Het stadion davert en de omliggende straten schudden mee. Enthousiaste kreten en luide aanmoedigingen zijn mijlenver te horen. Gedurende 90 minuten staat de tijd stil. Het hele land richt zijn blik op het grasveld, waarrond meer dan 100.000 voetbalfans zich verzameld hebben. Twee gerenommeerde trainers voeren hun manschappen aan langs de zijlijn. Nee, het is niet de befaamde clásico tussen Real Madrid en FC Barcelona. We zijn in het Azadistadion in Teheran, waar het Iran van bondscoach Carlos Queiroz het China van Marcello Lippi ontvangt.
...

Het stadion davert en de omliggende straten schudden mee. Enthousiaste kreten en luide aanmoedigingen zijn mijlenver te horen. Gedurende 90 minuten staat de tijd stil. Het hele land richt zijn blik op het grasveld, waarrond meer dan 100.000 voetbalfans zich verzameld hebben. Twee gerenommeerde trainers voeren hun manschappen aan langs de zijlijn. Nee, het is niet de befaamde clásico tussen Real Madrid en FC Barcelona. We zijn in het Azadistadion in Teheran, waar het Iran van bondscoach Carlos Queiroz het China van Marcello Lippi ontvangt. Het is 28 maart en Team Melli, de bijnaam van de Iraanse nationale voetbalploeg, kan een serieuze optie nemen op het WK volgend jaar in Rusland. Iran leidt in zijn poule met vier punten voorsprong op Zuid-Korea, dat het vandaag thuis opneemt tegen Syrië. De beide thuislanden tonen zich met 1-0 de betere van hun tegenstanders, maar de hartstocht en het vuur zijn duidelijk het grootst in de Iraanse hoofdstad. De Football Federation Islamic Republic of Iran (FFIRI) ofte Iraanse voetbalbond heeft voor de gelegenheid de tickets gratis verdeeld. Niet verwonderlijk dus dat de theoretische maximumcapaciteit van het Azadistadion (78.000 plaatsen) ruimschoots overschreden wordt. De supporters (zo goed als allemaal mannen, zie kader) hebben zich overal genesteld: bovenop de tribunes en zelfs op het platform waar de portretten van de voormalige grote religieuze leider ayatollah Ruhollah Khomeini en diens opvolger en huidig ayatollah Ali Khamenei sieren. Voetbal is dan ook een staatszaak in Iran. Het is niet eens een uitzonderlijke situatie voor het Azadistadion, dat al vaker grote toeschouwersaantallen kende. Het complex werd gebouwd in 1971, acht jaar voor de Iraanse Revolutie, en is de thuisbasis van de twee topclubs in Teheran: Esteghal FC en Persepolis FC. De derby tussen beide teams staat bekend als de vurigste van heel Azië en meest gevolgde in het continent. De wedstrijd wordt dan ook gespeeld in een van de meest intimiderende arena's. Voor de Iraanse Revolutie heette het stadion het Aryamehr Stadion. Aryamehr betekent 'licht van de Ariërs' in het Perzisch. Via de nazi's kreeg die benaming een pejoratieve betekenis, maar oorspronkelijk waren de Ariërs de Iraanse volkeren en de ruime etno-linguïstische groep waartoe deze volkeren behoorden. In 1975 trad ene Frank Sinatra er nog op, maar de recordopkomst dateert uit 1997. Toen woonden maar liefst 128.000 toeschouwers de wedstrijd tussen Team Melli en Australië bij. Het was de heenwedstrijd van het barrageduel dat de laatste deelnemer aan het WK in Frankrijk moest aanduiden. Bij beide teams was de spanning te snijden en de inzet was gigantisch, want allebei hadden ze tot dan nog maar één keer deelgenomen aan het wereldkampioenschap voetbal. Australië deed dat in 1974, Iran vier jaar later. Australië begon aan de wedstrijd na een recordaantal van veertien opeenvolgende overwinningen, terwijl Iran er van de laatste acht kwalificatiewedstrijden drie had gelijkgespeeld en twee verloren. 'We kwamen het veld op voor de opwarming en we zeiden tegen elkaar dat we voetballer waren geworden voor dit soort wedstrijden, voor deze momenten', verklaarde de toenmalige Australische kapitein Alex Tobin aan tv-zender SBS. 'Het was geen angstaanjagende menigte, maar de sfeer was uiteraard heel gepassioneerd.' Het duurde tot minuut 19 vooraleer de massa het zwijgen opgelegd werd door een jongeman van 19 lentes. Harry Kewell opende de score voor de Socceroos. 'Plots was het lawaai verdwenen, want op uitzondering van misschien twee Australische supporters zaten er alleen maar Iraniërs in het stadion.' In de 39e minuut konden die allemaal juichen. Khodadad Azizi zorgde daarvoor door de bordjes op gelijke hoogte te brengen (1-1). 128.000 toeschouwers gingen uit hun dak. 'Dat was een gebrul dat je maar één keer in je leven hoort', verzekerde de Australische doelman Mark Bosnich. Het bleef uiteindelijk bij die 1-1. In de terugwedstrijd kwamen de Socceroos via Kewell en Aurelio Vidmar op een 2-0-voorsprong. In de 77e minuut zorgde Karim Bagheri voor de aansluitingstreffer, waarna Azizi opnieuw zijn heldenpak aantrok en de Perzische Leeuwen op 2-2 bracht. 'Het was de grootste ontgoocheling in mijn carrière', aldus Bosnich. 'De Iraniërs waren echte strijders, ze dachten niet aan opgeven. De meeste andere tegenstanders zouden het hoofd laten hangen hebben na die 2-0, maar die mannen bleven vechten met het mes tussen de tanden.' De kwalificatie vormde een kantelmoment voor het Iraanse voetbal. Sindsdien plaatste het land zich één op de twee keer voor het WK. In Frankrijk verloor Iran zijn eerste wedstrijd tegen Joegoslavië met 1-0. In de tweede wedstrijd versloeg het de Verenigde Staten met 2-1 en boekte zijn enige overwinning op een WK-eindronde tot nu toe, een heldhaftige maar ook historische overwinning gezien de politieke context. De kwalificatie tegen Australië liet ook minder fraaie sporen na. In de straten van Teheran mondden de vieringen al snel uit in manifestaties en gewelddadige confrontaties met de Iraanse Revolutionaire Garde. Het succes van het Iraanse voetbal is wel vaker samengegaan met protest tegen de machthebbers in het land. In maart 2005 hees Iran zich met een 2-1-zege tegen Japan naar de eerste plaats in zijn kwalificatiepoule en opnieuw ging dat gepaard met een opstand tegen de regering. De gevolgen waren nog erger dan in 1997. Vijf mensen verloren hun leven tijdens de protestactie en een veertigtal personen raakte gewond, van wie een aantal zeer ernstig. In 2001 was het ook hommeles. Iran slaagde er niet in om zich te plaatsen voor het WK in Zuid-Korea en Japan, nadat het onder meer een verrassende 3-1-nederlaag leed tegen Bahrein. De supporters van Team Melli riepen schande, ze meenden dat de Iraanse staat druk had uitgeoefend op de spelers om te verliezen en zo massale vieringen te vermijden. Vijf jaar later schorste de FIFA Iran van 'elke aan het voetbal verwante internationale activiteit'. De internationale voetbalbond vond immers dat de regering van Mahmoud Ahmadinejad zich te veel inmengde met de Iraanse voetbalbond. De Iraanse president (2005-2013) leek inderdaad een zwak te hebben voor de voetbalsport. In 2010 was Iran er niet bij op het WK in Zuid-Afrika, maar Ahmadinejad had wel zijn mening klaar over Paul de octopus. Hij noemde het dier, dat de uitslagen op het toernooi zogezegd kon voorspellen, 'een symbool van decadentie en westerse propaganda. Mensen die zo'n klinkklare onzin geloven, mogen niet de leiding hebben over landen die zoals Iran die menselijke perfectie nastreven door heilige waarden te volgen.' Niet alleen bij voetbalaanhangers, maar ook bij spelers groeide het verzet tegen Ahmadinejads regime. Tijdens een wedstrijd in de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoel in 2009 droegen zeven spelers van de nationale ploeg, onder wie de Iraanse legendes Javad Nekounam en Ali Karimi,een groene armband om te protesteren tegen de door de oppositie als frauduleus beschouwde herverkiezing van de president (met 62,6 % van de stemmen). Met die actie wilden ze hun steun betuigen aan de Green Movement, een politieke beweging die het ontslag van Ahmadinejad eiste. Stuk voor stuk werden de spelers uit de nationale selectie geweerd. Nekounam, recordinternational met 140 caps, zag bovendien zijn lucratieve transfer naar Sharjah SC, een club uit de Verenigde Arabische Emiraten geblokkeerd door de FFIRI. De reden daarvoor was een (door de Iraanse overheid gestimuleerd) conflict tussen de Iraanse voetbalfederatie en die van de Verenigde Arabische Emiraten. De Iraanse supporters van hun kant protesteerden tijdens de voorbije wereldbeker in Brazilië door op de sociale netwerken foto's te posten samen met fans van de Verenigde Staten. Anderen waren op Facebook en Twitter te zien terwijl ze in Tel Aviv verzoenden met Israëli, gezworen vijanden van Iran. De Iraanse staat blijft zich ondertussen bemoeien met het voetbal, maar financiële steun is er niet. De Islamic Republic of Iran Broadcoasting (IRIB), de nationale omroep, zendt de nationale competitie uit, maar betaalt daar geen tv-rechten voor. De clubs van hun kant verdienen nauwelijks iets aan de verkoop van hun producten. Tijdens het WK in Brazilië verbood de FFIRI de Iraanse spelers trouwens om truitjes te wisselen na de wedstrijd. Dat zou verspilling zijn. De spelers deden ook hun beklag over de kledingleverancier, omdat die hen van kousen had voorzien die krompen bij het wassen. En met welke oplossing kwam de voetbalbond? De kousen wassen met koud water. 'Om de kosten te dekken, moet het Iraanse voetbal dringend inkomsten genereren', aldus Mahmoud Eslamian, zowel hoofd van de nationale pensioendienst als bestuurslid van de FFIRI, in The Financial Tribune. 'De financiële problemen zullen de clubs anders richting bankroet duwen.' Azizi, de held van Melbourne, liet in 2010 voor de micro's van de FIFA optekenen: 'Voetbal is bijzonder populair in Iran. We hebben altijd over talentvolle spelers beschikt. Op lange termijn hebben we echter nood aan een project om ons professioneel te ontwikkelen. Qua organisatie is er immers nog veel werk aan de winkel. Succes begint bij een goede structuur.' Een oproep die niet geheel in dovemansoren viel, want als er één positieve beslissing werd genomen het afgelopen decennium, dan was het de aanstelling van de Portugees Carlos Queiroz als bondscoach in april 2011. Datzelfde jaar steeg Iran 21 plaatsen op de FIFA-ranking naar nummer 45. Op de ranglijst die de wereldvoetbalbond op 6 april jongstleden bekendmaakte, prijkte Team Melli op de 28e plek, waarmee het onder meer Nederland, Kameroen en Zweden voorafging. 'Carlos Queiroz levert uitstekend werk', oordeelt Eslamian. 'Zijn managementmodel kan ook toegepast worden op de economie. Hij kiest louter op basis van het talent van de spelers. Hij houdt geen rekening met hun naam, noch met de clubs waarvoor ze spelen of gespeeld hebben. Queiroz heeft voor een evenwichtige discipline gezorgd bij de nationale ploeg.' De gewezen assistent van Sir Alex Ferguson bij Manchester United kan rekenen op enkele zeer goede voetballers die in Europa hun waarde bewezen. Een van hen is oud-STVV- en Standardspits Reza Ghoochannejhad, die afgelopen seizoen aan de lopende band scoorde voor het Nederlandse Heerenveen. Verdediger Steven Beitashour voetbalt in de Major League Soccer voor Vancouver Whitecaps en vleugelaanvaller Ashkan Dejagah staat onder contract bij Wolfsburg in Duitsland, een land dat altijd al nauwe banden onderhield met Iran en dat al eerder Iraanse voetballers huisvestte. Ali Daei en Ali Karimi speelden voor Bayern München en Khodadad Azizi was ook nog bij FC Köln aan de slag. 'Sinds ik hier werk, vonden steeds meer spelers de weg naar het buitenland. Al meer dan vier jaar zijn wij de nummer één in Azië', onderstreepte een trotse Queiroz in de South China Morning Post. 'We hebben hard en goed gewerkt om deze positie te bezetten.' Het systeem van de bondscoach? Vertrekken vanuit een ijzeren defensie en rekenen op de geniale ingevingen van enkele balartiesten. Een strategie die doet denken aan de aanpak van Queiroz' landgenoot Fernando Santos, die met Portugal vorige zomer Europees kampioen werd. Het moge duidelijk zijn dat Team Melli resultaten belangrijker vindt dan mooi voetbal. Dat staat een beetje haaks op de traditie, maar het blijkt wel heel efficiënt. In de derde Aziatische voorronde staat Iran ongeslagen op kop in poule A. Het team van bondscoach Queiroz won vijf wedstrijden en speelde twee keer gelijk, maar nog opvallender: in die zeven wedstrijden scoorde Iran amper 6 keer en incasseerde het nog geen enkel tegendoelpunt. Queiroz was in Brazilië voor de derde keer aanwezig als bondscoach op een eindronde na eerdere WK's met Portugal en Zuid-Afrika. In de wedstrijd tegen Nigeria (0-0) presteerde Iran de eerste clean sheet in zijn WK-geschiedenis. Tegen een inspiratieloos Argentinië hadden de Iraniërs lange tijd uitzicht op een tweede scoreloos gelijkspel, tot Lionel Messi in de 91e minuut zijn land alsnog de drie punten bezorgde. In zijn laatste groepswedstrijd verloor Iran met 3-1 van Bosnië, maar het mocht het toernooi met opgeheven hoofd verlaten. Het enige Iraanse doelpunt kwam van de voet van Ghoochannejhad, die in Iran een echte ster geworden is sinds hij in 2012 besliste om voor zijn land van herkomst uit te komen. Hij was het ook die zijn ploeg naar Brazilië loodste met een episch doelpunt tegen Qatar (2-0) in de toegevoegde tijd. De ex-Standardvoetballer is trouwens de enige Iraniër die er, bij Heerenveen, in slaagde een hattrick te maken voor een Europese eersteklasser. Reza dreigt echter zijn statuut als absolute vedette te verliezen aan Sardar Azmoun. De voetballer van het Russische FK Rostov draagt de bijnaam de Iraanse Messi, enigszins vreemd aangezien hij 1m86 groot is en rechtsvoetig. De van een Turkmeense minderheid afkomstige aanvaller deed in Europa voor het eerst van zich spreken begin augustus door te scoren in het Constant Vanden Stockstadion en zo Anderlecht uit de play-off van de Champions League te houden. Daarna scoorde hij ook nog tegen Atlético Madrid en Bayern München, waardoor hij de eerste Iraniër werd in elf jaar die een doelpunt kon maken in de Champions League. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat verscheidene clubs uit de Premier League, waaronder Liverpool, hem van nabij volgen. In de WK-voorronde zit Azmoun aan acht doelpunten in twaalf wedstrijden, waarmee hij topscoorder is van zijn land. Mehdi Taremi volgt hem van nabij met zeven goals in dertien wedstrijden. Die spits van Persepolis FC wordt dan weer de Iraanse Zlatan genoemd. Team Melli moet dus op weinig landen jaloers zijn. 'Iran verloor nog niet in de derde voorronde en kreeg zelfs nog geen doelpunt tegen. Dat bewijst dat ze een heel sterke ploeg hebben, geleid door een goede coach', analyseerde Marcello Lippi na de overwinning tegen zijn China. 'Ik heb hun wedstrijden geanalyseerd vooraleer we het tegen hen moesten opnemen. De supporters krijgen veel aandacht, maar de mensen zouden zich beter op hun voetballende kwaliteiten concentreren.' Op 13 juni kan dat een volgende keer. Als de Prinsen van Perzië dan Oezbekistan verslaan in een ongetwijfeld weer volgepakt Azadistadion, dan plaatsen ze zich definitief voor Rusland. DOOR NICOLAS TAIANA - FOTO'S BELGAIMAGEHet succes van het Iraanse voetbal gaat vaak gepaard met protest tegen de machthebbers in het land. 'Sinds ik hier werk, vonden steeds meer spelers de weg naar het buitenland. Al meer dan vier jaar zijn wij de nummer één in Azië.' bondscoach Carlos Queiroz