Geen land dat zo balanceert tussen gevoelens van uitzichtloosheid en euforie als Duitsland. Na de bij momenten strompelende voorbereidingsperiode van de Mannschaft zwol het scepticisme met de dag aan en maakten critici zich klaar om het hoofd van bondscoach Jürgen Klinsmann op de guillotine te leggen. Maar afgelopen vrijdag klaarde de hemel plots weer op en schreeuwden de media na de 4-2-zege tegen Costa Rica dat de weg naar het heldendom was ingezet.
...

Geen land dat zo balanceert tussen gevoelens van uitzichtloosheid en euforie als Duitsland. Na de bij momenten strompelende voorbereidingsperiode van de Mannschaft zwol het scepticisme met de dag aan en maakten critici zich klaar om het hoofd van bondscoach Jürgen Klinsmann op de guillotine te leggen. Maar afgelopen vrijdag klaarde de hemel plots weer op en schreeuwden de media na de 4-2-zege tegen Costa Rica dat de weg naar het heldendom was ingezet. Op een moment dat de zomer ook in Duitsland definitief zijn intrede deed, voetbalde de ploeg van Klinsmann in de Allianz Arena van München met veel gretigheid. Het zwakke Costa Rica werd met-een vastgezet en de wondermooie treffer van de rechtsvoetige linksachter Phillipp Lahm leek de voorbode van een memorabele avond. De afwezigheid van de geblesseerde Michael Ballack bleek in die fase geen gemis, ook al niet omdat zijn vervanger Tim Borowski het uitstekend deed. Maar omdat Duitsland onder Klinsmann hoog speelt, werd ook de zwakheid van de ploeg op een pijnlijke manier blootgelegd : tot twee keer toe werd het centrum van de verdediging simpel opengebroken door een dieptevoorzet en het opportunisme van de technisch vaardige spits Paulo Wanchope. Het sloeg de ploeg telkens heel even uit haar lood. Dat zal Jürgen Klinsmann niet van marsroute doen veranderen, ook al borrelden de vragen over de tactische opties achteraf op. De bondscoach, tijdens de wedstrijd een vat vol stress, veerde vrijdagavond constant van de bank op de momenten dat de ploeg wat al te nadrukkelijk de bal in de breedte rondtikte. Met de vinger wees hij de weg aan die de Mannschaft moest inslaan : die naar voren. Ook zonder Michael Ballack dus. Het hart van de ploeg werd op de bank gehouden met een dijblessure, ook al liet de toekomstige middenvelder van Chelsea weten dat hij wel degelijk fit was. Klinsmann toonde met die ingreep wie de wetten stelt, al nam hij een zwaar risico. Ook daarom was de opluchting bij Jürgen Klinsmann na afloop van de wedstrijd groot. Op de persconferentie achteraf stapte hij snel over de eclatante fouten die er achteraan waren gemaakt heen. "Verdedigen doe je met de hele ploeg", doceerde Klinsmann. Eén dag later herhaalde hij dat. Klinsmann heeft zich voorgenomen het Duitse voetbal te hervormen en zal dat plan ook doorvoeren. Dat hij geconfronteerd wordt met de naweeën van een aloude en vastgeroeste Duitse jeugdopleiding, doet hem niet van mening veranderen. Zo is Jürgen Klinsmann in Duitsland een baanbreker, ook al weet de tot kosmopoliet uitgegroeide bakkerszoon dat hij zich geen misstap kan veroorloven. Nooit heeft Duitsland deze als antipatriot neergezette aanvaller in de armen gesloten. Zelfs het gegeven dat er ten huize Klinsmann, in Californië, zelden Duits eten op tafel komt, wordt erbij gesleurd om een beeld van de bondscoach te schetsen. Hoe zwaar deze Duitse nationale ploeg echt weegt, zal in het verloop van dit toernooi moeten blijken, te beginnen woensdag al tegen een, na de nederlaag tegen Ecuador, aangeslagen Polen. Dat vindt ook Jürgen Klopp (38), die geldt als een van de kroonprinsen onder de Duitse trainers. Klopp speelde lang voor Mainz 05, waar René Vandereycken hem tijdens het seizoen 2000/2001 uit de ploeg zette. Toch wordt Klopp in Mainz als een monument aanzien. Toen Vandereycken in november 2000 werd ontslagen en zijn opvolger ook niet voldeed, promoveerde Klopp in februari 2001 tot hoofdtrainer. Hij bracht de club in 2004 naar de Bundesliga en houdt het modale Mainz nu al twee jaar knap in de hoogste afdeling. Omwille van zijn analytisch vermogen contacteerde het tweede Duitse televisienet (ZDF), dat zijn hoofdzetel heeft op een steenworp van het stadion van Mainz 05, hem voor dit WK als analist. De trainer was verbaasd over het aanbod, maar greep het dankbaar aan. "Ik dacht : zo zit ik tijdens het WK op de eerste rij", lacht hij. Jürgen Klopp : "In wezen komt dit WK voor de Duitse nationale ploeg te vroeg. We hebben verscheidene getalenteerde voetballers met offensieve mogelijkheden, maar al die jongeren zitten nog volop in een rijpingsproces. Daarentegen zijn er dus problemen in de defensie, je merkt dat er in de Bundesliga veel buitenlandse verdedigers spelen. In de aanloop naar het WK zag je dat de mankementen in de Duitse nationale ploeg vooral achteraan lagen. Dat was tegen Costa Rica dus weer niet anders. In de verdediging lopen geen leiders. En dan is het natuurlijk niet gemakkelijk om hoog te spelen, om offensief te voetballen zoals Klinsmann dat wil. Wat is bijvoorbeeld de kracht van Barcelona ? Dat het over supertalenten als Ronaldinho en Messi beschikt uiteraard, maar evenzeer dat er achteraan met Pujol en Marquez centrale verdedigers staan die bepalen wat er gebeurt, dat zijn de opdrachtgevers. En zo voetballen ze ook : ze geven het sein om aan te vallen, maar ze halen de spitsen bij wijze van spreken ook met een lasso terug als er verdedigd moet worden. Van de andere kant : het gebrek aan leiders in de defensie is geen excuus om niet te verdedigen. Je kan bepaalde automatismen kweken. In die zin is het goed dat de Duitse nationale ploeg voor het WK vier weken in een trainingskamp kon gaan, al is die hechtheid er dus achteraan nog altijd niet. Dat is het probleem van iedere nationale ploeg : je moet de tijd krijgen om defensieve patronen in het elftal te slijpen. Offensief spel heeft uiteindelijk meer met individualisme te maken." "Dat heeft te maken met de extreme manier waarop er in Duitsland over voetbal wordt gedacht. Een ploeg in volle opbouw loopt nu eenmaal tegen opdoffers aan, dat moet je incalculeren. Neem nu die 4-1-nederlaag in maart tegen Italië, dat leek wel een catastrofe. Terwijl je gewoon de omstandigheden moet zien : de ploeg kwam snel 2-0 achter. De eerste goal viel uit een standaardsituatie, dat kan gebeuren, dat heeft niets met het collectief te maken. De tweede goal was het gevolg van een tactische fout, van een verkeerd positiespel. Als je dan tegen Italië speelt, de wereldkampioen van het resultaatvoetbal, dan mag je het vergeten. In de opbouw van een ploeg zou je je als trainer eigenlijk moeten onafhankelijk maken van het resultaat. Je kan na iedere match toch niet herbeginnen. Maar vooral : je moet in staat zijn matchen in hun juiste perspectief te plaatsen. Dat bevreemdt me eigenlijk : voetbal is de laatste jaren enorm ge-evolueerd, maar niet in de manier waarop er naar het spel wordt gekeken. Ook niet in de media. Ik lees al meer dan dertig jaar het weekblad Kicker en in die periode heb ik elke vraag en elk antwoord al eens gehoord. En toch verwondert het niemand dat altijd dezelfde antwoorden worden gegeven en dat altijd dezelfde vragen worden gesteld. Sterker : we leven er allemaal van. Er wordt weinig geanalyseerd, ook door journalisten. Als er een goal valt, hoor je nog altijd : het is de schuld van de verdediger die het laatste duel heeft verloren. Terwijl er voor iedere goal op zes, zeven plaatsen fouten of verkeerde inschattingen zijn gemaakt. Van buitenaf neemt niemand moeite om die te ontleden. En je hoort steeds weer dezelfde conclusies. Op den duur worden dat clichés. Zoals bijvoorbeeld : Duitsland heeft te weinig techniek en creativiteit, het drijft uitsluitend op loopvermogen en engagement." "Natuurlijk niet. Los van het feit dat ik karakter een mooie deugd vind, beschikte Duitsland altijd al over technisch hoogbegaafde voetballers. Ook nu weer. Neem bijvoorbeeld Bastian Schweinsteiger, die is heel goed in één-tegen-éénsituaties, hij is snel, heeft lef en een goed schot. Dat liet hij bij vlagen ook tegen Costa Rica weer zien. Of Michael Ballack, geen middenvelder in de wereld die sneller het strafschopgebied controleert. Er wordt vanaf de flank een bal verstuurd en hij staat er al. Het is niet toevallig dat José Mourinho hem naar Chelsea haalde. En dan heb je Lukas Poldolski. En vooral : Tom Borowski van Werder Bremen. Een fabuleuze middenvelder, met een zuivere techniek en veel intelligentie, iemand die echt vooruitdenkt." "Inderdaad. Het verbaast me niet dat hij het goed deed. Bremen speelt trouwens het beste combinatievoetbal van Duitsland. Alleen is het wel zo dat we een bepaalde ontwikkeling hebben gemist. Er zijn hier bijvoorbeeld geen voetbalinternaten, we zijn er niet in geslaagd studie en sport met mekaar te verbinden, om de opleiding te verbreden. Nu willen ze dat veranderen. In het kader daarvan is Matthias Sammer als sportdirecteur geïnstalleerd. Ik vind dat een goeie zaak. Alleen mag je niet van vandaag op morgen een ommekeer verwachten. En veel geduld is er nu ook niet bepaald in dit land. Dat heeft te maken met de macht van de boulevardpers, die bepaalt een beetje de politiek. Bild-Zeitung bijvoorbeeld. Bestaat er eigenlijk een krant als Bild in België ?" "Proficiat.""Gelukkig trekt Klinsmann zich daar niets van aan. Hij is redelijk eigenwijs. Zo was hij ook als voetballer. Een lastige speler voor iedere trainer, heel moeilijk te leiden.""Je merkt dat hij andere accenten legt. Misschien dat die in de loop van het toernooi nog meer gaan blijken. Alleen maakt op topniveau de individuele kwaliteit uiteindelijk het verschil. Chelsea, die lopen en vliegen als gekken, die zijn nauwelijks te bespelen, maar op het einde scoren Drogba of Lampard. Of is er een bevlieging van Ronaldinho bij Barcelona of van Shevchenko bij AC Milan. Dat soort exceptionele spelers hebben wij in Duitsland niet. Dat heeft te maken met budgettaire beperkingen, met televisiegelden en dat soort dingen. Maar in wezen is dat een discussie die mij niet interesseert. Het voetbalpotentieel van een land wordt bepaald door de talenten die klaar staan. En wat dat betreft hebben we echt niet te klagen, dat zal in de toekomst blijken." "Wil iedere ploeg en iedere trainer dat niet ? Ik vind dat vlakke uitspraken. Kijk, het is natuurlijk zo dat Jürgen Klinsmann verplicht was om dingen te wijzigen. Hij kon het zich echt niet veroorloven om twee jaar in stilte te werken. Dat zou hem een vracht kritiek hebben opgeleverd. Anderzijds, als je gaat veranderen, dan word je ook bekritiseerd. Klinsmann heeft zijn nek uitgestoken, hij nam een paar onpopulaire beslissingen, Sepp Maier opzijzetten als trainer van de doelmannen bijvoorbeeld. Ik vind dat op zich goed : dat je de situatie bekijkt en de correcties aanbrengt die je nodig acht. Nogmaals : Klinsmann beschikt over een hele lading goeie, jonge voetballers. Alleen is het wereldkampioenschap niet in 2008 maar in 2006. En kunnen wij op dit moment onmogelijk zeggen : wij gaan met deze ploeg wereldkampioen worden. Op zich vind ik dat niet erg. In 2010 is er weer een wereldkampioenschap en dan zullen wij normaal gezien verder staan. Je moet dat nemen zoals het komt. Het leven is geen Wünschconcert." "Terwijl dat toch heel simpel is als je ziet hoe Arsenal speelt, die staan tot tegen de middellijn. Lehmann is het gewoon om mee te voetballen, veel meer dan Kahn. Daar moet je toch niet over discussiëren, dat is een inschatting die iedereen die iets van voetbal kent, kan maken. Opschudding was er bijvoorbeeld ook omdat Christian Wörns van Borussia Dortmund niet werd geselecteerd, terwijl daar echt wel redenen voor zijn : Wörns is een klassieke mandekker met beperkte opbouwende kwaliteiten en het is moeilijk om te functioneren als je achteraan met vier op een lijn opereert. Maar weet u, dit evenement is zo uitvergroot, het WK is het grootste toernooi sinds 32 jaar, sinds de Olympische Spelen van 1974 in München. En als trainer word je dan alleen geconfronteerd met vragen. Dat is inherent aan dit vak." "Je krijgt als trainer alleen maar vragen. Maar je krijgt als trainer nooit antwoorden.""Volgens mij wel, je hebt daar echt geen sterke persoonlijkheden lopen. Maar ook daar mag je je niet achter verschuilen als het niet loopt, dan speel je gewoon een beetje anders. Bovendien : in het voetbal is het altijd de situatie die bepaalt wat er gebeurt. En daarop kan je trainen. Het is vooral dat wat Klinsmann moet doen. Het is niet toevallig dat Klinsmann ook tijdens het WK redelijk intensief traint.""Op zich heb ik daar geen problemen mee. Als het maar op een competente manier gebeurt. En als er geen andere zaken worden bijgesleurd. Weet u, toen ik als trainer een beetje opkwam, werd ik met mijn bril en blond haar plots Harry Potter genoemd. Ik vroeg me af : wat heeft dat met mijn werk als trainer te maken ? Maar ze zetten je liever neer als Harry Potter dan dat ze naar je voetbalideeën luisteren.""Absoluut. Ik vind het moeilijk om in zo'n toernooi met vier man op een lijn te spelen, dat heeft de wedstrijd tegen Costa Rica getoond. Ik heb dat ook op televisie gezegd. Maar gegarandeerd dat Klinsmann zich daar niets van aantrekt."JACQUES SYS