Het was 31 december 2018, maar Bilbao beleefde een somber eindejaar. Athletic, de voetbaltrots van het Baskenland, stond pas 18e in La Liga en het einde van een unieke reeks leek in zicht. De club was nog nooit gedegradeerd en was bezig aan zijn 88e opeenvolgende seizoen in La Liga, een record dat het met Real Madrid en FC Barcelona deelde. De wintermercato zou binnen enkele uren opengaan en clubs in nood zouden zich proberen te versterken, maar voor Athletic Bilbao was dat niet vanzelfsprekend.
...

Het was 31 december 2018, maar Bilbao beleefde een somber eindejaar. Athletic, de voetbaltrots van het Baskenland, stond pas 18e in La Liga en het einde van een unieke reeks leek in zicht. De club was nog nooit gedegradeerd en was bezig aan zijn 88e opeenvolgende seizoen in La Liga, een record dat het met Real Madrid en FC Barcelona deelde. De wintermercato zou binnen enkele uren opengaan en clubs in nood zouden zich proberen te versterken, maar voor Athletic Bilbao was dat niet vanzelfsprekend. Geld genoeg nochtans. Op de bank stond om en bij de 200 miljoen euro en, indien nodig, kon het nog 90 miljoen extra krijgen om vers talent binnen te halen. Maar de club was gebonden aan een traditie, die bepaalt dat het alleen spelers zal opstellen die in het Baskenland zijn geboren - zeven provincies in Noord-Spanje en Frankrijk - of die op jonge leeftijd naar de regio zijn verhuisd en in een Baskische club werden opgeleid. Die puurheid wordt nog altijd gekoesterd, ook al spelen jonge Basken zich steeds meer in de belangstelling van Europese topclubs. Maar wie een speler uit San Mamés wil wegplukken, moet de opstapclausule ophoesten. Er wordt niet gesjacherd, stelde ook Bayern München vast toen het in de zomer van 2012 Javi Martínez wilde kopen. 'De opstapclausule van 40 miljoen is te veel. 23 miljoen, dat is ons bod.' Voorzitter Josu Urrutia lachte het bod van Uli Hoeness weg. 'Perfect, dan kan hij hier blijven spelen.' Enkele weken erna betaalde Bayern 40 miljoen... Ook over Ander Herrera (Manchester United, 37 miljoen), Aymeric Laporte (Manchester City, 65 miljoen) en Kepa Arrizabalaga (Chelsea, 80 miljoen) werd nooit onderhandeld. 'We houden onze jongens liever', reageerde Urrutia, gefrustreerd omdat zijn beste spelers jaar na jaar werden weggekocht. 'Ze vergeten dat ze door onze filosofie prof konden worden. Mochten er vroeger zo veel vertrekkers zijn geweest, dan had de club wellicht een andere weg ingeslagen.' Zoals de buren van Real Sociedad, die in 1989 de eerste niet-Bask - John Aldridge (Liverpool) - naar San Sebastián haalden. Geen voorzitter bij Athletic die het ooit durfde voor te stellen. ' Con cantera y afición, no hace falta importación', luidt het motto. Vrij vertaald: met jeugdopleiding en supporters, is er geen nood aan import. Om spelers te houden, wordt er goed betaald. Het gemiddelde jaarloon bedraagt 4 miljoen, een pak meer dan bij andere Spaanse clubs. 'We zouden liever hebben dat ze blijven omdat ze onze waarden koesteren, maar het zij zo...' Zijn er vertrekkers, dan wordt eerst in eigen huis gekeken. 85 procent van de spelers van de A-kern werd gemiddeld zeven jaar opgeleid in Lezama, het oefencomplex waar het eerste elftal, de damesploeg en de jeugd door elkaar leeft. Een rood-witte familie. Athletic leeft van tradities. Sinds 1929 legt de bezoekende kapitein voor elke wedstrijd bloemen aan het borstbeeld van Rafael Moreno Aranzadi, de goalgetter die de club naar vier Spaanse bekers trapte en door het leven ging als Pichichi: amper 1m54, maar goed voor meer dan 200 goals in amper 170 matchen. Toen de Spaanse krant Marca in het seizoen 1952/53 de topschutter wilde bekronen, werd geen minuut aan de naam getwijfeld: Trofeo Pichichi. Op het palmares van de club staan 8 titels - alleen Real (33), Barcelona (26) en Atlético (10) deden beter - en 23 bekers - alleen Barcelona (30) pakte er meer -, maar het verleden is bijzaak. In een straal van 60 kilometer rond Bilbao worden door de club dagelijks ballonnen en cadeautjes bezorgd aan ouders van pasgeboren zonen. Vorig seizoen werden er 1500 nieuwe jongetjes bij de U9 aangesloten, klaar om ondergedompeld te worden in de Baskische identiteit. Athletic Bilbao is een anachronisme in het moderne en door geld gedreven voetballandschap. Maar degraderen deed de club ook vorig seizoen niet.