Op 2 mei 2014 ontvangt Sjachtar Donetsk in de Oekraïense eerste klasse het bescheiden Illitsjivets Marioepol (dat nu in tweede klasse speelt). Voor die wedstrijd zijn in de prachtige Donbass Arena amper 18.000 toeschouwers opgedaagd. Voetbalde Sjachtar eerder dat seizoen voor 36.000 tot 52.000 kijkers, dan loopt het stadion na de jaarwisseling en de toenemende onrust in het oosten langzaam leeg. In maart daagt er tegen Dnjepr nog 33.000 man op, in de voorlaatste thuiswedstrijd tegen Tavria Simferopol uit de Krim nog 22.000. Geen van de 18.000 aanwezigen tegen Marioepol beseft dat ze de allerlaatste wedstrijd in de Donbass Arena bijwonen.
...

Op 2 mei 2014 ontvangt Sjachtar Donetsk in de Oekraïense eerste klasse het bescheiden Illitsjivets Marioepol (dat nu in tweede klasse speelt). Voor die wedstrijd zijn in de prachtige Donbass Arena amper 18.000 toeschouwers opgedaagd. Voetbalde Sjachtar eerder dat seizoen voor 36.000 tot 52.000 kijkers, dan loopt het stadion na de jaarwisseling en de toenemende onrust in het oosten langzaam leeg. In maart daagt er tegen Dnjepr nog 33.000 man op, in de voorlaatste thuiswedstrijd tegen Tavria Simferopol uit de Krim nog 22.000. Geen van de 18.000 aanwezigen tegen Marioepol beseft dat ze de allerlaatste wedstrijd in de Donbass Arena bijwonen. Een speeldag later beslist de voetbalbond dat alle matchen achter gesloten deuren worden afgewerkt. Voor de laatste speeldag mogen de poorten wel open, maar de clubs uit het oosten moeten hun wedstrijden in een veilig stadion afwerken. Zo sluit Sjachtar de competitie af in Tsjerkasy tegen Volyn Loetsk voor welgeteld 2300 man. Sinds 2 mei 2014 is Sjachtar een dakloze club, die altijd onderweg is en een fortuin spendeert aan reis- en verblijfkosten. Leven, slapen en trainen doet het in Kiev, spelen in Lviv, met 750.000 inwoners de zevende stad van het land (iets kleiner dan Donetsk met 950.000 inwoners) op 1200 kilometer van huis. Leunt de thuishaven in Donetsk mentaal tegen Rusland aan, dan is Lviv nabij de Poolse grens heel westers én nationalistisch georiënteerd. Helemaal geen stad die zit te wachten op de voetbaltrots van de Russischsprekende Oost-Oekraïners. Lviv hééft bovendien al een club op het hoogste niveau, al bengelt Karpaty Lviv al jaren onderaan. Het bespeelt, vanwege een conflict met de stad, niet eens het EK-stadion, maar zijn oude stadion, waar de hoogste opkomst dit seizoen 7300 man was. Vanaf eind deze maand deelt Karpaty wél het EK-stadion met Sjachtar, dat in de nationale competitie zijn thuiswedstrijden voor troosteloos lege tribunes afwerkt. Hoe anders zou je een recordopkomst van 3000 man in een stadion met 28.000 plaatsen noemen? Vier thuiswedstrijden speelden de oranje-zwarten op een andere locatie: twee in Odessa, één in de stad Zaporizja en één in het kleine Bannikovstadion in Kiev, voor amper 1358 man. Helemaal anders is dat in Europees verband, waar de ploeg uit Donetsk niet het gehate symbool voor Oost-Oekraïne is, maar een soort nationale ploeg, waarvoor telkens 30.000 man komt opdagen. Het zijn die matchen waar clubvoorzitter en eigenaar Rinat Achmetov zich nog aan optrekt. Hij die op de Forbes-lijst van rijkste mensen ter wereld in 2011 nog nummer 39 stond met een vermogen van 16 miljard dollar, was in 2015 al gezakt naar plaats 201 met 6,7 miljard dollar en staat nu op plaats 771 met een geschat vermogen van 2,3 miljard dollar. Officieel heeft de bijna vijftigjarige zoon van een eenvoudige mijnwerker zijn geld verdiend met de juiste speculaties in woelige tijden en met activiteiten in staal en steenkool. Een jaar nadat zijn voorganger Achat Bragin met zes van zijn lijfwachten omkomt bij een bomaanslag tijdens een thuismatch van Sjachtar, wordt hij op 11 oktober 1996 zelf voorzitter. Achmetov wil van Sjachtar niet alleen een Oekraïense maar ook een Europese topclub maken. De eerste stap is de allereerste landstitel in 2002 onder leiding van de Italiaan Nevio Scala, voorheen succesrijk als trainer van Parma. Echt succesvol wordt Sjachtar pas wanneer de Roemeen Mircea Lucescu er in 2004 aan de slag gaat. Bij zijn vorige club, het Turkse Galatasaray, leerde Lucescu een interessante man kennen: Franck Henouda,een spelersmakelaar die als medewerker bij de Club Med van Frankrijk naar Brazilië verhuisde en daar een interessant netwerk in het voetbal uitbouwde. De twee mannen besluiten op zoek te gaan naar goedkoop Braziliaans talent tussen 18 en 20 jaar. In 2004 haalt Henouda de 21-jarige Jadson (kostprijs 5 miljoen euro) naar Donetsk, de eerste van vijftien Brazilianen. Het geld van Achmetov wordt besteed aan een fantastisch trainingscomplex, opvang in het Portugees en mooie salarissen, die algauw een flinke remedie blijken tegen heimwee. Nog steeds betaalt Sjachtar samen met Dynamo Kiev West-Europese lonen. Topvoetballers strijken er tussen 1 en 2 miljoen euro per jaar op, terwijl dat bij de gemiddelde Oekraïense eersteklasser zo'n 100.000 euro per jaar is. Nog altijd een pak meer dan de gemiddelde Oekraïense arbeider die, door de inflatie, omgerekend in onze munt nog aan zo'n 300 euro per maand komt. Alleen slinkt Achmetovs kapitaal snel door de oorlogssituatie in het oosten, waar al zijn economische activiteiten gevestigd zijn. Achmetov, die voor de burgeroorlog werd beschouwd als een pro-Russische oligarch, aarzelde na de rellen om partij te kiezen en sprak zich als zakenman uit voor een verenigd Oekraïne, wat hem een stuk krediet kostte in zijn thuisregio. Met de inkomsten uit de Champions League en de verkoop van spelers kan Achmetov nog wel even voort. Alleen al dit seizoen incasseerde hij 96 miljoen euro met de verkoop van spelers, terwijl niemand aangekocht werd. Vorige maand verhuisde Alex Teixeira nog naar China voor 50 miljoen, nadat Achmetov eerder vriendelijk neen zei tegen een bod van 30 miljoen van Liverpool voor diezelfde speler. Afgelopen zomer incasseerde hij al 30 miljoen van Bayern voor Douglas Costa.Sinds 2012 verkocht Sjachtar overigens al voor 198 miljoen aan spelers, terwijl het maar voor 103 miljoen inkocht. Het gevolg is dat Sjachtar nog altijd een goed team heeft, maar geen Europees topteam meer. Met Teixeira verliest het zijn smaakmaker voorin. Met de 22 goals die hij in de 15 wedstrijden van de heenronde scoorde, wordt de Braziliaan zogoed als zeker Oekraïens topschutter. Een ander verlies is dat van de motor op het middenveld, Fred,geschorst wegens dopinggebruik. Hun vervangers zijn de jonge Oekraïense talenten Maksim Malisjev (23), die de voorbije jaren dreigde te verkommeren bij de reserven, en Viktor Kovalenko (20), die geldt als Oekraïnes grootste talent. Tot vorig jaar bestond het elftal van Sjachtar uit een Oekraïense keeper, twee Oekraïense verdedigers en voor de rest buitenlanders. Tegen Schalke stonden voor het eerst sinds mensenheugenis zeven Oekraïners in de basis. Nog altijd bevat de kern naast zestien Oekraïners acht echte en één tot Kroaat genaturaliseerde Brazilianen. Voorlopig volstaat dat nog om een rol te spelen in Europa, maar de tijd dat de twee Oekraïense topclubs financieel konden concurreren met de middelgrote Europese clubs, lijkt definitief voorbij. DOOR GEERT FOUTRÉ - FOTO'S BELGAIMAGE