doorzicht en ik vind het absurd hem te beschouwen als een typische krachtvoetballer. Jan is het type van de eenvoudige voetballer. Op het veld kan hij met één eenvoudige beweging meer resultaat halen dan een ander in misschien zelfs veertig bewegingen. Dat maakt een topper uit : hoe eenvoudiger men speelt, hoe moeilijker het is voor de tegenstrever dat te bestrijden. Mijn waardering en respect geldt misschien nog meer voor de mens Ceulemans dan voor de voetballer. Als ik vijf van zijn grootste hoedanigheden op een rij zet, dan zijn dat : zijn evenwichtigheid, zijn eenvoud, zijn sociaal denken, zijn sociale (mede)leven en zijn openhartigheid. Jan Ceulemans is een zeldzaam meegemaakte demonstratie van eenvoud." Na het vertrek van Kessler komt Henk Houwaart. Onder hem is het dat Ceulemans zijn grootste en Europees opvallende momenten kent. Een monument krijgt gestalte. "Jan is een brave jongen, iedereen houdt van hem", zegt Houwaart in Sterke Jan. "Maar hij is ook een zelfstandige vent geworden. Een man die zijn verantwoordelijkheid opneemt ook. Als lid van de spelersraad gaat hij nu naar de raad van beheer en zegt : zoveel winstpremie. Zo was hij met de spelersstaking vorig jaar ook woordvoerder van de groep. De medespelers kijken naar hem op, hij is bij Club iemand geworden." François Ceulemans : "Het mooiste uit zijn vijftig jaar is onder andere 1980 geweest, denk ik. Het eerste jaar bij Brugge was niet wat ze daar gewoon waren, maar daarna heeft hij 29 doelpunten gemaakt, in het jaar dat Erwin Vandenbergh er met 39 Europees topschutter werd. In 1980 is eigenlijk de internationale doorbraak gekomen met het Europees kampioenschap in Italië, met wedstrijden tegen Engeland en Spanje. Na 1980 kon hij naar AC Milan. Hij is met zijn vrouw en Michel Van Maele naar Milaan geweest. Club Brugge had een bedrag op zijn hoofd gezet, maar eigenlijk zijn ze uit beleefdheid naar ginder geweest. Onderweg wisten ze al dat hij niet zou gaan. Brugge heeft het bedrag zelfs nog opgedreven met de bedoeling ze misschien te doen afhaken, maar ze waren bereid zelfs dat ( een jaarsalaris van dertien miljoen frank, nvdr) te betalen. Achteraf heb ik hem meerdere keren horen zeggen dat hij wat spijt had dat hij het niet gedaan had om te weten of hij het gekund zou hebben. Maar spijt over de financiële kant heeft hij niet, denk ik." Verscheidene operaties aan de knie hebben Jan Ceulemans ertoe genoopt te stoppen met voetballen en beloftes hem voor het leven op Club Brugge te houden, zijn op niets uitgedraaid. Jan Ceulemans is werkloos. Met argusogen wordt zijn overgang naar het trainersbestaan gevolgd. Is die stille, sterke Jan wel een trainer ? Hij verbaast iedereen. En zichzelf. "Ik spring zelfs recht uit de dug-out. Ik dacht niet dat ik dát ooit zou doen", zegt hij in de pers. Eendracht Aalst is op dat moment de club waar hij voor het eerst trainer is. In de kranten geeft hij dan al blijk van de voetbalfilosofie die hij tot handelsmerk heeft verheven : "Voetbal is een simpel spelletje. Daarom tracht ik het ook simpel te houden. Stempel drukken ... ik geloof daar niet veel in. Wat ik ook doe, hoe hard ik mij ook inspan, ik ben afhankelijk van de spelers op het veld. Ik wil het spel eerlijk spelen, maar mijn impact op het resultaat gaat uiteindelijk niet verder dan 20, 25 procent. Een trainer mag dat niet uit het oog verliezen. Hij moet afstand kunnen nemen. Je zal mij na een nederlaag nooit in een hoopje ellende zien veranderen. Zover wil ik niet gaan. Soms moet je kunnen toegeven : ik heb alles gedaan wat ik kon, maar het is niet gelukt. Ik wil trainer zijn en niets meer. Ik hoef de club niet te leiden, ik wil het beleid niet bepalen. Daar zijn andere en geschiktere mensen voor. Ik vind : je kan maar één ding goed doen."Met Eendracht Aalst beleeft hij gloriedagen : de club wordt periodekampioen en promoveert. Met dank aan Gilles De Bilde, die de club het jaar daarop, in 1995, aan Europees voetbal helpt door ermee als vierde te eindigen in de competitie. Daarin stoten ze door tot AS Roma hen uitschakelt. Als het seizoen daarop de prestaties terugvallen, wordt Ceulemans ontslagen. Niemand wacht na zijn ontslag op Jan Ceulemans, die van lieverlee met Ingelmunster, derde klasse, in zee gaat. Anderhalf jaar later promoveert hij ermee naar de tweede klasse. En wenkt Westerlo. De nestwarmte van de Kempense club, dicht bij Lier, doet hem goed. Hij kan er werken zonder druk en trainen op zijn manier : met veel onderlinge partijtjes. Hij zal er zes jaar blijven en de beker van België winnen. Dat hij daarna naar Club Brugge zou gaan, was een publiek geheim, te meer omdat Club hem na zijn eerste seizoen in het Kuipke al had gecontacteerd. Ook al bleek dat later om een persoonlijk initiatief van toenmalig voorzitter Michel Van Maele te gaan. François Ceulemans : "Jan zei : 'Wat George Kessler op een half uur uitlegde in de tactische bespreking, dat kan ik in tien minuten. Je moet daar geen show rond maken. Die stap terug naar Ingelmunster is daarom niet zo'n probleem geweest voor hem. Als morgen een tweedeklasser zou bellen die in moeilijkheden zit, er is kans dat hij het zou doen." Trainer van Club Brugge, oude glorie, Trond Sollied vertrokken, spelers vertrokken, systemen uitgesleten, vrienden van vroeger gevonden, geduld oefenen, 4-3-3, lekken in de spelersgroep, onrust, veel geblesseerden ook, Nieuwjaar, geen excuses meer, geduld hebben, neen, geen excuses meer, ruzie rond het penaltypunt, afspraken vergeten, Balaban, Balaban !, allez komaan, Boussoufa, Boussoufa, Boussoufa, Boussoufa, gsm afgelegd, beslissing gevallen, vriendschappen gespleten, messen in de rug, Marc the Knife, dromen gebroken, interview, advocaten, antwoorden uit de buik, D'Hooghe niet te vertrouwen. Klaar. Kláár ! François Ceulemans : "Hij zei soms wel eens tegen mij : 'Die zaak ráákt niet opgelost met het materiaal dat je daar nu hebt.' Hij moet wel in de put hebben gezeten van wat er in Club Brugge gebeurd is, denk ik. Denk ik, ja, want hij is niet de man die daar veel over gaat praten. We hebben nochtans meerdere keren per week contact. Hij gaat geweldig veel fietsen, vooral op maandag. Maar we gaan in het weekend af en toe ook eens naar het voetbal. Het meest op Lyra, in vierde. En anders gaan we op zondagmiddag met onze vrouwen iets drinken in een taverne om de namiddag door te komen. Duvel, dat mag em wel. In het weekend gaan we ook veel langs bij ons moeder. Jan de laatste tijd zelfs bijna elke dag." door raoul de groote