Café Absurd. Viva St. Pauli! Ergens tussen het stokoude stadion en de Hamburgse haven, midden in de nacht van 18 mei 2010. Een buurt vol slenterende schuinsmarcheerders met opflikkerende musicals, jazztenten en seksshops. Café Absurd is een bruine kroeg in een donkere steeg, met aanzuigeffect. Niet enkel door de naam, ook door de foto's aan de muur van Jimi Hendrix en Julie Driscoll, werk van de beroemde rock-'n-rollfotograaf Cali Coolen. Het is er goed toeven met singer-songwritermuziek en in het gezelschap van Jack Daniels .
...

Café Absurd. Viva St. Pauli! Ergens tussen het stokoude stadion en de Hamburgse haven, midden in de nacht van 18 mei 2010. Een buurt vol slenterende schuinsmarcheerders met opflikkerende musicals, jazztenten en seksshops. Café Absurd is een bruine kroeg in een donkere steeg, met aanzuigeffect. Niet enkel door de naam, ook door de foto's aan de muur van Jimi Hendrix en Julie Driscoll, werk van de beroemde rock-'n-rollfotograaf Cali Coolen. Het is er goed toeven met singer-songwritermuziek en in het gezelschap van Jack Daniels . Op de tafel een brochure: Der Sommer ist braunweiss, das Festprogramm. Der Jahr100 Verein feiert Geburtstag. Het draaiboek omvat dertig activiteiten van mei tot september. Zoals: voetbaltoernooien, ook voor vrouwenteams, ten voordele van waterprojecten in Cuba en Kenia. Vormingsmomenten rond racisme en ongezonde rivaliteiten via de Antiracup, met veertig Europese fangroepen. Culturele activiteiten zoals kunsttentoonstellingen en het Graffiti &Street Work Camp Style Kickz. Thematische debatavonden met schrijvers en filosofen rond ' Fussball zwischen Kiez (de woonwijk), Kult und Kommerz'. Een internationaal sportwetenschappelijk congres, afgewisseld met talrijke fuiven, partijtjes en optredens. Een paar uur eerder genoten 19.995 zingende en lachende fans in het Millerntorstadion van de partysfeer bij 'St. Pauli 1910-2010'. Dat wordt gevierd met de vrienden van Celtic Glasgow. De toeschouwers stromen volgens de traditie toe tot tegen de zijlijn. De mensen staan kriskras door elkaar en zingen samen ' We love St. Pauli, we do'. Bij het begin van elke match klinkt de gitaarriedel uit Hell's Bells van AC/DC. Na een doelpunt schalt het refrein van Song 2 van Blur door de boxen: Whoohoo! Whoohoo! Whoohoo! Whoohoo! Het publiek imiteert gul de spastische bewegingen van frontman Damon Albarn. Op de hoofdtribune prijkt de slogan Republik Fussball, deine Meinung, dein Spielfeld, dein Sprachrohr. Daarboven: een vervallen camerahokje uit 1963. Talloze piratenwimpels, Jolly Rogers, fladderen op en neer: het doodshoofd met de witte botten. Het is vlag én statement van St. Pauli, verwijzend naar de outsider en de underdog, de persoon aan de zelfkant van de samenleving die desondanks zijn zin doet. De Celticfans zwaaien met spandoeken met Happy Birthday, het hoofd van Che Guevara is alomtegenwoordig. Hippies, hardrockers, kaalkoppen, rastafaridreadlocks, grungebaarden, punks met ringen door lippen, oren en neus: ziedaar de doorsnede van het publiek. Duizenden dragen de bruin-groen-witte sjaal St. Pauli-Celtic. De Fan-Freundschaft heeft haar wortels. Ze ontstond in het begin van de jaren negentig. De betekenis ligt in het feit dat Celtic de gedachte neerzette van 'voetbal, solidariteit & fun'. En koos voor humor, rebellie en folk- en popmuziek. De viering van de honderdste verjaardag omvatte een tweeluik vol symboliek. Drie dagen eerder kruisten de St. Pauli All Stars de degens met FC United of Manchester. Deze vrolijke protestbende scheurde zich in 2006 af van het grote Manchester United en wordt sindsdien bestuurd volgens de strikte regels der directe democratie. In Café Absurd overpeins ik mijn ontmoeting van enkele uren eerder met René Martens, auteur van Wunder gibt es immer wieder. Die Geschichte des FC St. Pauli (Verlag Die Werkstatt, 2007). Hij nam grondig onder de loep: de evolutie van klassieke arbeidersvereniging uit het havenkwartier tot cultfenomeen. Veel vrouwen in het publiek. Hét antwoord op de brutale, grofgemuilde en grimmige voetbalzeloot. "Alles veranderde met de doorbraak van de dance culture op het einde van de jaren tachtig: indierock, punk, hardcore, acid house. Deze discotheken en bars trokken een non-conformistisch publiek van artiesten en studenten. Ze vonden hun weg naar St. Pauli en verwierpen het hooliganisme. Zij bepaalden de nieuwe identiteit: tegen racisme, vrouwenongelijkheid en homohaat. St. Pauli gegen Rechts! Ze creëerden het festijn, de fuif, de party in het stadion. En de verspreiding van politieke en speelse slogans. De omwenteling volgde op het eerste Festival Viva St. Pauli in 1991, een muzikale en sociale happening ten voordele van het stadsdeel St. Pauli aan de Millerntor Platz, het plein naast het stadion." Het werd een geslaagde combinatie van voetbal, muziek en buurtfeest. Het motto Fussball, Fans und Viertel sloeg aan - Viertel verwijst naar een stedelijke buurt - en werd meteen de ondertitel van het populaire Millerntor Roar Fanzine, een tijdschrift voor en door de diehards. De rebellerende bewoners zetten zich af tegen het beeld van de bordelenbuurt, de beruchte Reeperbahn. Het nachtleven schoof op van de typische strip-teasetent naar de trendy discotheek. Historicus René Martens ontleedt hoe het verschijnsel van 'Underground Gas-tronomen' de kop opstak: "Een nieuwe feestcultuur met tientallen bars, fuifzalen en restaurants rond Millerntor. De metamorfose vond plaats toen voor braun & weiss de doodsteek dreigde. Men verloor ei zo na de licentie. Jongeren uit de tegencultuur hebben toen de club van een gewisse verdwijning gered en de mythe gemaakt. Een nieuw geluid in het voetbal. Naast het harde zakelijke en brutale toonde men het andere gezicht van het spel om de bal. AmMillerntor werd een vredelievende voetbalplaats. Het kreeg een bepaalde uitstraling: feest en actie. Met slogans als Nie wieder Faschismus, nie wieder Krieg, nie wieder 3. Liga. De vele vrouwelijke toeschouwers droegen T-shirts met Glücklich Sein. Het voetbal zorgde voor een vorm van levenskunst, met een folkloristisch element: Viva St. Pauli!" Van dan af ontstond het idee van Freiraum Fussball, lees: vrije ruimte in en door het voetbal . In het boek 15 Jahre Fanladen. 20 Jahre Politik im Stadion wordt de werking met supporters uit de doeken gedaan. Justus Peltzer is hulpverlener - Sozialarbeiter - bij het fanproject van St. Pauli en een van de vele auteurs. Desgevraagd verklaart hij het verhaal: "Wij houden ons bezig met geweldpreventieve en pedagogische arbeid voor jonge voetbalfans. Met Freiraum Fussball bedoelen wij dat voetbal veel meer is dan een spel. Een onderdeel van de jeugdcultuur, we laten ons niet de wet dicteren door sponsors en we doen als het ware wat we willen. Wel in positieve zin: choreografie, creativiteit, chaos. Via een informeel netwerk. Zowel rond plaatselijke bewonersbekommernissen - zoals behoorlijke inkomens, speelruimte en betaalbare woningen, FC St. Pauli vormt immers een integraal onderdeel van onze buurt - als ten voordele van ontwikkelingssamenwerking. De campagne Viva St. Pauli Con Agua combineert liefde voor muziek, voetbal en actie en organiseert concerten, party's, kledingshows, toernooien, marathons ... tot massages toe!" René Martens onderzocht de zeer specifieke lijnen tussen muziek en voetbal: "In 1986 dook op een platenhoes uit het niets een hommage op van de Hamburgse muziekscène. Fans tooiden zich met punkachtige shirts van Franz Gerber, destijds de scorende spits van het elftal. Zowel de Mexicaanse skaband Panteon Rococo als de New Yorkse hardcoregroep All Torn Up componeerde nummers. De Engelse Sisters of Mercy en de Californische Bad Reli-gion steken hun sympathie niet weg en zelfs het Noorse deathpunkbandje Turbonegro droeg I got erection op aan de Jolly Roger. Bij de honderdste verjaardag bracht men een cd-box met honderd songs uit. Wereldwijd voelden honderd muzikanten zich dus geroepen om een verhaal over FC St. Pauli op een notenbalk te zetten. Dat zegt alles over de exceptionele identiteit. De plaatselijke rockzender voert reclame met de slogan Hauptsache es rockt! In de o van rockt staat het logo van de FC St. Pauli 1910 getekend." In 2003 verscheen een opmerkelijke figuur op het toneel. Letterlijk en figuurlijk. Een man van de bühne. Cornelius - Corny - Littmann (1952) is een Paulista sinds zijn jeugd. Hij schopte in de jaren tachtig als acteur schandaal met de ophitsende show: Deutsch, aufrecht, homosexuell. Deze psycholooog-marketeer runt ook twee toneelhuizen - waaronder het parodiërende Schmidt Theater op de Ree-perbahn - en schreef zelfs enkele songs voor de anarchistische punkband Lunatic Asylum, vrij te vertalen als 'het gekkenhuis' . De business zit hem in het bloed. Hij draagt zijn titel van Hamburgse Ondernemer van het Jaar 1999 met trots. Onderzoeker René Martens plooshet curriculum van de eerste homopresident van een voetbalclub uit: "Littmann bezit de zeldzame bundeling van het artistieke en commerciële in één persoon. Hij is een mediadier, beschouwt het podium als zijn bondgenoot en smult gulzig van de belangstelling. Op 15 mei 2003 hing het klassieke zwaard van Damocles boven St. Pauli: de 3. Liga, voor het eerst sinds 1986 en de tweede degradatie op een rij. Hij liet zich niet pramen en gooide met zijn zakelijk instinct het amateuristische boeltje op de schop. Niet vies van enkele tartende oneliners. Zoals zijn legendarische binnenkomer: 'Zo ontrouw ik mijn partners ben, zo trouw blijf ik mijn club.' Hij ontplooide een uniek initiatief: Saufen für St. Pauli en lanceerde T-shirts met het opschrift Retter, en vanzelfsprekend voor de vele feministische fans: Retterin. Meer dan 140.000 gingen er over de toonbank. De bekendste Duitse romanschrijver Günter Grass kwam gratis voordragen uit zijn werk. Een Reeperbahnlijn voor telefoonseks schonk 1,27 euro per oproep aan de actie. Meer dan zeventig gastronomiebedrijven stelden aparte Paulistamenu's samen. Hij profiteerde van de aandacht om ook het interne pleit in zijn voordeel te beslechten. Met kreten als ' Unser Pauli darf nicht sterben' kreeg hij de publieke opinie op zijn hand om de trainer, de vicepresident en de bedrijfsmanager aan het spit te rijgen: geknoei met marketingrechten, vervalsingen van clubbalansen en misbruik van autoleasing." In 2006 verdiende hij met de onverwachte bekercampagne veel geld. De kwartfinale tegen Werder Bremen (3-1) verleidde 6,3 miljoen televisiekijkers en bij de halve finale tegen Bayern München spijsden meer dan tien miljoen toeschouwers de kas van de rechtenhouder. Vanzelfsprekend drukte hij nieuwe T-shirts met Wir sind Pokal. Eén seizoen later dwong men promotie af naar de 2. Bundesliga. Paradoxaal genoeg kantte van dan af een deel van de fans zich tegen de excentrieke voorzitter. René Martens duidt het verschijnsel: "Hij gedroeg zich niet als de perfecte democraat. Met opzet overigens, hij genoot van zijn status, zoog alle belangstelling naar zijn eigen kale kop. Hij drukte dingen door tegen de wil van de meerderheid en trad op spectaculaire wijze naar buiten enkele uren voor de feestelijke parade tegen Celtic. Drie dagen eerder stond St. Pauli op stelten na de terugkeer naar de Bundesliga. Er rees ook twijfel over de toekomst. De stadionconstructie, met uitbreiding naar 28.000 plaatsen, vormt een financieel risico. Wat met de televisierechten? Dankzij hem respecteert men de regels van de business, zij het volgens een eigen model. St. Pauli heeft een enorm reservoir aan slapende fans: volgens wetenschappelijk onderzoek ruim elf miljoen potentiële liefhebbers! Op het niveau van de grote drie: Bayern, Schalke 04, Borussia Dortmund. Vindt men het precieze evenwicht tussen marketing en het eigen rebelse imago? Bij de honderdste verjaardag staat de president in het middelpunt van de belangstelling, dus ... verdwijnt hij! Want het kan enkel slechter worden. Being an artist, leaving in the spotlights." De avond van het eeuwfeest werd dus voor altijd de nacht van Corny Littmann, dankzij zijn sublieme schaduwspel. Op de kroegtafel ploft de editie van het Hamburger Abendblatt, dat met een vette kop het ontslag van Littmann aankondigt. Enkele luidruchtige Celticfans duiken de tent binnen. Ze scanderen "Viva St. Pauli!". Het leven zoals het is, in Café Absurd. door raf willems