Hoe het begon...
...

Hoe het begon...De relatie tussen de Uefa en de Fifa is altijd al troebel geweest. De strijd om het Fifapresidentschap in 1998 toonde nog maar eens aan hoe nietsontziend beide protagonisten, Sepp Blatter en Lennart Johansson, kunnen zijn. Bovenal bewijst die attitude het belang van deze machtspositie. Blatter, reeds drie jaar Fifapreses, riskeerde op de Fifatop eind vorige week in Buenos Aires een vote of no-confidence te krijgen en zo z'n titel te verliezen. Aanleiding was het delicate dossier rond het faillisement van ISL/ISMM, het marketingbureau waar de Fifa bijna 20 jaar geleden voor het eerst mee in zee ging. International Sports & Leisure (ISL) - voor 90% een dochterfirma van International Sports Media and Marketing (ISMM), de overige 10% behoren toe aan het Japanse Tenzu - werd in 1982 opgestart door Horst Dassler. Dassler - zoon van Adolf Dassler, stichter van Adidas - begreep heel goed dat de sport, en voetbal in het bijzonder, almaar meer commerciële allures zou aannemen. Hij richtte een bureau op dat zich hoofdzakelijk bezighield met sportmarketing en de verdeling van televisierechten. Het werkterrein van ISL breidde zich stelselmatig uit. Dankzij een samenwerkingverband met de Fifa bij de geboorte in 1982, wist het marketingbureau zich meteen verzekerd van de organisatie van alle WK's voetbal tot en met 2006. Naast zijn commerciële feeling, beschikte Horst Dassler over een uitgebreid netwerk van politieke contacten. Zo zorgde hij ervoor dat Joao Havelange in 1974 voorzitter van de Fifa werd ten nadele van Sir Stanley Rous. Met de grootste en belangrijkste voetbalorganisatie ter wereld waren de zoete broodjes gebakken. In de jaren zeventig haalde Dassler Sepp Blatter weg bij een uurwerkfabrikant, waar Blatter fungeerde als PR-verantwoordelijke, en posteerde hem bij de Fifa. Ondertussen praatte Havelange in op zijn vriend Juan Antonio Samaranch, voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité (IOC), om hem te overtuigen ook een contract af te sluiten met ISL/ISMM. De zaken liepen uitstekend en ISL/ISMM verwierf in de jaren tachtig de rechten op het WK atletiek, het WK zwemmen en het EK voetbal. In 1987 kreeg het Zwitserse managementbureau een eerste knauw. Stichter Horst Dassler stierf aan kanker. Daarmee verdween een heel pak sportieve en politieke know-how binnen het ISL-huishouden. In 1991 werd de volgende slag toegediend : Klaus Hempel, door Dassler aangeduid als zijn opvolger, en Jurgen Lenz waren ontevreden over het gebrek aan betrokkenheid van de achtergebleven familieleden en startten een eigen marketingbedrijf, TEAM Marketing. TEAM snoepte de Champions League af van ISL/ISMM en toverde het kampioenenbal om tot een waar geldfestijn. Tot grote vreugde van de Uefa. Het IOC volgde het voorbeeld van Johansson & Co en verbrak eveneens de samenwerking met ISL/ISMM. Als gevolg daarvan moest de Dassler-boorling, met de Fransman Jean-Marie Weber aan het hoofd, op zoek naar nieuwe markten. ISL/ISMM bood 20 miljard frank voor vijftien jaar uitzendrechten van de noodlijdende Braziliaanse club Flamengo, 4 miljard frank voor zes jaar rechten op de Chinese competitie en bijna 10 miljard frank voor de Amerikaanse CART (autosport). De doodsteek volgde in 1999. ISL/ISMM telde ongeveer 50 miljard neer voor tien jaar rechten op het ATP-circuit. Een immense strategische blunder, want het mannentennis draait sinds enkele jaren op een laag pitje. Het marketingbedrijf besloot om de beurs op te gaan, maar dit idee werd al vlug afgeschoten door een Zwitserse rechtbank aangezien ISL/ISMM onvoldoende liquiditeit kon voorleggen. ... en escaleerdeIn april 2001 sprak een Zwitserse rechtbank het faillisement uit van ISL/ISMM. Sepp Blatter voelde de bui al hangen en richtte op 6 april de Fifa Marketing AG op. Daarvoor hevelde hij 75 medewerkers van ISL/ISMM over naar dit Fifa-initiatief. "Om de continuïteit te garanderen", aldus Blatter. Het faillisement van ISL/ISMM betekent dat Uefa en Fifa heel wat tegoeden aan hun neus voorbij zien gaan. De Uefa zegt dat ze van ISL nog een half miljard frank moet krijgen voor de opbrengsten van de organisatie van het EK 2000. De Fifa claimt een verlies van 2,5 miljard frank. Michael Zen-Rufinnen, secretaris-generaal van de Fifa, is er gerust in : "Wij hebben nooit afstand gedaan van onze rechten. Wij verkochten enkel onze licenties aan ISL, die ze op haar beurt verhandelde". Intussen beschuldigt Blatter het failliete marketingbureau van fraude. Hij beweert dat ISL/ISMM zowat 2 miljard frank op een eigen rekening plaatste, terwijl die som op een gezamenlijke rekening moest komen waar de Fifa toezicht op had. Het geld komt van O Globo, een Braziliaans mediabedrijf dat daarmee de uitzendrechten binnenhaalde voor de WK's voetbal in 2002 en 2006. De verdediging van ISL/ISMM : "Het betreft hier een lening van O Globo. Dit had niets met die uitzendrechten te maken". In Brazilië loopt er trouwens wel meer fout. De Braziliaanse bondsvoorzitter Ricardo Teixeira werd op het matje geroepen. Er is namelijk sprake van belangenvermenging vermits Teixeira financiële banden heeft met Traffic, een marketingbedrijf dat door de Fifa werd aangesteld om het WK voor clubelftallen 2001 te organiseren. Het kampioenschap, dat eind juli moest beginnen, werd in extremis afgeblazen als gevolg van het faillisement van ISL/ISMM. Daardoor hangt de Fifa een schadeclaim boven het hoofd. De clubs die normalerwijze aan dat WK zouden deelnemen, eisen een compensatie voor de misgelopen premies en de organisatiekosten. Naast de problemen voor de Fifa, worstelt Sepp Blatter met beschuldigingen tegen zijn persoon. De belangrijkste voetbalbobo werd voor een Berlijnse rechtbank schuldig bevonden aan laster en eerroof en riskeert een boete van 10 miljoen frank of zes maanden voorwaardelijk. De aanklacht kwam er nadat Bilanz, een Zwitsers dagblad, Blatter vroeg naar het bestaan van een geheime bankrekening in Liechtenstein. Daarop antwoordde hij dat de rekening toebehoorde aan de Dasslerfamilie. Suzanne Dassler, dochter van Horst, reageerde furieus en daagde Blatter voor de rechter. "Die rekening werd in 1997 door de ISL/ISMM groep geopend om er het smeergeld voor federatie-officiëlen op te bewaren." Verder krijgt Blatter flink wat tegenwind vanuit Europese hoek. De Uefa, met Johansson en secretaris-generaal Gerhard Aigner op kop, vroeg om een uitzonderlijke vergadering van het uitvoerend comité op 12 juni 2001. Beide heren eisten duidelijkheid omtrent het dossier ISL/ISMM en dan vooral omtrent de betrokkenheid van Blatter. In eerste instantie weigerde de Zwitser het voorstel, waarop Lennart Johansson dreigde met een vote of no-confidence op de top in Buenos Aires. Uiteindelijk onderwierp het comité Blatter op 13 juni jl. aan een lijst van 25 vragen, opgesteld door de Uefa. Vervolgens verklaarde Blatter dat alle problemen uitgeklaard waren, tot grote ergernis van Johansson. De Uefavoorzitter zei dat Blatter enkele vragen niet beantwoord had en dat dus bijlange niet alles van de baan was. Verdediging van Blatter : "Ik heb nog niet alle cijfers en documenten van de sponsors in handen. Het is voorlopig onmogelijk om op alle vragen een volledig antwoord te geven. Ik heb trouwens de indruk dat bepaalde mensen binnen de Uefa ( Blatter doelt op Gerhard Aigner,nvdr) een persoonlijke klopjacht zijn begonnen op mijn persoon." Kort daarop repliceerde Johansson : "Aigner handelt alleen maar in naam van de Uefa. Het is zwak van Sepp Blatter om de aandacht van belangrijke zaken weg te leiden door persoonlijke vetes op te rakelen." Ondanks de talrijke aantijgingen en financiële perikelen bleef Blatter rustig. "Het WK 2002 in Japan en Korea loopt geen gevaar. De voorbereiding verloopt naar wens." De Fifa mag van geluk spreken dat de 13 hoofdsponsors die een contract tekenden met ISL/ISMM en niet met de Fifa, trouw blijven aan het WK 2002. Wat de verdeling van de uitzendrechten betreft, is er ook al een oplossing gevonden. Kirch Media Grupe, het Duitse bedrijf van mediamagnaat Leo Kirch, kocht de optie van ISL/ISMM om de verdeling van de uitzendrechten buiten Europa op zich te nemen. Geen paniekvoetbal dus. Donderdag 5 juliHet Uitvoerend Comité van de Fifa keurt het akkoord goed dat Blatter op 5 maart 2001 bereikte met de Europese Commissie over een aanpassing van het internationale transfersysteem. Vast stond al dat contracten een looptijd krijgen van minimum één en maximum vijf jaar. De langdurige overeenkomsten dienen ten minste drie jaar gerespecteerd te worden, voor spelers ouder dan 28 jaar geldt een minimumperiode van twee jaar. Een speler zal slechts eenmaal per jaar van club mogen veranderen. Voetballers die eenzijdig hun contract opzeggen, krijgen een speelverbod. De onduidelijkheid over de hoogte van de opleidingsvergoeding voor spelers onder de 23 jaar, blijft nog wel bestaan. De Fifa legt dit vraagstuk in handen van de diverse confederaties (Uefa, CONCACAF). In het licht van de hele transferkwestie erkende de Fifa het bestaan van een internationaal sporttribunaal, de TAF ( Arbitration Tribunal for Football). Dit overkoepelend orgaan spreekt zich uit over geschillen tussen confederaties, nationale bonden, clubs, spelers en officials. Vrijdag 6 juliDe Fifa, bijgestaan door de Franse international Lilian Thuram en Pelé, vaardigt een aantal richtlijnen inzake racismebestrijding uit. Vooral Italië had het afgelopen seizoen af te rekenen met racistisch geweld. Alle clubs worden verzocht om stewards te engageren die nauwkeurig alle racistische acties in het publiek registreren. De wereldvoetbalbond spoort ook de supporters aan om elke vorm van racisme te betrijden door middel van sociale controle. Daarnaast zullen scheidsrechters strenger optreden bij racistische uitlatingen op het veld. Deze anti-racismeresolutie wekte vooral de indruk dat ze bleef steken in algemene understatements. Zaterdag 7 juliDit moest het hoogtepunt van de driedaagse top in de Argentijnse hoofdstad worden. Als Sepp Blatter onvoldoende transparantie kon voorleggen over het marketingdossier, zou hij weggestemd worden. Zover kwam het lang niet, want de Fifapreses verliet de spreekstoel onder een staande ovatie. Onverwachts was dat niet, omdat in de Fifa buiten de Europese bonden voldoende steun heerst voor de Zwitser. Die beloofde een audit van de financiële situatie door KPMG. Hij verzekerde alle nationale federaties dat de Fifa zijn financiële verplichtingen zal nakomen : iedereen krijgt waar hij recht op heeft. Ook de clubs die deelgenomen zouden hebben aan het WK voor clubs krijgen een compensatie : 25 miljoen frank elk. Er wordt officieel bevestigd dat de Fifa door de ISL/ISMM-zaak een verlies zal lijden van om en bij het anderhalf miljard frank. Dus niet 2,5 miljard, het bedrag dat voordien circuleerde. Blatter : "Tegen 2002 hopen we die put weggewerkt te hebben door op onze uitgaven te besparen en nieuwe contracten af te sluiten met Fifa Marketing AG." Blatter counterde ook de kritiek van de Uefa : "Ik heb een vertrouwelijke brief rondgestuurd met daarin de antwoorden op elk van de 25 vragen die op de beruchte lijst stonden. Daarmee bewijzen we dat de Fifa geen geheimen heeft en streeft naar transparantie." Ook inzake de WK-voorbereiding stelde Blatter de 202 bondsafgevaardigden gerust. "De ticketverkoop voor het WK in Japan en Korea verloopt beter dan verwacht. Daarenboven hebben we al dertien van de beoogde vijftien sponsors voor het evenement." Voorlopig is alle dreiging vanwege de Uefa en Johansson dus afgewend. Maar het leidt weinig twijfel dat de Europese voetbalfederatie vol ongeduld wacht op een nieuwe misstap van Sepp Blatter.door Matthias Stockmans