Als Duits international werd Jürgen Klinsmann wereldkampioen in Italië (1990) en veroverde hij de Europese titel in Engeland (1996). Na zijn 108e en laatste interland, de dramatische 0-3-nederlaag tegen Kroatië in de kwartfinale van het WK 1998, vertrok hij naar Los Angeles. Daar begon hij, in alle luwte en samen met zijn gezin, een tweede leven. Tot hij door de Duitse Voetbalbond werd aangetrokken om Rudi Völler op te volgen.
...

Als Duits international werd Jürgen Klinsmann wereldkampioen in Italië (1990) en veroverde hij de Europese titel in Engeland (1996). Na zijn 108e en laatste interland, de dramatische 0-3-nederlaag tegen Kroatië in de kwartfinale van het WK 1998, vertrok hij naar Los Angeles. Daar begon hij, in alle luwte en samen met zijn gezin, een tweede leven. Tot hij door de Duitse Voetbalbond werd aangetrokken om Rudi Völler op te volgen. Het is een opgave die Klinsmann niet afschrikt. De voormalige Sonnyboy van het Duitse voetbal hield altijd van uitdagingen. Hij wil de starheid die rond de Mannschaft hing bannen, aanvallend voetbal prediken, het technisch vermogen verhogen en jongeren in de ploeg brengen. Dat hij hier en daar wordt bekritiseerd omdat hij in Amerika blijft wonen, deert hem niet. Ook Klinsmann weet : alles staat of valt met de resultaten. Jürgen Klinsmann : "Aan het einde van mijn voetbalcarrière kreeg ik interesse in coaching. Daarvóór was ik te veel met het voetballen zelf bezig. Ik richtte me steeds op elke wedstrijd afzonderlijk en als spits nog meer op het maken van doelpunten. Na mijn afscheid in 1998 ben ik met mijn gezin naar Californië verhuisd. Ik voelde dat ik behoefte had om afstand te nemen van de voetballerij en andere interesses te ontplooien. Ik heb universitaire colleges gevolgd over computer- en taalgerelateerde onderwerpen die me altijd al aanspraken en ik kon meer tijd besteden aan onze zoon die net een jaar oud was. Ik leerde twee mannen kennen die een bedrijf bezaten op het gebied van sports business consultancy. De een was een Engelsman die in de North American Soccer League had gespeeld, de ander was hoofd marketing van Adidas. Zij gaven mij adviezen, terwijl ik me in verschillende zaken verdiepte. In 2003 trad ik als derde partner in dienst van het bedrijf en intussen kreeg ik de kans me bezig te houden met verschillende projecten die voortvloeiden uit het trainersdiploma dat ik in 2000 met enkele mede-internationals van 1996 had behaald. Ik leerde steeds meer over management, coaching en zaken doen, zonder te weten dat deze aspecten me nog van pas zouden komen in mijn huidige rol als Bundestrainer." "Dat klopt, mijn officiële titel is Bundestrainer. Vóór mij hadden bijvoorbeeld Franz Beckenbauer en Rudi Völler de titel Teammanager, omdat zij geen trainersdiploma hadden. Ik heb dat wel." "Ik heb tijdens Euro 2004 twee wedstrijden bezocht in Portugal en ben daarna naar huis gereisd. Op een dag belde Berti Vogts met de mededeling dat hij en zijn zoon in een camper door Californië trokken. Ik nodigde hen uit bij ons thuis voor een diner en een goed glas wijn. Tijdens ons samenzijn spraken we over het EK, dat voor Duitsland op een grote teleurstelling was uitgelopen. De Duitse voetbalbond had al gesprekken gevoerd met Ottmar Hitzfeld, maar die had te kennen gegeven dat hij nog steeds een burn-out had na zes jaar Bayern München. De bond sprak ook met Otto Rehhagel, maar die gaf na de Europese titel aan dat hij Griekenland niet kon verlaten, omdat 'ze hem anders zouden vermoorden.' Toen Berti mij vroeg of ik die functie ooit zou overwegen, antwoordde ik spontaan dat ik het wel zou willen doen, zij het onder bepaalde voorwaarden. Voor mijn gevoel bespraken we het zoals twee fans ook zouden doen, meer niet. Ik zei tegen Berti dat ik me niets spannenders kon inbeelden dan Duitsland in eigen land naar de wereldbeker te leiden. Het vloog er in een opwelling uit, waarna Berti reageerde : 'Heb je er bezwaar tegen als ik dit bespreek met Horst Schmidt (secretaris van de DFB, red.) ?' Ik zei Berti dat hij dat mocht doen, maar dat ik niet wist waartoe het zou leiden. Ik had immers mijn eigen leven in Los Angeles." "Twee dagen later ontving ik een telefoontje van Schmidt, met de vraag of we konden praten. Toen realiseerde ik me de ernst van de situatie. Ik stelde voor elkaar te ontmoeten en wat zaken te bespreken. Omdat ik het niet zag zitten naar Frankfurt te vliegen, spraken we halverwege af, in een hotel op een vliegveld van New York. Ik vroeg mijn vrouw om advies en zij hield mij voor dat ik deze kans maar één keer in mijn leven zou krijgen. Ik moest mijn gevoel volgen. Tijdens mijn vlucht naar New York had ik alle tijd om een eerste concept op papier te zetten, over hoe ik dacht dat ik het bondscoachschap het best kon invullen op grond van mijn opgedane kennis. Ik kwam dus goed voorbereid voor de dag ! Toen ik Horst Schmidt en DFB-voorzitter GerhardMayer-Vorfelder deelgenoot maakte van mijn gedachten, hieven zij hun handen in de lucht en antwoordden : 'Ho-ho, wacht even !' Ze waren in de veronderstelling dat ik nog een groentje zou zijn op dit gebied en realiseerden zich toen pas dat ik niét meer de voormalige speler was die ze voor ogen hadden. Ze merkten dat er veel met me was gebeurd sinds onze laatste ontmoeting op het WK in Frankrijk. Ons gesprek duurde vier, vijf uur en hun laatste vraag was : 'Wanneer kun je naar Duitsland komen om serieuze onderhandelingen te voeren, de financiën en andere contractuele zaken te bespreken ?' Ik antwoordde : 'Laat mij eerst teruggaan naar LA voor overleg met mijn gezin, daarna zien we wel verder' - we hadden onze vakantie immers al gepland. Tien dagen later vlogen we naar Frankfurt om de puntjes op de i te zetten." "Ik wilde de volledige zeggenschap over de technische staf en personen die een meerwaarde konden zijn voor de groep. De bond reageerde : 'Dat is goed, als jíj ons kunt uitleggen waarom jij een afzonderlijke leiding wil, waarom jij Joachim Löw, Oliver Bierhoff, een sportpsycholoog en fitnesscoaches uit de Verenigde Staten aan je staf wilt toevoegen ?' Dat heb ik gedaan en vervolgens zijn we gestart met de verwezenlijking ervan." "Ik heb Joachim Löw erbij betrokken en Oliver Bierhoff vanaf het begin op de hoogte gehouden van de stand van zaken. Hij zou zich immers gaan bezighouden met een taak die er tot dan toe niet was : administratief teammanager. Een volgende stap was de spelers inlichten over het project : we vertelden ze hoe we bepaalde zaken zouden aanpakken, wat we van ze zouden verwachten en welke mijlpalen we voor ogen hadden. We spraken over onze spelopvatting, de speelstijl en probeerden uit te leggen wie en wat we nodig hadden om een proactieve stijl, aanvallend, agressief, initiatiefrijk, na te streven. We hebben overleg gevoerd met de groepsleiders : aanvoerder Michael Ballack, Oliver Kahn, Jens Lehmann, Bernd Schneider en Torsten Frings. We vinden het belangrijk dat zij zich kunnen identificeren met datgene waarmee wij bezig zijn." "Natuurlijk. We willen dat ze weer kunnen zeggen : 'Zo zien we ons team graag spelen.' Hopelijk kunnen we dat op een succesvolle manier doen en tegelijkertijd met een speelstijl die ons past. We zijn geen Italië, dat zich bewust is van zijn tactiek en kan wachten op die ene kans en die ook pakt als die zich voordoet. We zijn ook geen Brazilië met zijn mooie technische spel. We moeten onze eigen, Duitse identiteit krijgen. We hebben de spelers dan ook voorgehouden : 'We gaan een WK spelen in eigen land, wat houdt dat in ?' Het betekent dat de fans achter ons zullen staan vanaf het eerste fluitsignaal. Dan kunnen we niet achterover leunen en loeren op een counter, zelfs niet tegen Brazilië of Argentinië. De verwachtingen, de druk en de hype zijn zo groot dat de fans ons vooruit zullen schreeuwen.""We weten niet hoe snel zij zich de beoogde stijl eigen kunnen maken. Het interessante is bovendien dat ze bij hun clubs verschillende speelstijlen hanteren. Het is dus een kwestie van herhalen en herhalen. Nu, na acht maanden, zien we dat het team zich langzaam aan onze stijl aanpast. Het is nog niet perfect en misschien zal het dat ook nooit zijn, maar er is ten minste een basis om op voort te bouwen. En niet alleen dat, we hebben ook de jonge spelers een kans kunnen geven zich te laten zien. In Duitsland was er jarenlang kritiek dat er geen aanwas was. Dat was niet zo, maar het léék er wel op. Omdat jeugdige spelers al werden afgeschreven voordat zij ooit ook maar een kans hadden gekregen.""We hebben daar ook een verandering doorgevoerd door Dieter Eilts als coach te benoemen. Hij kan een brug bouwen voor jonge spelers naar de A-selectie. Daarna hebben we onze uitgebreide selectie aandachtig bekeken en tegen enkele oudere spelers gezegd : 'Jongens, jullie moeten even pas op de plaats maken, omdat we willen zien hoe ver de jonge spelers nu zijn. We kunnen daar alleen achterkomen door hen te testen. Jullie horen nog steeds bij de selectie, maar we moeten hen eerst uitproberen.' Niet allemaal tegelijk natuurlijk, we houden altijd een sterke vaste groep. Maar bij elke wedstrijd roepen we weer een aantal getalenteerde spelers op. We zijn tot nu toe onder de indruk van hun prestaties. We weten nu dat we kunnen vertrouwen op spelers zoals Andreas Hinkel, Robert Huth, Thomas Hitzlsperger, Lukas Podolski en Philipp Lahm, die al tijdens Euro 2004 erbij was. In de komende vijftien maanden bekijken we hoe ver zij zich ontwikkelen om mee te dingen naar een plaats in de WK-selectie. Op lange termijn ziet het er veelbelovend uit. We hebben acht, tien, twaalf sterke jonge spelers voor toekomstige nationale teams. Sommigen van hen zullen het niveau al aankunnen tijdens het WK 2006." "We zijn erg gelukkig met deze twee wereldkeepers. Dat is erg zeldzaam, ik kan geen ander land bedenken dat in die positie verkeert. In de media is er lang en breed over gediscussieerd, maar de zaken hebben zich positief ontwikkeld. We hebben Oliver Kahn als eerste keus benoemd en Jens Lehmann als zijn uitdager. Dat heeft beiden een boost gegeven in termen van inspiratie, motivatie en focus. Vooral Oliver had het moeilijk, voor hem leek het alsof iedereen alles van hem wilde afpakken. Eerst verloor hij de aanvoerdersband aan Michael Ballack en toen stond ook zijn positie als eerste keeper ter discussie. Wij hebben Oliver duidelijk gemaakt dat hij onze eerste keus is, maar dat Jens tegelijkertijd zijn kans krijgt om zich te bewijzen. Als je 49 wedstrijden ongeslagen blijft, verdien je ook een plaats en vertrouwen. Voor beide jongens was het best moeilijk in de eerste weken, maar ze hebben het professioneel opgevat en û hier zijn we een beetje trots op û ze communicéren nu ook weer met elkaar. Ze stimuleren elkaar en zijn de afgelopen acht maanden alleen maar beter geworden." "Precies. Wat wij ontwikkelen is gestoeld op een langetermijnvisie, met dito voordelen, ongeacht voor wie de leiding in handen heeft. We zijn gestart met een spelopvatting en de vraag waarvoor we staan. Welke speelstijl moeten we uitdragen ? Dat is voor die tijd nog nooit zo gedaan. Tijdens Euro 2004 speelde Duitsland met één aanvaller, de volgende wedstrijd met twee aanvallers en omdat dat niet werkte, de wedstrijd erna met drie aanvallers. We mogen dan misschien de Ajax-filosofie bewonderen, of de Braziliaanse of Italiaanse manier, maar die landen hebben hun eigen stijl. Wij zijn nog steeds aan het schaven. We bouwen aan een 4-4-2 en een 4-3-3-systeem dat altijd toepasbaar en flexibel is. We kunnen dat ook in de gehele infrastructuur doorvoeren, tot in de voetbalacademies aan toe. Iedereen krijgt zo goed zicht op zijn plaats in het geheel.""Ik zie dit gehele project als een geweldige leerervaring. Wat ik heb geleerd op de zakelijke markt is dat als je zelf niet de juiste kennis hebt, je je dan moet omringen met mensen die daar wel over beschikken. Ik wilde een sportpsycholoog erbij, omdat ik nooit psychologie heb gestudeerd aan een universiteit. We hebben het allemaal over de mentale kant van een wedstrijd, maar waar spreken we dan over ? Zo ontstond ook de mogelijkheid om de structuur te wijzigen. Het Duitse systeem had altijd een Bundestrainer aan de top, een paar assistenten onder hem, dan een keeperstrainer en zo verder. De structuur was altijd top-down. We hebben meteen aangegeven dat dit niet onze manier van werken is. We willen een team vormen en volledig gebruikmaken van elkaars sterke punten. Joachim Löw kan op het trainingsveld tactische kwesties binnen dertig seconden helder uitleggen. Dan krijgt hij van mij de ruimte om dat te doen. Ik ga me daar dan ook niet mee bemoeien omdat ik de hoofdcoach ben ! Oliver Bierhoff bezit de gave om voor een camera te spreken en de contacten met de Bundesligaclubs, de media en de sponsors te onderhouden. Ik heb hem gezegd : "Dat is jouw terrein, neem dat alsjeblieft op je." Als een fitnesscoach mij vertelt dat hij tien of twintig procent meer uit mijn spelers kan halen, dan zeg ik : "Leg het maar aan me uit en ga je gang." Doordat we als een team werken, leer ik elke dag van mijn collega's." "Ik heb er inderdaad baat bij dat ik in diverse landen heb gespeeld. Daardoor zie je zaken in verschillende perspectieven. Mijn verblijf in de Verenigde Staten heeft me nog meer open-minded gemaakt. De andere trainers hebben dat ook : Joachim Löw was werkzaam in Turkije en Australië, Oliver Bierhoff speelde in Italië en Andreas Köpke bij Marseille. We hebben dat ook aan de spelers voorgehouden en verteld dat we hun prestaties bij hun clubs in de gaten houden, maar dat het niet het énige criterium is. Als ze een keer een slechte periode doormaken bij de club moeten ze niet meteen denken dat ze een probleem hebben voor het nationale elftal. We willen alleen dat ze zich voortdurend blijven verbeteren richting het WK en hopelijk ook verder daarna." "Niemand had een duidelijk beeld of het zou gaan werken. Er waren veel vraagtekens, en kreten als hij heeft geen ervaring als trainer en hij woont in Californië... kreeg ik vaak te horen. We wisten dat het tijd zou kosten om de mensen te overtuigen, maar in het voetbal draait het uiteindelijk om de resultaten en vooral de speelstijl. Op dat punt kenden we een goede start : de spelers konden zich vinden in het project en speelden enkele goede wedstrijden. De criticasters hielden toen ook op te vragen naar mijn heen-en-weergereis tussen Californië en Duitsland. Je ziet het wel meer : Zico traint Japan, terwijl hij tussen Tokio en Rio de Janeiro pendelt. Otto Rehhagel coacht Griekenland, terwijl hij op en neer vliegt tussen Düsseldorf en Athene. De spelers van het Braziliaanse elftal van Carlos Alberto Parreira voetballen allen in Europa, terwijl de coach in Rio zit. Het is allemaal te doen en waar het uiteindelijk om gaat, is de kwaliteit van het werk dat je aflevert." "Ik vlieg twee keer per maand op en neer. Ik arriveer acht dagen voor een wedstrijd en dan regel ik nog een uitstapje voor vier of vijf dagen om organisatorische zaken in orde te brengen. Ik kan me op de hoofdzaken richten en hoef intussen niet naar alle onzin te luisteren. De dagelijkse gang van zaken en media-verzoeken gaan aan mij voorbij. Ik vind ook dat een bondscoach geen commentaar hoeft te geven op wat er in de nationale competities gebeurt of in het Europese voetbal in het algemeen. Ik heb dagelijks contact met Joachim Löw en de rest van de staf en zij kunnen mij altijd bellen of mailen.""Ik zie drie livewedstrijden per weekeinde via de satteliet en ontvang twee Duitse kanalen, de hoogtepunten van de Bundesliga, vier volledige Premiership duels per weekeinde en de Serie A via RAI International. Als ik voetbal wil kijken, kan dat 24 uur per dag.""Na alle inspanningen hoop ik dat van harte !"door Keir Radnedge (ESM)'Mijn vrouw zei dat ik deze kans maar één keer in mijn leven zou krijgen.''Ik kon me niets spannenders inbeelden dan Duitsland in eigen land naar de wereldbeker te leiden.''De vraag was : welke speelstijl moeten we uitbouwen ?'