Wakker om 2 uur

Net als drie jaar geleden is het toch wennen, een tornooi in het hoge noorden van Europa. Als de bus de Belgische media in Sint-Petersburg afzet aan het hotel na de wedstrijd tegen Finland is het twee uur 's nachts. Buiten is het dan al helemaal licht. In deze periode van het jaar duurt de nacht minder dan drie uur in deze regio en wordt het nooit helemaal donker. Omdat het ook nog eens zeer warm is, lijkt het dat de stad niet gaat slapen. We zien onderweg nog veel mensen wandelen, of genieten van het moment aan de boorden van de Neva. Alsof de dag de nacht heeft verdrongen.
...

Net als drie jaar geleden is het toch wennen, een tornooi in het hoge noorden van Europa. Als de bus de Belgische media in Sint-Petersburg afzet aan het hotel na de wedstrijd tegen Finland is het twee uur 's nachts. Buiten is het dan al helemaal licht. In deze periode van het jaar duurt de nacht minder dan drie uur in deze regio en wordt het nooit helemaal donker. Omdat het ook nog eens zeer warm is, lijkt het dat de stad niet gaat slapen. We zien onderweg nog veel mensen wandelen, of genieten van het moment aan de boorden van de Neva. Alsof de dag de nacht heeft verdrongen. Een vrijwilliger in de fanzone in de stad begrijpt onze verbazing: 'We genieten er allemaal enorm van, het is leuk, zoveel daglicht in de zomer. Maar we betalen daar in de winter ook een prijs voor. Dan begint het daglicht ongeveer door te breken rond 11 uur 's ochtends en voor 16 uur is het alweer compleet donker. Veel mensen worden daar depressief van.' Depressief zijn ook de Russen die van voetbal houden. Anders dan de vorige keer op het WK, houdt het tornooi na de groepsfase voor hen op. De fanzone zal niet veel nut meer hebben, vermoedt onze vrijwilliger. 'Er was tijdens de groepsfase nooit veel volk, tenzij toen Rusland speelde. Ik vrees dat het nu helemaal leeg zal zijn. Drie jaar geleden tijdens het WK was het heel anders, maar nu zat er nooit sfeer in.' Zo'n EK biedt ook werk aan ex-profvoetballers. In de studio van de VRT passeren er veel: Mo Messoudi, Arnar Vidarsson, Wesley Sonck, Gert Verheyen, Youri Mulder, Jan Boskamp... Drie ex-voetballers volgen de Rode Duivels naar alle wedstrijden. Niet voor het eerst: Philippe Albert, Eddy Snelders en Gilles De Bilde waren er ook in Rusland al bij. Samengeteld is dat de ervaring van 48 seizoenen profvoetbal en 67 interlands. De aanwezigheid van Wesley Sonck in de studio's zorgde in Vlaanderen voor enige controverse. Niet om wat hij al zei, noch om zijn betrokkenheid in de werking rond de Rode Duivels - Sonck is coach van de nationale U18 en Roberto Martínez is als technisch directeur eigenlijk zijn sportieve baas. Het gaat om zijn reclame voor een gokbedrijf. De VRT kondigde voor het tornooi al aan dat het de gokreclame rond sportprogramma's in deze drukke sportzomer ging beperken, maar bant ze niet. Er kwamen wel spotjes om te waarschuwen voor de gevaren. Minister van Justitie Vincent Van Quickenborne wil dat de problematiek van gokreclame rond sport op Europees niveau wordt geregeld. Veel sportclubs hebben een gokbedrijf als sponsor. Een reclameverbod zou de profsport financieel in de problemen brengen. Over de fysieke data - aantal sprints aan hoge snelheid - beschikken we niet, maar toch een paar opvallende gegevens die kunnen wijzen op een grotere vermoeidheid bij de voetballers. Een: de vele strafschopmissers. Steeds betere data in de analyse kunnen daar ook voor een stuk tussen zitten, maar als de XG bij een strafschop normaal 0,75 is (drie op vier penalty's gaan binnen), dan zitten we op dit tornooi na de groepsfase aan zes gemiste strafschoppen op veertien. Dat is een slaagpercentage van 57,1. Tijdens EURO 2016 was dat nog 67,6. De owngoals dan: 3 in 2016, nu 8. Toeval, pech, of door vermoeidheid te laat of verkeerd reageren? Opvallend is het in elk geval, want in 2000 en 2008 viel geen enkele owngoal, in 2012 eentje en in 2004 twee. En dan het aantal passes na mekaar. In 2016 hadden de teams gemiddeld tien momenten per wedstrijd waarin ze 10 passes of meer na mekaar konden geven. Tijdens de groepsfase van dit tornooi was dat gemiddelde gestegen tot 13. In 2016 kwamen landen gemiddeld 93 per wedstrijd in balbezit. Vijf jaar later is dat gedaald tot 86. Het lijkt erop dat ploegen iets langer in balbezit zijn, en dat het tempo iets lager ligt. Vermoeidheid na een lang seizoen?Covid-19 maakt het ook voor de officiële delegatie moeilijk om de Rode Duivels te volgen. We hebben dan ook tijdens de diverse reizen naar de speelsteden niet zoveel mensen uit de top van de KBVB gezien. Robert Huyghens, de tijdelijke opvolger van Mehdi Bayat als voorzitter van de voetbalbond, kon bijvoorbeeld niet eens bij alle wedstrijden van de nationale ploeg aanwezig zijn. Wie je wel overal ziet, is Fred Veraghaenne. Dat komt omdat hij een sleutelrol heeft bij de Belgen op dit EK. Hij is directeur operaties bij de voetbalbond. Tijdens dit EK loopt hij van de ene vergadering naar de andere. 'Al die meetings zijn gelieerd aan de wedstrijdorganisatie', legt hij uit. 'De dag van de match zijn we met zeven, acht in het stadion aanwezig, terwijl een dozijn anderen bij de meetings aanwezig zijn via videolink. Van elke ploeg schuift de teammanager aan, en verder is er ook iemand aanwezig van de politiediensten, een vertegenwoordiger van de media, een medisch verantwoordelijke, de brandweer, enzovoort.' De dag voor de wedstrijd is er al een meeting rond veiligheid, eentje rond protocol, waar wordt gepraat over de aanwezige vips, ministers of de staatshoofden die de wedstrijd willen bijwonen. Fred zit in tal van meetings te praten over heel diverse onderwerpen: 'Dat kan gaan over tickets, over de modaliteiten bij de opwarming, zelfs over het sproeien van het gras, of het traject dat de twee spelersbussen moeten volgen bij het aanrijden naar het stadion en de weg na de match. En tijdens de allergrootste meeting is ook de vierde ref aanwezig. Die herinnert nog kort aan bepaalde regels.' Zo'n EK is ook altijd een beetje politiek. Dit Europees kampioenschap wordt op hetzelfde moment georganiseerd als de Copa América, het landenkampioenschap in Zuid-Amerika. Een van de refs in dat tornooi, dat in Brazilië wordt georganiseerd, is de Spanjaard Jesús Gil Manzano. Hij floot al onder meer Chili-Bolivia en Ecuador-Peru. In het kader van het samenwerkingsakkoord tussen de UEFA en de CONMEBOL fluit er ook een Argentijn op het EK. Fernando Rapallini heet de man. Hij floot in de groepsfase Oekraïne - Noord-Macedonië en Kroatië-Schotland en kreeg maandagavond Frankrijk-Zwitserland als 1/8 finale. De bedoeling van de uitwisseling is om straks op een tornooi als het WK tot een nog iets uniformere manier van arbitrage te komen. Dat het twee Spaanstaligen zijn, is geen toeval. De refs reisden niet met hun vaste team naar het andere continent, maar werden ter plaatse aan taalgenoten gekoppeld. Zo werkt Rapallini op dit EK met Spaanse assistenten.