Liberia. Door Amerikaanse negerslaven in de negentiende eeuw gesticht als West-Afrikaans land van vrijheid en bevrijding, maar al ruim een decennium lang gebroken door haat en verdriet. Sinds de inheemse bevolking zich eind jaren tachtig los begon te knokken van de Americo-Afrikaanse regering, daalde het land af in een put van geweld. Moordlustige kindsoldaten, plunderingen en verkrachtingen tekenden de ellende van een Liberia in burgeroorlog.
...

Liberia. Door Amerikaanse negerslaven in de negentiende eeuw gesticht als West-Afrikaans land van vrijheid en bevrijding, maar al ruim een decennium lang gebroken door haat en verdriet. Sinds de inheemse bevolking zich eind jaren tachtig los begon te knokken van de Americo-Afrikaanse regering, daalde het land af in een put van geweld. Moordlustige kindsoldaten, plunderingen en verkrachtingen tekenden de ellende van een Liberia in burgeroorlog.De huidige situatie is relatief stabiel, maar veilig is Liberia nog allerminst. De internationals van buurland Sierra Leone stuurden voor het kwalificatieduel in Liberia in februari van dit jaar een petitie richting Fifa, met het nadrukkelijke verzoek er niet te hoeven spelen. Ze durfden niet in de hoofdstad Monrovia te spelen. "Wij voetballers kunnen de spelers van Sierra Leone beschermen", bezwoer bondscoach, aanvoerder en sterspeler George Weah echter. Niettemin werd de wedstrijd verplaatst naar Paynesville, enkele tientallen kilometers ten zuidoosten van Monrovia. Weah liet daarop voor beide teams shirts vervaardigen met de tekst : Football Unites, voetbal verenigt. En toen de ploegen het veld in het Samuel K. Doe Stadium betraden, deed een spandoek dienst als boodschapper van de vrede. Liberia-Sierre Leone; Peace. Weah had het persoonlijk opgehaald bij de drukkerij. Liberia won het duel met 1-0 en bleef in de race voor een plaats op het WK. Vijf maanden later is alles anders. Weah & co verloren in Nigeria en op 1 juli thuis van Ghana. Fans reageerden zich af op de man die het nationale elftal de afgelopen tien jaar hoogstpersoonlijk in stand hield. Met smakeloze spreekkoren en een regen van vuurpijlen, stenen en blikjes. Tevens werd Weah's auto in brand gestoken en werd zijn moeder bedreigd. "Niemand komt aan mijn moeder", sprak de voetballer geëmotioneerd na het duel. "Alleen daarom maak ik nooit meer deel uit van het nationale team. Ik verlaat Liberia en vertrek voorgoed naar de Verenigde Staten."Toch slaagden zijn medespelers en president Charles Taylor erin de voetballer ook nu weer te overhalen tot een razendsnelle terugkeer. Nog geen twee weken na zijn aangekondigde afscheid zwichtte Weah voor de smeekbeden van zijn vrienden en volk. "Ik kan geen vaarwel zeggen tegen dit land", verklaarde hij. De plotselinge haat die Weah over zich heen kreeg na het duel met Ghana, is slechts te vertalen tegen het licht van de politiek-culturele tegenstellingen in het land. Liberia wordt geleid door een sportheld en een dictator; de macht is verdeeld tussen Weah en Taylor. Terwijl de president de voetballer nodig heeft om het volk te kalmeren, is Taylor tevens gebaat bij een inperking van Weah's populariteit. Na de nederlaag tegen Ghana werd de topvoetballer beschuldigd van verraad; Weah zou de wedstrijd opzettelijk hebben verloren. Daarmee wilde hij voorkomen dat Taylor politiek zou profiteren van het succes, aldus aanhangers van de president. Met een reeks bedreigingen tot gevolg. Het is niet de eerste keer dat Taylor en de zijnen Weah hardhandig wijzen op de onaantastbaarheid van het bewind. Zoals op 23 mei 1996, amper vier maanden nadat Weah was gekroond tot Wereldvoetballer van het Jaar 1995. Luitenant George Jack the Rebel Dwannah voerde die dag zijn zwaarbewapende manschappen naar het landhuis van de voetballer aan de rand van Monrovia. "George Weah heeft in een brief laten weten president te willen worden van dit land en onmiddellijk te stoppen met voetbal", schreeuwde Dwannah voor de woning, geflankeerd door zijn soldaten. Om de aanwezige mannelijke bewoners van het huis daaropvolgend met machinegeweren naar buiten te begeleiden en genadeloos te mishandelen. Het groepje vrouwen werd geacht binnen te blijven, niet veel later lijdend voorwerp van brutale verkrachting. Terwijl het gegil van Weah's nichtjes en werkneemsters het huis tot hel transformeerde, stonden de mannen in de macht van mitrailleurs tegen een muur. Lijdend getuige van de massale plundering die volgde. Het leger sleurde ieder waardevol object naar buiten, met de twee auto's van Weah als belangrijkste trofeeën. Alles wat ze niet meenamen, werd verwoest of verbrand. Net als het huis, dat opging in vlammen van haat en afgunst. Weah verbleef op dat moment in Italië, als speler van AC Milan. "Ik ben geen politicus die tot een bepaalde partij of groep behoort, ik ben de man van de mensen", had de voetballer altijd geroepen. Weah was echter te groot geworden voor het regime. Zeker toen hij kort voor de aanslag pleitte voor interventie van de Verenigde Naties, om het land de beginselen van democratie bij te brengen. "Er is geen Liberiaan zo populair als ik", wist Weah, tot frustratie van de machthebbers. "Als ik werkelijk zou willen, zou ik tot president van het land gekozen worden." Taylor, die in 1997 met overmacht de verkiezingen won, heeft altijd ontkend opdracht te hebben gegeven voor de aanval op het huis van Weah. De dictator weigerde echter de daders te straffen. Sterker nog, Jack the Rebel is momenteel kolonel in het persoonlijke leger van Taylor. En zijn rechterhand Reginald Goodrich rijdt sinds de aanslag trots in een Mercedes, kort daarvoor nog de bolide van Weah. In een recent rapport van de VN staat Taylor omschreven als : "Individueel de meest destabiliserende kracht in West-Afrika". Dat uitgerekend hij Weah overhaalde zijn interlandloopbaan voort te zetten, lijkt slechts een politieke zet. Hoe groot de vrees voor Weah's macht ook is, slechts voetbal kan het volk kalmeren. Een definitief afscheid van Weah zou in Liberia massale onrust in het hand werken. Ook de voetballer zal dat hebben beseft. "Hij die zijn brug naar het verleden platbrandt, is voorgoed verloren", heeft Big Papa immer benadrukt. "Als iemand anders jouw brug verwoest, bouw je een nieuwe en steek je over. Je bent verplicht om altijd terug te keren naar je oorsprong." Weah heeft de metafoor met zijn terugkeer voorgoed letterlijk genomen. Zijn gezin woont in de Verenigde Staten en de voetballer reisde van Frankrijk naar Italië, Engeland en terug, maar de rode draad blijft Liberia. Weah hield het nationale elftal van zijn geboorteland hoogstpersoonlijk in leven na het uitbreken van de burgeroorlog in 1990. Ettelijke miljoenen investeerde hij sindsdien in Lone Star (Eenzame Ster, bijnaam van het Liberiaanse elftal), verdeeld over salarissen, kleding, materiaal en een veilige trainingsaccommodatie in het buurland Ivoorkust. De vedette ontwikkelde zich tot een eenmansvoetbalbond en was bovendien speler en bondscoach tegelijk. "Omdat het nationale elftal ons land laat lachen", verklaarde Weah kort geleden. "Als wij winnen, vergeten de mensen voor even het verdriet. Toen de gevechten het hevigst waren, kon slechts een interland de strijd even doen stoppen." Vlak na de aanslag op zijn huis in mei 1996 stuurde Weah vanuit Italië een vriend door de rebellenlinies, om van zijn geld een spelersbus te kopen voor de reis naar een uitwedstrijd tegen Ghana. King George kocht een paar maanden later tien vliegtickets om de spelers uit de Europese competities over te laten vliegen naar het trainingskamp van Lone Star. Aansluitend regelde hij voor zo'n 150 gulden een vliegtuig voor de uitwedstrijd tegen het toenmalige Zaïre (nu Democratische Republiek Congo). Een lid van het team van bodyguards rondom Weah typeerde de adoratie voor de voetballer als volgt : "Mijn vader zegt dat George de geest heeft van Jezus Christus. Hij noemt George Wonderful. Iedere keer als George onderweg is naar ons land, roept mijn vader: Oh God, Jezus komt eraan, Wonderful komt eraan." Aanvaller Frank Seator, teamgenoot van Weah in het Liberiaanse elftal, twijfelt evenmin als het heiligdom van de volksheld : "Ik zweer het je, hij is benoemd door God", zei hij in het Amerikaanse tijdschrift Sports Illustrated. "Anders is zijn manier van leven niet te verklaren. George heeft miljoenen mensen geholpen, zowel direct als indirect. We hebben ministers in dit land met een overschot aan geld, maar niemand zal daar ooit een cent van krijgen. George benut zijn tijd en geld om het weg te geven aan de mensen." "Het klinkt als een slogan, maar het is waar : voetbal is een fantastische boodschap voor vrede", benadrukte Weah ooit in een interview. "Voetbal verbindt de mensen, in de hele wereld. Verbroedering werkt via sport veel directer dan welke politieke manifestatie ook. Voetbal wordt vaak afgeschilderd als een lagere cultuur. Maar meer dan schilderijen, boeken, gedichten of zelfs muziek, schept voetbal vreugde voor een volk dat lijdt." Rondom het WK van 1998 in Frankrijk reisde Weah de wereld rond als ambassadeur van Unicef, om het Westen wakker te schudden en geld bijeen te brengen voor de Afrikaanse jeugd. Rondom de wedstrijden van het nationale elftal plant de voetballer steevast bezoekjes aan scholen, om de jeugd de waarden van het leven bij te brengen. Weah benadrukt op meisjesinternaten het belang van condoomgebruik en schenkt geld voor sportactiviteiten. "Alles wat ik heb, dank ik aan het Liberiaanse volk", kan Weah niet vaak genoeg benadrukken. "Ik geef terug wat ze mij gegeven hebben. Als vrede betekent dat ik respect moet opbrengen voor de president, dan doe ik dat. Ik ken mijn macht en mijn rechten. Slechts God kent mijn lot, Hij weet hoe mijn toekomst eruit ziet. Daarom ben ik ook niet bang, voor niets of niemand. Ik zit ook niet te wachten op excuses, ondanks de pijn zal ik mijn land blijven dienen als speler van het nationale elftal. Dat is mijn plicht tegenover het Liberiaanse volk. En tegenover alle jonge voetballers die me gesmeekt hebben te blijven."door Sjoerd Mossou