We zullen hem missen, de dag dat Marc Wilmots niet langer coach is van de Rode Duivels. Dat zeggen we nu al. Ongelooflijke, haast dagelijkse beschikbaarheid, altijd openheid, altijd een verhaal, geen vraag uit de weg gaand en nooit zijn kalmte verliezend. Zelfs niet als de vraagsteller iemand is die al jaren naar zijn ontslag vraagt. Toegegeven, de bondscoach is/was niet altijd even consequent in zijn daden, en ja, geregeld verwijst hij naar zijn verleden als speler, daar waar je dat bij andere coaches amper hoort. Maar authenticiteit heeft hij te koop. Oprechtheid ook. Nederlanders smullen ervan, ze houden van deze Marc Wilmots, een verademing na jaren Louis van Gaal, Guus Hiddink of DickAdvocaat en spanningen, elk toernooi weer, in het Oranjekamp.
...

We zullen hem missen, de dag dat Marc Wilmots niet langer coach is van de Rode Duivels. Dat zeggen we nu al. Ongelooflijke, haast dagelijkse beschikbaarheid, altijd openheid, altijd een verhaal, geen vraag uit de weg gaand en nooit zijn kalmte verliezend. Zelfs niet als de vraagsteller iemand is die al jaren naar zijn ontslag vraagt. Toegegeven, de bondscoach is/was niet altijd even consequent in zijn daden, en ja, geregeld verwijst hij naar zijn verleden als speler, daar waar je dat bij andere coaches amper hoort. Maar authenticiteit heeft hij te koop. Oprechtheid ook. Nederlanders smullen ervan, ze houden van deze Marc Wilmots, een verademing na jaren Louis van Gaal, Guus Hiddink of DickAdvocaat en spanningen, elk toernooi weer, in het Oranjekamp. Zij die Wilmots nog hebben gekend als voetballer, zijn niet verrast: zo was hij ook als speler. Je hoefde geen lang interview met hem te maken; wat hij zei, hield steek. Zelfverzekerd bestreek hij zijn meters, op en naast het veld. Je kon met hem over tactiek discussiëren, maar het was toch vooral met het hart dat hij speelde. Heen en weer, als spits net niet goed genoeg voor de Europese top, als middenvelder wel. Een ex-international, een collega van Wilmots tijdens EURO 2000, ziet in de nationale ploeg van nu patronen terug van toen. Wilmots, zegt hij, laat de Belgen soms spelen zoals hij dat indertijd graag had. Met één spits, en middenvelders die in de box duiken. Zoals hij dat indertijd zelf ook kon. Een beetje zoals MarouaneFellaini dat had moeten doen tegen Italië, maar wat mislukte. Fellaini is een mindere voetballer dan Wilmots indertijd. Toen we zaterdag AxelWitsel zagen scoren, dachten we terug aan het WK in 2002, en de match tegen Brazilië. Old school Wilmots, toen afgekeurd, nu binnen. Witsel is de betere versie van zijn trainer. Zijn voordeel hier, hij herhaalt het vaak genoeg: il connaît la musique. Er is vaak iets grappigs aan zijn discours, best wel contradictorisch. Op het ene moment zegt hij niks te hebben aan het verleden, als hem vragen worden gesteld rond de testmatch van Ierland-België uit 1997 of Frankrijk-België op het EK in 1984, maar tegelijk refereert hij zo vaak aan zijn eigen verleden en zijn eigen WK's, dat het hem al een bijnaam opleverde. Zijn 'moi, je' bereikte de voorbije dagen zelfs de Ierse pers. Zijn eigen WK's komen hier vaak ter sprake. Hoe hij er zelf onderdoor ging in de eerste paar grote toernooien en pas rijp was in de laatste. Zijn vierde was zijn beste, in zijn derde was hij genereus, maar kon hij de boel niet overeind houden wegens toch iets te weinig kwaliteit in de kern. Hij gebruikt die ervaring nu om Romelu Lukaku (23) in bescherming te nemen (en en passant al zijn spitsen, Divock Origi is nog steeds pas 21, MichyBatshuayi en YannickCarrasco 22). Wilmots: 'We hebben geen GrazianoPellè, Robert Lewandowski, Mario Mandzukic, allemaal ervaren spitsen. De onze hebben nog een enorme progressiemarge.' Op die grote toernooien zag hij ook hoe zijn coaches werden afgemaakt in de media. Paul Van Himst, die zo aandoenlijk charmant en authentiek was voor het WK 1994, was achteraf niks meer waard. Idem met Georges Leekens, die na de 2-2 in Bordeaux - toen de hitte de Belgische benen verlamde - op het kapblok ging en in Brussel werd weggehoond. Hetzelfde gebeurde in Japan met Robert Waseige. Toen de kritiek op de nationale ploeg na match twee (en het tweede gelijkspel) groot werd, leidde Wilmots een boycot, ter verdediging van zijn baas. Wilmots weet dat dit soort eindrondes tot ongekende spanningen kan leiden. Hij maakte het mee in Brazilië - de kritiek van Hazard op het gebrek aan automatismen deed pijn - en nu weer. Hij blijft er rustig onder, herhaalt hij constant. 'Op de dood na, is er niks dat me nog zenuwachtig kan maken.' Maar is dat wel zo? Getuigen in het basiskamp van de Rode Duivels zagen het de voorbije dagen anders. Ze ontdekten een Wilmots die op sommige punten de absolute almacht wilde. Zo bepaalde hij wie van de bondsofficials trainingen mocht volgen. Maar tegelijk was er ook de beïnvloedbare Wilmots, die alles las wat over hem verscheen, die soms heel onzeker overkwam en zich ook zeer gevoelig toonde voor de kritiek. De zelfverzekerdheid tijdens persconferenties, het leek niet meer dan een pantser. De nederlaag tegen Italië - tegenstander die Wilmots liever als laatste had gezien - had ontzettend veel druk op de coach gelegd. De kritiek van Thibaut Courtois direct na de wedstrijd kwam aan: 'Italië was goed georganiseerd en heeft ons tactisch overklast.' Al op het vliegtuig terug uit Lyon, in de nacht van dinsdag op woensdag, sprak Wilmots er zijn doelman op aan. Wat bedoelde hij exact? De dagen erna bleven de gesprekken zich opvolgen. Meestal individueel, dat is de manier waarop Wilmots graag werkt. Op persconferenties durfde hij de voorbije dagen en weken man en paard te noemen. 'KevinDe Bruyne was wat minder, maar de bal naar Romelu Lukaku kwam van hem, dat was een assist. Op topniveau moet je je kansen afmaken.' 'De goal tegen Italië was de schuld van TobyAlderweireld.' 'ThomasVermaelen is meer bezig met zichzelf dan met het collectieve.' Maar tegenover zijn groep houdt Wilmots het liever bij individuele gesprekken, soms op het trainingsveld, andere keren op de kamer. Wilmots over die aanpak: 'Ik heb geen collectieve debriefing gegeven, maar individueel gesproken. Als je het collectief doet, toon je de fout voor heel de groep en dat is niet goed. Ik verkies het individueel. Als ik iemand wil spreken, praat ik met hem tête-à-tête.' De bondscoach heeft zelfs niet graag dat iedereen van de staf erbij is als hij met de spelers spreekt. Er gebeuren zelfs gesprekken zonder zijn assistent. Het is een keuze voor een aanpak. Maar is het ook de beste? Courtois had het na Italië over fouten die ook in de voorbereiding waren gemaakt. Waren die voldoende doorgepraat? Wilmots, op een van zijn persbabbels daarover: 'Ach, Finland. We kunnen daar nog twee uur over discussiëren, maar wat zal dat veranderen? Ze kwamen wat te kort.' Achteraf was dat wel de match waarin beslist werd over het hart van de verdediging, want Jason Denayer zagen we daarna centraal niet meer in actie. Een alternatief was geweest met Denayer over die fouten spreken. Dat gebeurde blijkbaar amper, want de jonge verdediger zei hierover: 'Ik heb naar mijn fouten gekeken. Naar de beelden. Alleen. Af en toe praat ik erover op training met de coach, maar we hebben het niet echt doorgepraat.' Hij troostte zich dan maar hiermee: 'Ik ben nog maar twintig en zit op het EK. Er zijn weinig mensen die dat kunnen zeggen.' Het probleem van Wilmots is voor een stuk dat hij alleen staat. Op de vraag wie invloed op hem heeft, hoor je: vooral fysiektrainer MarioInnaurato en keepertrainer ErwinLemmens. Niet Vital Borkelmans, zijn assistent. Misschien moet daar na vorige week ook bij: de spelers. Het tweede flashinterview van dit tornooi - dat is zo'n reactie als de spelers vol adrenaline net van het veld komen - was op dat vlak al even onthullend als het eerste met Courtois. Romelu Lukaku zei: 'Spelers hebben in de teammeeting hun hart kunnen luchten en dat deed deugd.' Er ontstond de voorbije week een opmerkelijk een-tweetje tussen spelers en coach. Spelers zaten samen, luchtten hun hart, en riepen op tot eendracht (Vermaelen: 'Wat binnenskamers is besproken, blijft daar. Het is niet het moment om naar elkaar te wijzen'), terwijl hun coach wel wees naar schuldigen en de dag voor de match de spelers nog eens op hun plaats zette ('Ze moeten niet proberen de tactiek te bepalen. Als er iets verkeerd loopt, is het voor mij'). Binnen de twijfel toch nog een beetje stoer doen, terwijl hij zelf vroeger onder Waseige mee de tactiek op het veld bepaalde, en in Brazilië vaak overlegde met Kompany. Wellicht was het hier wat zoeken naar een vervanger voor de captain. En was het tijdens de moeizame aanloop, met pas laat alleman ter beschikking, ook voor Wilmots nog zoeken naar wie zou opstaan. Hazard? Neen, het type niet, ondanks de band. De Bruyne? Neen, niks voor hem, gaf hij al aan in Genk. Dan toch maar het duo Vermaelen-Vertonghen, gesteund door Courtois? 'Als er iets verkeerd loopt, is het voor mij.' In het Belgische kamp hebben ze het gevoel dat Wilmots dan zelf de handdoek gooit, geraakt als hij is door de kritiek van de voorbije weken. Daar gooit de bondscoach in onze ogen twee dingen door elkaar. Zijn balans over vier jaar, en zijn balans in dit toernooi. Het bilan over vier jaar is prachtig: meer dan 80 procent van de punten, een kwartfinale op het WK, een land dat weer fier is op zijn voetballers, een eerste plaats op de wereldranking en een ploeg die aan elkaar hangt, vol talent. De kritiek die er kwam na de wedstrijd tegen Italië (en ook een beetje aan de rust van de match tegen Ierland) is van een andere soort: die gaat over het toernooi. Over die anderhalve match. Het verleden telt niet, zegt Wilmots over zijn spelers. 'Er zijn tijdens een toernooi geen statuten.' Dat geldt ook voor hem. In de beoordeling van een toernooi telt het verleden evenmin. En dan blijkt dat Marc Wilmots zijn team nog steeds niet de sleutels heeft aangereikt die het slot van de tegenstander kunnen openen. Ook niet tegen Ierland, in een eerste helft met balbezit dat tegen de 70 procent aanleunde. De problemen van twee jaar geleden tijdens het duel tegen Algerije (ook al een match met 69 procent balbezit) zijn er nog steeds. Wilmots leunt vooral op individuele flitsen, bij gebrek aan (tijd voor) automatismen. Of zoals een van de oudere internationals het verwoordt: 'Hij heeft zijn eenvoudige plannetje, maar het werkt. De manier van spelen moet niet moeilijk zijn, hij wil dat we in blok spelen en dat we eenvoudig voetballen, en dan wil hij dat Dries, Kevin, Eden of Romelu het verschil maakt.' Jongens die, zo getuigde Thomas Meunier zondag, 'dol zijn op de bal. En die soms wat lang bijhouden.' Dat eenvoudige plannetje is soms het probleem. Dat was het ook tegen Ierland, toen voor de rust veel balbezit niet resulteerde in kansen. Hazard (28 baltoetsen) en De Bruyne (24) konden geen ruimte vinden. Na de pauze lukte dat wel, toen de Ieren even uit hun stelling kwamen. Zoals het in Brazilië lukte tegen de VS, of eerder in Servië en Kroatië. Met grinta of gif, zoals Alderweireld het uitdrukte, heeft het allemaal niet zo veel vandoen. Alderweireld: 'In blok spelen is altijd onze sterkte geweest, alleen wordt er nu iets anders gevraagd en dat brengt andere dingen met zich mee. Kwaliteit aan de bal leveren.' Of een plan. Dat wordt van Wilmots verwacht. Zoals AntonioConte dat formuleerde tegen de Belgen. Een groep samenbrengen kan hij, een groep motiveren ook. Knalhard desnoods, door de muur, zoals hij zelf ook was. Conte kon bouwen op clubautomatismen, dat klopt. Wilmots: 'Daar moet je geen trainer zijn. Daar loopt dat perfect, ze spelen altijd samen, ze kunnen bouwen op een club als Juve, daar staan fundamenten. Wij moeten alles opnieuw bouwen.' Dat klopt ook. Dat deed Wilmots, in samenspraak met de spelers. Na een week vol verwarring keerde hij terug naar zijn oorspronkelijke plan, dat hij bij de bekendmaking van zijn selectie ontvouwde. Met De Bruyne op tien, en vandaar uitwaaierend. Met Hazard vanaf links, maar met veel vrijheid. Voor het duel tegen de Italianen liep hij al met het idee rond om MousaDembélé centraal te posteren om daar meer balvastheid te krijgen. Door een blessure tijdens de voorbereiding viel dat in duigen. Nu was de Tottenhamspeler er wel, voor de rust zelfs nadrukkelijk. Voor iedereen is er een soort glazen plafond. Het kan dat Wilmots hier zijn top heeft bereikt. Op zich geen schande, hij heeft de ploeg al een heel eind gebracht en mits hij zichzelf nog sterker omringt, moet dit EK geen einde zijn. Dat omringen heeft de bondscoach al gedaan, met het versterken van de entourage. Alleen een echte tacticus ontbreekt misschien, om de ploeg naar een nog hoger niveau te tillen. Een tweede assistent, die aanvalspatronen uitdoktert en aan het individuele genie een collectieve sleutel kan geven. Of het hier een gemis is, zal moeten blijken uit het vervolg van het toernooi. Nadien moeten bond en coach, nog onder contract tot 2018, een balans opmaken. Van vier jaar, én van dit tornooi. Er is een contract, maar ook een verbrekingsvergoeding van één miljoen euro. Er wacht Wilmots een nieuw bewind, met mensen van de Pro League, die nauwlettend gaan toekijken op kosten en uitgaven. De nationale ploeg moet hen centen opleveren, niet kosten. Zoals gezegd: in het Belgische kamp hebben ze het gevoel dat Wilmots zelf de handdoek zal gooien, mocht het fout lopen. Wait and see. Maar we zullen hem missen. DOOR PETER T'KINT IN BORDEAUX - FOTO'S BELGAIMAGE'Op de dood na, is er niks dat me nog zenuwachtig kan maken.' MARC WILMOTS