Het is goed om Zizou aan mijn zijde te hebben, omdat hij een goede relatie heeft met de spelers en omdat ze naar hem luisteren.' Met die woorden drukte Carlo Ancelotti in de zomer van 2013 op zijn eerste persconferentie als trainer van Real Madrid zijn voldoening uit over zijn assistent. De Italiaan kende Zinédine Zidane nog van bij Juventus, waar hij hem getraind had. Ancelotti was daarna formeel: Zizou was de beste en de meest intelligente speler die hij ooit onder zijn hoede had.
...

Het is goed om Zizou aan mijn zijde te hebben, omdat hij een goede relatie heeft met de spelers en omdat ze naar hem luisteren.' Met die woorden drukte Carlo Ancelotti in de zomer van 2013 op zijn eerste persconferentie als trainer van Real Madrid zijn voldoening uit over zijn assistent. De Italiaan kende Zinédine Zidane nog van bij Juventus, waar hij hem getraind had. Ancelotti was daarna formeel: Zizou was de beste en de meest intelligente speler die hij ooit onder zijn hoede had. En dat kan kloppen. De Franse nummer 10 zag de oplossingen op het veld vaak nog voor de problemen zich aandienden. Hij was een natuurlijke leider die 'praatte met de bal', zoals iemand het ooit omschreef, en die zijn ploegmaats beter maakte. En vooral: hij toverde soms bewegingen uit zijn sloffen die alleen maar als kunst omschreven kunnen worden. Neem nu de volley die Real Madrid in 2002 een negende overwinning in de Champions League bezorgde. Hans-Jörg Butt, de doelman van Bayer Leverkusen, weet nog altijd niet wat hem toen, in het Schotse Hampden Park, overkwam. Maar de eindstand (1-2) stond in die magische 45e minuut wel op het bord. Magisch, zo kan ook het palmares van de Franse Algerijn omschreven worden. Toen hij in 2006 na de WK-finale en het beruchte incident met Marco Materazzi zijn schoenen aan de haak hing, was dat gevuld met onder meer een WK, een EK, een Champions League, drie titels en een Gouden Bal. Maar dromen van een carrière als coach deed hij op dat moment niet. 'Ik wilde mij aan iets helemaal anders wijden.' Wat dat precies was, daar was hij nog niet helemaal uit. Hij werd een soort nomade. Vanuit zijn uitvalsbasis in Madrid ging hij op zoek naar zijn roots in Algerije en vloog hij voor tal van liefdadigheidsinstellingen naar landen als Bangladesh en Zwitserland. Hij was ook even het gezicht van Danone, Adidas en zelfs Lego, maar lang duurde dat nooit. Hij liet zich ook voor de kar van Qatar spannen om het WK 2022 binnen te halen. In een promofilmpje van maar liefst vijf minuten keek hij terug op zijn leven: de probleemwijk in Marseille waar hij opgroeide, zijn carrière bij AS Cannes, Bordeaux, Juventus en Real, en het absolute hoogtepunt van de gewonnen WK-finale in 1998. In zijn eigen land bracht hij het volk in extase, mensen schreeuwden 'Zidane président', zijn afbeelding werd geprojecteerd op de Arc de Triomphe. 'Je moet in je dromen geloven. En dan is alles mogelijk', zo zegt hij in het begin van het filmpje. Mooie woorden uiteraard, maar met een bittere nasmaak. Achteraf bleek dat Qatar de bankrekening van Zidane met elf miljoen euro had gespekt om de video op te nemen. De Franse komiek Christophe Alévêque noemde Zidane daarop 'een wandelend reclamepaneel', 'een hoer' en 'een domme kloot'. De oud-voetballer daagde hem voor de rechtbank en Alévêque werd veroordeeld tot een schadevergoeding van 5000 euro. Maar Alévêque kaartte, op zijn manier weliswaar, een thema aan: is Zidane een ongrijpbaar genie of hebben we hier toch te maken met een gewone sterveling die weliswaar gouden voeten heeft? Wat gaat er om in zijn hoofd? Het is heel moeilijk om hem te doorgronden, er hangt altijd een zweem van mysterie om hem heen. Wat hij wél heeft, is charisma. Er gaat een zeker magnetisme uit van zijn blik, zo getuigde een ex-speler van Real Madrid Castilla in AS: 'Soms kan hij je helemaal uit je lood slaan. Als hij het woord tot je richt, voel je zijn magnetische kracht.' Het moet ongeveer dat zijn wat Marcelo Bielsa voelde toen Zidane hem, in het kader van zijn trainersopleiding, een bezoek kwam brengen in Marseille. De Argentijnse tacticus was duidelijk in de wolken na de ontmoeting: 'Hij is een levend voetbalmonument. Dat monsieur Zidane naar me kwam luisteren, was onvergetelijk voor mij. Meer nog, hij was zelfs dankbaar dat ik met hem sprak. Hij oefent een bezwerende macht uit op gewone mensen, het is onbeschrijfelijk.' In maart 2009 keerde Zidane terug naar Real Madrid, in eerste instantie als adviseur van voorzitter Florentino Pérez, maar een jaar later had hij Jorge Valdano al vervangen als sportief directeur. De samenwerking met coach José Mourinho verliep echter stroef. The Special One wilde iemand die de scheidsrechters bekritiseerde en hem hielp in zijn verbale oorlogen met alles en iedereen, maar dat was niet aan de introverte Zidane besteed. Zijn ambitie lag elders. Dat werd vooral duidelijk toen hij in de zomer van 2013 de assistent werd van Ancelotti. 'Dit is wat ik wil doen. Toen ik stopte met voetballen, heb ik veel mensen gezien, veel over voetbal geleerd en nogal wat jobs gedaan, maar uiteindelijk kom je terug uit bij datgene wat je energie geeft. Je moet doen wat je graag doet, en dat is voetbal.' En coachen. Al onder Mourinho was hij niet weg te slaan van de jeugdploegen van de Koninklijke - ook omdat zijn zonen er speelden - en nam hij veelbelovende jongeren als Jesé en Alvaro Morata apart voor individuele gesprekken. Hij begon aan zijn opleiding om het UEFA Pro Licencediploma te behalen. Hij deed dat in Frankrijk en zijn persoonlijke begeleider daar was Guy Lacombe, de man die hem ook nog getraind had bij zijn eerste club AS Cannes. Lacombe vertelde onlangs nog aan het Britse blad FourFourTwo: 'Als coach zal hij meer nodig hebben dan de intuïtie die hij als speler al had. Maar hij heeft het talent om te doorgronden hoe een team denkt, om andere spelers te begrijpen.' Net dat begrip voelden spelers als Cristiano Ronaldo, Sergio Ramos, Karim Benzema en Toni Kroos niet bij Rafael Benítez. De Spanjaard vertikte het om een goede band op te bouwen met de leiders in de kleedkamer. Niet alleen dat werd hem fataal, ook het tactische dilemma waarmee eveneens zijn voorganger Ancelotti worstelde. Als de ploeg op balbezit speelt, verstikt ze Cristiano en Gareth Bale, twee spelers die het van hun snelheid en diepgang moeten hebben. Loert ze op de counter, dan geeft ze zuurstof aan Cristiano en Bale, maar komen creatieve spelers als Toni Kroos, Luka Modric, James Rodríguez en Isco minder tot hun recht. Ancelotti kon in zijn eerste seizoen in Madrid nog rekenen op Xabi Alonso, die op het middenveld alle gaten dichtliep en enorm veel defensief werk verrichtte. Een speler met dat profiel en met die spelintelligentie heeft de Koninklijke op dit moment niet in zijn selectie, of het zou de nog wat groene Casemiro moeten zijn. Benítez probeerde de tactische knoop te ontwarren door de creativiteit van zijn middenvelders aan de ketting te leggen, maar dat lukte slechts gedeeltelijk. De voorganger van Zidane had ook het immense nadeel dat hij vanaf dag één tegenwind kreeg uit de tribunes. Door het matige spel klonken de fluitconcerten in het Bernabéustadion elke thuiswedstrijd luider. Zidane, immens populair in de Spaanse hoofdstad, heeft de eerste weken van die kant niets te vrezen. Het geeft hem iets meer respijt dan een andere coach om zijn spelfilosofie door te drukken. Maar wat is die? En wat is hij waard als trainer? Toen Zidane in de zomer van 2014 bij Real Madrid Castilla aan zijn eerste volwaardige trainersjob begon, maakte hij geen al te beste indruk op zijn mentor Guy Lacombe. 'De eerste keer dat ik hem ging bekijken, was hij timide op training en nam hij de groep niet bij de hand.' De resultaten zijn navenant: van de eerste vijf wedstrijden verloor hij er vier. In overleg met Lacombe en met David Bettoni, zijn assistent bij Castilla, ging Zidane op zoek naar een oplossing. In het begin van het seizoen was hij uitgegaan van balbezit en dominant voetbal op de helft van de tegenstander. In plaats daarvan dokterde hij een manier van voetballen uit die meer rekening hield met de gebreken van zijn spelers. Het probleem was dat dat stuk voor stuk technisch onderlegde voetballers waren, maar dat ze body misten. De meeste andere ploegen in de reeks moesten het nu juist hebben van duelkracht en speelden de lange bal. Voor de tegenstanders was het dus gewoon kwestie om de ploeg van Zidane laag op te vangen, daar af te troeven en dan snel de counter te lanceren. Daarom veranderde Zizou in de zesde wedstrijd het geweer van schouder. Hij liet zijn team wat terugzakken op het veld zodat er minder ruimte kwam in de rug van de verdediging, veranderde zijn 4-3-3-opstelling in een 4-2-3-1 en liet zijn ploeg efficiënter voetballen. Balbezit en dominant voetbal waren geen prioriteit meer. Hij probeerde ook iets te doen aan de instelling van zijn spelers. In de kleedkamer voor de match sprak hij het team toe, zo vertelde Bettoni aan Vestiaires, een Frans magazine voor voetbaltrainers: 'Hij zei hen: 'Ik was geen goede kopper, maar ik heb in mijn carrière toch een paar belangrijke doelpunten gemaakt met het hoofd. Waarom? Omdat ik vastberaden was om mijn hoofd tegen de bal te zetten als de verdediger me even losliet.' Als je dan weet wat voor goals hij met het hoofd gemaakt heeft... Hij is geen trainer die veel over zijn verleden praat, maar als hij het doet, is de impact enorm.' Het plannetje werkte. De zesde wedstrijd, tegen de toenmalige leider in de stand, werd gewonnen met 1-0. Daarna liep het almaar beter. In januari 2015 stond Real Madrid Castilla aan kop in het klassement. Maar toen kocht Florentino Pérez het Noorse wonderkind Martin Ødegaard. De toen zestienjarige jongen trainde in de week met de A-kern, maar speelde in het weekend met Real Madrid Castilla. Een regeling die was getroffen door Pérez. De situatie zorgde voor onrust in de ploeg van Zidane. Hoe konden er automatismen opgebouwd worden met de rest van het team als hij niet meetrainde? Ødegaards salaris van naar verluidt 110.000 euro per week maakte hem bovendien niet populair bij zijn leeftijdsgenoten, van wie sommigen al tien jaar bij de club zaten. Het kostte Zidane wat geduld - en punten - om de nieuweling in te passen, maar uiteindelijk liet hij hem bij balbezit opereren als centrale middenvelder in een 4-3-3 en bij balverlies als aanvallende middenvelder in een 4-2-3-1. Ondanks die tactische ingeving eindigde Real Madrid Castilla slechts als zesde en kon het grote doel, promotie naar tweede klasse, niet gerealiseerd worden. Als zesde eindigen in derde klasse in je eerste jaar als coach: niet zo'n ramp, zou je denken. Maar hier en daar werd al de vergelijking gemaakt met Pep Guardiola, die in 2008 met de B-ploeg van FC Barcelona die promotie wél kon bewerkstelligen. Guardiola maakte in dat ene seizoen zo veel indruk dat voorzitter Joan Laporte hem meteen naar de eerste ploeg katapulteerde. Met resultaat: drie titels, twee Copas del Rey en twee Champions Leagues in vier jaar tijd. De hoop van Florentino Pérez is dat Zidane Real Madrid een gelijkaardige succesperiode kan bezorgen. De voorzitter ziet in hem een geboren winnaar: 'Toen hij aan zijn carrière begon als speler, kende hij de weg om de beste ter wereld te worden. Op dezelfde manier is hij ervan overtuigd dat hij even goed kan worden als trainer. En ja, soms is het moeilijk om woorden uit hem te krijgen, maar hij is heel vastberaden en constant, en hij heeft een immense voetbalkennis. Dat zijn de kwaliteiten van een grote trainer.' Zidane is Pérez erkentelijk voor de kansen die hij bij Real Madrid krijgt. 'Hij is de reden waarom ik hier ben. Zonder hem had ik die goal die de negende 'beker met de grote oren' naar Madrid bracht, niet gemaakt. Hij heeft me alles gegeven en ik wil hem terugbetalen als coach.' Die woorden sprak hij vorig jaar toen hij Real Madrid Castilla trainde. Is hij nu klaar voor het grote werk? Zelf vond hij twee maanden geleden nog van niet. Toen zei hij op een persconferentie: 'Vorig jaar miste ik nog iets en ik weet dat ik nog altijd iets te kort kom. Een trainer is nooit helemaal klaar. Ik doe de dingen stap voor stap en heb geen haast.' Haast heeft hij nu wel, want de druk is immens. Eind dit seizoen zijn er immers voorzittersverkiezingen bij Real en Pérez zou dan maar wat graag uitpakken met op zijn minst de titel of de Champions League, het liefst allebei. Guy Lacombe beweerde vorig jaar al in FourFourTwo dat zijn pupil het in zich heeft: 'Iedere coach die ik ken, gelooft in hem. Hij is heel serieus met zijn job bezig. Elke ochtend is hij er om halfnegen en hij blijft tot 's avonds laat. Hij is altijd aan het bellen of overleggen met zijn assistenten over manieren om zijn team beter te maken. Het is echt indrukwekkend. Het is een zegen dat zo'n kampioen iets terug wil geven aan het spelletje.' DOOR STEVE VAN HERPE - FOTO'S BELGAIMAGE'Hij oefent een bezwerende macht uit op gewone mensen, het is onbeschrijfelijk.' MARCELO BIELSA 'Hij is geen trainer die veel over zijn verleden praat, maar als hij het doet, is de impact enorm.' DAVID BETTONI