We spreken af met de Nederlander op het terras van het Belgische restaurant Den Anker op het befaamde Victoria & Alfred Waterfront, het bruisende hart van Kaapstad. Het uitzicht op de Tafelberg is adembenemend.
...

We spreken af met de Nederlander op het terras van het Belgische restaurant Den Anker op het befaamde Victoria & Alfred Waterfront, het bruisende hart van Kaapstad. Het uitzicht op de Tafelberg is adembenemend. 'Ik ben hier nog nooit geweest', bekent Stanley Menzo (53). 'En ik vond dit al zo'n schitterende stad.' Het eerste wat hij doet, is zijn oude gabber bij Lierse, Eric Van Meir, bellen om te laten zien waar hij zit. STANLEY MENZO: 'Ajax Amsterdam stuurde mij om de jeugd naar een hoger niveau te tillen. Het gat tussen Kaapstad en Amsterdam moest kleiner worden. Er is veel rauw talent in Zuid-Afrika, maar het ontbreekt aan structuur in de opleiding. Ik vergelijk het hier met België in de periode dat ik er speelde. Trainers die vaak niet zo goed geschoold zijn en bij wijze van spreken iedereen die coach kan worden. Sinds jullie betere trainers, een betere structuur en betere infrastructuur hebben, zie je hoe een klein voetballand kan groeien.' MENZO: 'Ik vind het heel leuk om met jeugd te werken, maar het eerste elftal blijft de prioriteit voor elke club en de leiding was van oordeel dat er moest worden ingegrepen. Ik heb geen rekening gehouden met mijn voorganger en ben meteen op mijn manier beginnen te werken.' MENZO: 'Wie mij kent als coach weet dat ik als een olifant in een porseleinwinkel tekeerga. Ik wil heel snel mijn stempel drukken en laten merken hoe ik wil trainen en werken. Dat heeft het voordeel van de duidelijkheid. De spelers hebben het heel snel opgepakt en verdienen een compliment. Vanuit discipline en organisatie hebben we resultaat geboekt. 'Toen ik hoofd opleiding werd, heb ik duidelijk gemaakt hoe we gingen trainen en voetballen. Je moet je altijd aanpassen aan de plaatselijke situatie, maar we willen spelers opleiden volgens de Ajaxfilosofie. Dan ga je het eerste elftal niet anders laten spelen.' MENZO: 'Twee- à drieduizend toeschouwers in zo'n mooi stadion... De topmatchen moeten echter nog komen. Kaapstad is geen echte voetbalstad. De meeste voetballiefhebbers zijn bovendien supporters van clubs uit het noorden, zoals Mamelodi Sundowns, Orlando Pirates of Kaizer Chiefs. 'Ik heb begrepen dat de infrastructuur en de financiële middelen ook een rol spelen. Het is niet gemakkelijk om vanuit de townships met het openbaar vervoer naar hier te komen. En al is het misschien niet duur, het kost toch geld. Dat hebben veel mensen niet.' MENZO: 'De mooiste periode uit mijn voetbalcarrière. Als ik op Lierse kom, keer ik twintig jaar terug in de tijd. De warmte, de gemoedelijkheid, de vriendschap, het is net alsof ik nooit weg ben geweest. Bij Ajax heb ik succes gekend als voetballer, in België ben ik vooral succesvol geweest als mens. Ik heb enorm veel vrienden overgehouden aan mijn passage in het Belgisch voetbal en ik heb er veel plezier beleefd. Ik heb echt genoten. Nog steeds eigenlijk.' MENZO: 'Niet warmer. Anders. Ik zat ook in een heel andere periode van mijn leven. Ik was ouder, volwassener en kon van andere dingen in het leven genieten dan alleen maar voetballen. Bij Ajax is men heel erg gefocust op voetbal en het leven ernaast kwam drie, vier stappen later. In Lier heb ik voetbal en leven kunnen combineren. Ik zat als mens in een goede periode, de stad is gezellig en ik had geweldige collega's en een fantastische coach. Alles klikte. 'Ik heb nog veel contact met jongens als Eric Van Meir, Nico Van Kerckhoven, Dirk Huysmans,... Eric is mijn beste vriend. Dat is echt dé vriend in het voetbal voor mij.' MENZO: 'Hij is heel belangrijk geweest in mijn leven als voetballer. Ik kende, zowel privé als sportief, een paar moeilijke jaren. Bij PSV zat ik op een zijspoor. Hij heeft me naar Lier gehaald en een nieuwe kans gegeven. Daardoor ben ik weer opgebloeid en ben ik opnieuw een keeper met aanzien geworden. 'Ik heb het altijd heel jammer gevonden dat we niet op een goede manier uit elkaar zijn gegaan. Hij wilde niet dat ik voor Bordeaux koos en dat hebben we nooit uitgepraat. We wilden ooit eens samen een elftal trainen, maar dat is er ook nooit van gekomen. 'Gerets is een winnaar pur sang. Iets wat ik ook in mezelf herken. Maar het gewone leven telt ook. Als je als mens niet goed in je vel zit en geen plezier hebt, kun je niet presteren. Als speler stond ik daar niet bij stil. Daarom geef ik mijn jonge spelers mee dat geld wel belangrijk is, maar dat het voetbal je persoonlijkheid geeft en een wereldburger van je maakt. Ook dat is niet onbelangrijk.' MENZO: 'Zijn dood was een schok voor de hele voetbalwereld, niet het minst voor mij. Hij gaf mij de kans het doel van Ajax te verdedigen. Mijn manier van keepen was toen revolutionair en ging gepaard met fouten, maar hij bleef mij altijd steunen. Ik was een trendsetter en daar ben ik nog steeds trots op. Door Johan Cruijff hebben we nu een ander soort keeper.' MENZO: 'Johan had ooit bedacht om zonder keeper, met een vliegende keeper, te spelen. Zoals we op straat deden. Hij legde zelfs een voorstel daarover bij de FIFA neer. Johan wilde een keeper die voetballend meedacht, zo kwam hij bij mij terecht. Ik was in zijn ogen een extra speler. Toen de terugspeelbal werd verboden, werd het nog belangrijker voor een doelman om mee te kunnen voetballen.' MENZO: 'Donkere mensen brengen iets exotisch' mee. Ze willen mooie en leuke dingen doen. Donkere doelmannen willen een attractie zijn, de show verzorgen. Dat kan niet onder de lat. Daarom heb je weinig donkere topkeepers. Keepen is niet mooi en leuk. Het moet efficiënt zijn. Dat kwam bij mij altijd eerst.' MENZO: 'Ik gelijk als coach nogal op Louis van Gaal. Ook verbaal. Van Gaal en Cruijff verschillen als trainer niet zo veel van elkaar. Bij Van Gaal is alles theoretisch heel sterk onderbouwd, Cruijff moest het van de praktijk hebben. Dat is wellicht de reden waarom ze zo veel ruzie met elkaar hadden.' MENZO: 'Ik heb nog nooit een onvertogen woord over hem gezegd in de media. Hij had het recht mij uit de ploeg te zetten, want ik was niet in goede doen. Als trainer begrijp ik nu zijn keuze voor Edwin van der Sar.' MENZO: 'Ik had er wat anders van verhoopt. Er zullen meerdere factoren zijn waarom het niet geworden is wat ik had verwacht. Ik vind dat nog steeds jammer, omdat ik die club en die mensen in mijn hart draag.' MENZO: 'Het begon goed, maar het is niet goed geëindigd. Ik werk graag in harmonie en zie mezelf niet als een slecht mens. Ik wil in alle openheid en in eerlijkheid werken. Dat miste ik in onze samenwerking. Ik heb als hoofdtrainer altijd een heel goed contact gehad met de technisch directeur, behalve met Tomasz Radzinski. Lag het aan mij, aan ons beiden of aan hem? Jammer dat het zo gelopen is.' MENZO: 'Je wilt als trainer nooit ontslagen worden, maar het was goed dat ik moest stoppen. Ik was eigenlijk blij dat ik ervan af was. Nadien wil je weer aan de slag, maar moet je wachten op je beurt. Ik moest een stap terug zetten, maar heb bij de amateurs met heel veel succes en plezier getraind. Je wacht echter op het moment dat je mag werken op jouw niveau, of het niveau dat je denkt dat je aankunt. En dat bleef uit.' MENZO: 'In Nederland bestaat er een geweldige discussie rond en als gekleurde coach moet je oppassen dat je niet het verkeerde signaal geeft. Het is een gevoelig onderwerp, waar ik al vaker mijn vingers aan heb verbrand. Ik voel me niet gediscrimineerd, maar mensen hebben voorkeuren. Ik heb mijn kans gekregen bij Lierse omdat men een voorkeur had voor de persoon en ex-keeper Stanley Menzo. Kortom, we praten over voorkeuren in plaats van gelijke kansen.' MENZO: 'Neen, dat is geen toeval. Heel spijtig.' MENZO: 'In Zuid-Afrika? Haha. In Europa heb je blanke en gekleurde mensen, hier heb je ook nog bruine mensen. In ieders paspoort staat of je coloured bent of wit of zwart. Als je een formulier moet invullen, moet je aangeven dat je gekleurd, wit of zwart bent. Nou, dan gaan mijn haren al overeind staan. Ik werk nu wel in een veel donkerdere gemeenschap dan in Europa. Na Lierse heb ik via de KNVB vaak in landen gewerkt waar ik met clinics en trainingen aan ontwikkelingswerk deed. In China blijk je dan de enige donkere te zijn. Dan kijken mensen op. Dat zou ook hier het geval zijn met een Chinees in een township. Het bestaat overal in de wereld. (zucht) 'In Afrika discrimineren ze elkaar zelfs onderling. Een zwarte kijkt neer op een coloured. En een blanke op beiden. Het zit in de mensheid, waarom er ons druk over maken? We kunnen de wereld toch niet veranderen. Hier heeft gedurende decennia apartheid geheerst. Dat ga je niet in twintig jaar uitwissen. Ik voel het nog steeds. Het zal meerdere generaties duren om dat te veranderen. Het zij zo.' MENZO: 'Neen. Ik heb nog geen reacties gemerkt. Daar heeft een blanke toch nog te veel aanzien voor.' MENZO: 'Ik heb een blanke vriendin en we worden voortdurend aangestaard. Je kunt de vraag van het gezicht van de mensen aflezen: klopt dit wel? Gemengde koppels zijn zeldzaam. Het zit nog diep ingeworteld. Toen we onze zoon de eerste keer met de wagen naar school brachten, praatte de donkere bewaker over mij heen met mijn vrouw. Hij dacht dat ik de chauffeur was. In restaurants zie je nog steeds dat ze met haar praten. Ze denken dat ik er maar bij hoor. En dat zijn dus allemaal donkere mensen.' MENZO: 'Dit is een heel interessant land. Ik vind het erg boeiend om naar de verhalen te luisteren van mijn collega's, die de apartheid meemaakten en nu in een vrij land leven. Toen we onlangs in Fish Hoek waren, wees een van mijn medewerkers het strand aan dat gesloten was voor gekleurde mensen. Zij mochten alleen zwemmen waar de boten kwamen, waar olie op het water dreef. Ik spreek over niet langer dan 25 jaar geleden.' MENZO: 'Ik moest niet lang nadenken toen ik het voorstel kreeg om hier aan de slag te gaan. In Europa ben ik uit beeld verdwenen. Daarom wil ik in dit land een palmares opbouwen, geschiedenis schrijven. Het zou mooi zijn als mensen later zeggen: weet je nog wat hij verwezenlijkt heeft? Maar ook hoofd jeugdopleiding vind ik schitterend.. Een jonge speler beter maken, er bestaat niets mooier voor een trainer.' MENZO: 'Ik heb vaak contact met Eric Van Meir en dan zie ik een dikke jas en een muts. Ik stuur dan een foto van mij in short en een stralende zon op de achtergrond. Dit is Europa in Afrika. Ik heb in de hele wereld geleefd, maar dit is het mooiste wat ik ooit gezien heb en dan moet ik nog veel ontdekken in Kaapstad. 'Thuis zouden ze het sowieso niet fijn vinden om terug te gaan. Mijn zoon van zeven mist wel zijn vriendjes, maar hier heeft hij een zwembad in de tuin. Neen, het zou geen gemakkelijke keuze zijn. Ik hoef hier nog niet weg.' DOOR FRANÇOIS COLIN IN ZUID-AFRIKA - FOTO'S GF'Bij Ajax heb ik succes gekend als voetballer, in België ben ik vooral succesvol geweest als mens.' - STANLEY MENZO