Hoe groot kan de invloed van een trainer zijn? De excentrieke Oostenrijker Max Merkel werd in januari 1967 trainer van FC Nürnberg. De traditierijke club was naar de bodem van het klassement gezakt en zocht spartelend naar een reddingsboei. Merkel was een speciaal figuur. Hij hield van sterke uitspraken en provoceerde graag. Zo laste hij op training eens een partijtje in tussen, zoals hij ze noemde, de alcoholisten en de niet-alcoholisten. De eerste groep won met 7-1. Waarop Merkel hen toesprak: 'Zuipen jullie maar verder. Hoe meer, hoe liever.'
...

Hoe groot kan de invloed van een trainer zijn? De excentrieke Oostenrijker Max Merkel werd in januari 1967 trainer van FC Nürnberg. De traditierijke club was naar de bodem van het klassement gezakt en zocht spartelend naar een reddingsboei. Merkel was een speciaal figuur. Hij hield van sterke uitspraken en provoceerde graag. Zo laste hij op training eens een partijtje in tussen, zoals hij ze noemde, de alcoholisten en de niet-alcoholisten. De eerste groep won met 7-1. Waarop Merkel hen toesprak: 'Zuipen jullie maar verder. Hoe meer, hoe liever.' De werkmethodes van Merkel hadden aanvankelijk effect. Hij leidde het dolende Nürnberg van de veertiende plaats naar de middenmoot. Tijdens het tussenseizoen deed hij één aankoop: de Oostenrijke middenvelder Gustl Starek. Het bleek de ontbrekende schakel. FC Nürnberg werd tot eenieders verrassing kampioen, Merkel bereikte de onsterfelijkheid. Maar acht maanden later stond Nürnberg weer laatste en mocht de trainer opkrassen. Niettemin zou de club dat seizoen degraderen. Op 90 kilometer van Nürnberg, in de richting van München, ligt Ingolstadt. Daar ging ook een Oostenrijkse trainer aan de slag met, aanvankelijk, een identiek parcours als Max Merkel. Toen Ralph Hasenhüttl (48) in oktober 2013 bij FC Ingolstadt arriveerde, stond het laatste. De achtvoudige Oostenrijkse international zocht volop zijn weg als trainer en had bij een paar kleinere clubs gewerkt. In zijn actieve carrière speelde Hasenhüttl, een spits, onder meer voor KV Mechelen (1997/98) en Lierse (1998/99), het heette dat hij niet bepaald uitblonk door een grote trainingsijver en nooit aan zelfkritiek deed. Bij Ingolstadt eiste Hasenhüttl discipline en werkkracht. De ploeg rukte op van de achttiende naar de twaalfde plaats. Dat moest het seizoen daarop verbeterd worden. Waar hij zijn club wilde zien eindigen, werd Hasenhüttl voor het begin van het seizoen 2014/15 gevraagd. Negende, zei hij. Dat vonden sommigen een optimistische prognose want FC Ingolstadt had op dat moment al vier jaar tegen de degradatie gevoetbald. Maar de club domineerde het hele seizoen en werd met glans kampioen. Ralph Hasenhüttl werd net zo gevierd als zijn landgenoot Max Merkel 47 jaar eerder in Nürnberg. Of hij zich ook moet voorbereiden op een terugval en een ontslag? Ingolstadt telt 130.000 inwoners. Daarvan werken er 40.000 in de fabrieken van het autoconcern Audi en nog eens 10.000 in toeleveringsbedrijven. Met de bloei van Audi groeide ook de stad: in 50 jaar verdrievoudigde het aantal inwoners. Maar op de ijshockeyploeg na - die in 2014 kampioen van Duitsland werd - staan op de sportkaart van Ingolstadt alleen maar blinde vlekken. Het voetbal stelde er helemaal niets voor. Er waren twee clubs, MTV en ESV Ingolstadt, respectievelijk ontstaan in 1881 en 1913. Ze kampten met schulden en stonden met getrokken messen tegenover elkaar. Toch kwam het in februari 2004 tot een samensmelting tussen de beide clubs. Dat gebeurde onder impuls van de ondernemer Peter Jackwerth,die voorzitter werd van de club, een functie die hij nu nog altijd bekleedt. Zonder deze op de Amerikaanse acteur Jack Nicholson lijkende miljonair zou er van voetbal in Ingolstadt nog amper sprake zijn. Jackwerth was dagelijks op de club en ging erg vaderlijk met de spelers om. Een succesverhaal werd het aanvankelijk niet. FC Ingolstadt, dat toen in vierde klasse speelde, was een grijze muis. Toen het in 2006 naar derde klasse promoveerde, deed Audi als sponsor zijn intrede. Een sportieve impuls gaf ook dat niet. Voor de komst van Ralph Hasenhüttl versleet de club negen trainers in negen jaar. Ingolstadt drong in 2008 wel door tot de tweede Bundesliga -- waaruit het tussendoor verdween -- maar ook daar werd de grauwheid niet doorbroken. Dat botst fel met het beeld van een stad die steeds meer bruist en op economisch vlak een hoge vlucht nam. Het gegeven dat het werkloosheidspercentage in Ingolstadt slechts 3,4 procent bedraagt, doet de bevolking stelselmatig stijgen. Ingolstadt, gelegen aan de vaak bezongen Donau, is een stad met vele facetten. Fraai gerestaureerde burgerhuizen met mooie gevels, statige stadspoorten en imposante vestingwerken bepalen het stadsbeeld. Ingolstadt wil ook de bevolking iets bieden. Terwijl veel zwembaden in Duitsland de deuren sluiten, wordt daar een modern sportbad gebouwd. Er wordt ook gedacht aan een nieuw technologiecentrum en er moet een groots opgezet museum voor kunst en design komen. Zo wil Ingolstadt zich profileren als een eigentijdse stad die qua verkeer wel dichtslibt als het bij Audi tot een shiftwissel komt. En dat ofschoon de fiets er steeds meer als vervoermiddel wordt gebruikt en Ingolstadt onlangs tot de meest fietsvriendelijke commune van Duitsland werd uitgeroepen. Het moet het sportieve karakter van de stad onderstrepen. Vreemd daarom dat niemand in Ingolstadt wakker ligt van het voetbal. Zelfs niet toen de club vorig seizoen in de tweede Bundesliga zo domineerde. Toen FC Ingolstadt in december 2014 een topwedstrijd speelde tegen FC Kaiserslautern verbaasde trainer Ralph Hasenhüttl zich op de voorafgaande persconferentie. Daar waren namelijk... zes journalisten op afgekomen. Zo groot was de interesse nog nooit geweest, in de perszaal stonden maar acht stoelen. Die werden ingenomen door regionale kranten. 'Gebeurt hier iets speciaals', vroeg Hasenhüttl zich cynisch af, zeker toen hij ook nog eens om een apart interview werd gevraagd. Zelfs in een succesjaar hing er een beklemmende stilte rond de club. Het gebeurde maar heel zelden dat er meer dan 10.000 toeschouwers naar de thuiswedstijden kwamen kijken in het nochtans gezellige Audi Sportpark, een stadion waarop Cercle Brugge zich qua concept wilde baseren toen het nog aan een verhuizing dacht. Voor het begin van vorig seizoen deed FC Ingoldstadt 2000 abonnementen van de hand. Daar kwamen er na de winterstop nog eens 2800 bij. Uiteindelijk sloot de ploeg het seizoen af voor een gemiddelde van 8244 toeschouwers. Toen de club kampioen werd, ontstond er toch iets van enthousiasme. In het centrum, op het plein voor het stadhuis, stroomden 8000 fans samen. Dat waren vooral jonge mensen. Daar bouwt FC Ingolstadt zijn toekomst op, zo wil het zich ook presenteren: een jonge club met een jong publiek. Uiteindelijk bestaat FC Ingolstadt nog maar elf jaar, het zit als het ware nog in de puberteit. De ouderen hebben al lang voor een andere club gekozen. Zij zijn supporter van Bayern München, FC Nürnberg of 1860 München. De ontwikkeling van FC Ingolstadt is uiteindelijk onverwacht snel gegaan. De club werkt met bescheiden financiële middelen en was vorig seizoen met een budget van 8,5 miljoen euro de nummer negen in de Tweede Bundesliga. Heel anders dan bijvoorbeeld Bayer Leverkusen wil FC Ingolstadt geen bedrijfsclub zijn. Officieel is Audi de sponsor van de club, maar in werkelijkheid gaat de inbreng iets verder dan dat. Zowel het trainingscomplex als het stadion is eigendom van de autogigant. Dat stadion telt 15.800 plaatsen en kan omgebouwd worden tot een voetbaltempel met 30.000 zitjes. Daarvoor bestaan er voorlopig nog geen plannen. Audi, met een omzet van 54 miljard euro in 2014 en een winst van 4,4 miljard euro, investeert ook in de jeugdwerking van de club. Het heeft via een dochteronderneming 19,94 procent van de aandelen van de club. Het heet dat de autoconstructeur jaarlijks acht miljoen euro in de voetbalafdeling pompt, al wil niemand dat gezegd hebben. Het belet FC Ingolstadt niet een koers van voorzichtigheid te varen. Sinds de club in 2010 voor de tweede keer naar de tweede Bundesliga promoveerde, werd er 2,5 miljoen euro in nieuwe spelers geïnvesteerd. Nooit is er bij Audi aangeklopt om bij te passen. Intussen is het budget wel naar 20 miljoen euro verhoogd. En Audi fungeert niet langer als shirtsponsor. Kort na de promotie werd er een driejarig contract afgesloten met Media Markt, dat al jaren de ijshockeyploeg sponsort en zijn hoofdzetel heeft in Ingolstadt. In plaats van de vier ringen staat dus de naam van deze elektronicaketen op de truien. Toch gaat de club geen gekke dingen doen. 'Onze promotie is uiteindelijk al gek genoeg', zegt sportdirecteur Thomas Linke, een oud-voetballer van Bayern München die met Hasenhüttl een twee-eenheid vormt. Linke zorgde er mee voor dat er in de club professionele structuren kwamen en er een fundament ontstond waarop er gebouwd kan worden. Maar het duurde dus even voor dat in sportieve successen werd verzilverd. Die groei zou zonder Ralph Hasenhüttl nooit mogelijk zijn geweest. Toen de trainer in oktober 2013 bij Ingolstadt arriveerde, zorgde hij voor een motiverend klimaat zonder angst. Hij gaf de spelers veel vrijheid en zelfs inspraak. Maar hij appelleerde constant aan hun verantwoordelijkheid. Hasenhüttl zweert bij een defensieve stabiliteit en een snelle omschakeling. Wachten op een fout van de tegenstander vindt de trainer veel effectiever dan, zoals hij het zelf formuleert, 'tien keer iets moeilijks te proberen'. En, houdt hij zijn spelers voortdurend voor, hoe minder risico's je neemt, hoe minder doelpunten je incasseert. Daarom vindt hij het niet erg als de bal in bepaalde situaties naar voren wordt getrapt in plaats van constant de combinatie te zoeken. Niet toevallig was Ingolstadt vorig seizoen het team met de beste defensie uit de reeks, dertien keer werd de nul gehouden. Toch legde de ploeg in de loop van vorig seizoen de mantel van de voorzichtigheid af. Ingolstadt pakte uit met pressing, de bal kon niet snel genoeg veroverd worden. De spelers kunnen dit gemakkelijk opbrengen omdat er in de ploeg zeer veel loopvermogen zit. En ze ook overtuigd zijn van dit systeem. Vooral dat is de grote verdienste van Ralph Hasenhüttl, die zelfs spelers in de ploeg dropte die bij zijn aankomst nog in de tribune zaten. Zoals bijvoorbeeld middenvelder Pascal Gross,die met 7 doelpunten en liefst 22 assists uitgroeide tot de regisseur van het elftal en bij wie er een mentaliteitsverandering optrad die eigen is aan de hele ploeg. Mentaliteit, doceert hij, kan je ontwikkelen. Gross is de exponent van deze theorie: hij werd door het weekblad Kicker uitgeroepen tot de beste speler van de tweede Bundesliga. Een stap in het onbekende wordt het als FC Ingolstadt zaterdag met een uitwedstrijd op Mainz 05 in de Bundesliga debuteert. Eén week later staat dan tegen Borussia Dortmund de eerste thuismatch geprogrammeerd. Gegarandeerd loopt het stadion dan vol. Of dat het hele seizoen zo zal zijn, moet worden afgewacht. Het heet dat de inwoners van Ingolstadt verwend zijn. Ze willen zich alleen met succes associëren. Maar dan wel op het hoogste niveau. Of de club ook in de Bundesliga naar het wapen van de pressing zal grijpen, moet worden afgewacht. De intensiteit waarmee dit gebeurt, zal in ieder geval niet dezelfde zijn. Zijn elftal, weet Hasenhüttl, steekt nog in volle ontwikkeling. Hijzelf aanziet zich als een soort leermeester die het hele proces begeleidt. Vooral na nederlagen wordt er geprobeerd op de fouten te werken, situaties te erkennen en betere oplossingen te vinden. Om zo verder te groeien. Dat dit moet gebeuren in een reeks waarin het tempo een stuk hoger zal liggen, maakt het allemaal moeilijker. Maar Hasenhüttl is niet bang van nederlagen. Die hebben hem, zegt hij, veel verder gebracht dan successen. Wat dat betreft heeft zijn carrière hem geholpen: als spits stond de Oostenrijker vaak in de vuurlijn van de kritiek nadat hij weer eens een kans de nek had omgewrongen. Heel bewust heeft FC Ingolstadt zich afzijdig gehouden op de transfermarkt. Er werden maar vier spelers aangetrokken, jonge, leergierige en eergierige voetballers met een groeimarge en de ambitie om hun grenzen te verleggen. Die moeten vooral de concurrentiestrijd aanscherpen. De ploeg teert op een uitstekende teamgeest en dat moet ook nu het wapen worden in de strijd om zich te handhaven. Ralph Hasenhüttl rekent op de automatismen van vorig seizoen, op dezelfde defensieve stabiliteit en tactische discipline. Op training werkt hij veel op standaardsituaties, die hebben de ploeg vaak geholpen om wedstrijden open te breken. Hoewel hij in de belangstelling stond van VfB Stuttgart verlengde de Oostenrijker inmiddels zijn contract tot medio 2017. Dat sommigen de promotie van Ingolstadt naar de Bundesliga een gruwel noemen, legt hij naast zich neer. Het tekent zijn vertrouwen in de ploeg. En in zichzelf. Ralph Hasenhüttl legde zijn trainersexamen af samen met onder meer Jürgen Klopp,met wie hij uitstekend opschiet. Hij spiegelt zich in zijn aanpak aan Klopp, die, zo zegt hij, uit iedere ploeg het optimale kan halen. Dat hij al eens de Klopp uit de Alpen wordt genoemd, vindt hij een groot compliment. Ralph Hasenhüttl zoekt de uitdaging, maar gaat wel resoluut zijn eigen weg. Bij zijn vorige club, derdeklasser VfR Aalen, stapte hij zelf op omdat hij onvoldoende rugdekking voelde van het bestuur. Hij was een paar maanden werkloos tot Ingolstadt aanklopte. En het sprookje begon. Nu wil Hasenhüttl bewijzen dat je met geringe financiële middelen, een goeie mentaliteit en een duidelijke voetbalfilosofie in de Bundesliga kan overleven. DOOR JACQUES SYS- FOTO'S BELGAIMAGEZelfs in een succesjaar hing er een beklemmende stilte rond FC Ingolstadt. Ondanks de steun van Audi vaart FC Ingolstadt een koers van voorzichtigheid.