Hij is nu 34, op 26 april wordt hij 35 en in een pre- Bosman-verleden waren spelers dan transfervrij, wegens verondersteld pensioengerechtigd. Toch heeft Lior Refaelov zolang moeten wachten op zijn grote individuele bekroning. Een Gouden Schoen op de leeftijd van 34, zegt dat iets over de speler, of veeleer over de competitie waarin hij uitkomt? Dat tweede laten we in het midden, het eerste klopt wel: Rafa is een laatbloeier. Hij was al 25 toen hij in 2011 naar Europa kwam, naar Club Brugge. Dat had veel te maken met de militaire dienstplicht waaraan hij moest voldoen en die in Israël minstens twee jaar duurt.
...

Hij is nu 34, op 26 april wordt hij 35 en in een pre- Bosman-verleden waren spelers dan transfervrij, wegens verondersteld pensioengerechtigd. Toch heeft Lior Refaelov zolang moeten wachten op zijn grote individuele bekroning. Een Gouden Schoen op de leeftijd van 34, zegt dat iets over de speler, of veeleer over de competitie waarin hij uitkomt? Dat tweede laten we in het midden, het eerste klopt wel: Rafa is een laatbloeier. Hij was al 25 toen hij in 2011 naar Europa kwam, naar Club Brugge. Dat had veel te maken met de militaire dienstplicht waaraan hij moest voldoen en die in Israël minstens twee jaar duurt. De voorbije jaren zond dit magazine al twee keer een reporter naar Or Akiva, de geboorteplaats van Lior Refaelov, om er de sporen na te gaan van de jonge Rafa, zijn familie en zijn eerste club. Or Akiva betekent in het Hebreeuws Licht van Akiva en is genoemd naar de Joodse geleerde en mysticus Rabbi Akiva. Het ligt ongeveer 40 kilometer ten noorden van Tel Aviv en even ver ten zuiden van Haifa. Het is een wat vreemde stad, die enkele decennia geleden niet veel meer was dan een dorpje met een handvol straten en die plots enorm groeide door de immigratie van Joden uit Afrika en de Kaukasus. Een vrij arme stad ook, die in schril contrast staat met de vlakbij gelegen badplaats Caesarea, een van de meest welstellende steden van Israël. Daar in Or Akiva groeide Lior Refaelov op, maar de roots van zijn familie liggen nog elders, in Azerbeidzjan. Zijn ouders weken allebei uit naar Israël en leren elkaar daar pas halverwege de jaren 80 kennen. Yosef Refaelov is vrachtwagenchauffeur voor een firma die wijn invoert, Tirza is verpleegster en zal zich opwerken tot hoofdverpleegkundige op de materniteit van het nabije ziekenhuis. Het koppel trouwt al snel en ze worden al even snel ouders: Tirza is nog maar zeventien wanneer ze bevalt van een tweeling: Lior en Hen, een meisje. Daarna krijgt het jonge gezin nog drie zonen: Yaron, Tomer en Shay. Ze hebben een sterke band, vertelde Yaron enkele jaren geleden. Voortdurend zoeken ze contact met elkaar. Toen Yaron een aantal maanden in de Verenigde Staten verbleef, hing hij constant aan de telefoon. Hun moeder had hen verteld dat ze samen als een muur moesten zijn, altijd met elkaar verbonden. Als één van hen de band niet sterk genoeg houdt, stort de muur in elkaar. Ook toen Lior van Maccabi Haifa naar België trok, hing hij vaak aan de telefoon. Hij had het aanvankelijk moeilijk, op hotel in Brugge. Gelukkig had hij zich kort tevoren verloofd en kon hij uitkijken naar de bruiloft. Zijn vrouw zou voortaan aan zijn zijde staan. Voor Refaelov bij Maccabi Haifa terechtkwam, een van de topclubs van Israël, scherpte hij zijn voetbalkwaliteiten aan in Or Akiva. Bij de jeugd van de lokale ploeg en vooral ook op het pleintje voor de school. Daar is de kleine Lior elk vrij moment te vinden, in weer en wind, vaak tot 's avonds laat wanneer het tijd is om te gaan slapen. Voetballen, voetballen, voetballen, meer is er voor de jeugd niet te doen in Or Akiva. De stad heeft zeker in de jaren 80 en 90 een kwalijke reputatie. De mensen zijn er arm en er broeit voortdurend wat. Er leven immigranten met verschillende etnische achtergronden samen: enerzijds Marokkaanse, Algerijnse, Tunesische en Libische Joden, anderzijds de zogenaamde Kavkazis, Joodse inwijkelingen uit de Kaukasus in het zuiden van de Sovjet-Unie. Geen enkele van die bevolkingsgroepen heeft het breed en dat creëert onrust. De politie patrouilleert er voortdurend. Ook de familie Refaelov kent geen welstand. In het krappe huis woont ook nog een grootmoeder in. Jongeren die maar wat rondhangen, geraken makkelijk op het verkeerde pad. Lior weet dus wat hij moet doen om uit de problemen te blijven: voetballen en zijn best doen op school. Nu ja, dat laatste blijft toch meestal ondergeschikt aan het voetbal. Ook al is hij goed in bijvoorbeeld rekenen en wiskunde, zelfs in de klas durft de kleine Lior wel eens weg te dromen naar de voetballers die tegen de muur van zijn slaapkamer hangen. Alessandro Del Piero, Christian Vieri, Ronaldo... Hij knipt die foto's uit een agenda met de beste voetballers in Europa, die hij gekregen heeft van een studiemeester. Gewoon, omdat hij zo'n aardige leerling is. Toch moet zijn moeder vaak met de leerkrachten overleggen hoe ze zijn aandacht bij het schoolwerk kunnen houden.Twee decennia later is Or Akiva er al veel beter aan toe. Er zijn mooie nieuwe wijken gekomen en de verschillende bevolkingsgroepen beginnen er hun draai te vinden. Tien jaar geleden werd Or Akiva de eerste stad met een burgemeester van Kaukasische afkomst. Het stadionnetje van de lokale club, een derdeklasser, oogt evenwel nog altijd wat primitief. Een coach van Or Akiva, Nisime Suisa, ziet in 1994 de achtjarige Lior op het schoolpleintje aan het werk en haalt hem naar de club. Suisa merkt al snel op dat de jongen bijzonder getalenteerd is. Zelfs op het heetst van de dag loopt Lior te voetballen, onvermoeibaar. Door de harde ondergrond kweekt hij een uitstekende techniek. Bij de club toont hij zich bovendien een goede luisteraar, iemand die de raad van de trainers snel oppikt. Er is ook wat rivaliteit tussen hem en de één jaar oudere Eran Levi, een jongen uit dezelfde wijk die ook naar Maccabi Haifa zou trekken en later langs zowat alle Israëlische eersteklassers zwerft. Maar terwijl Eran Levi eerder onbezonnen is, toont Refaelov zich een rustige jongen. Veel kinderen moet je opleiden tot voetballer, weet Suisa, maar Refaelov is zo niet: hij is een geboren voetballer. Spelend op instinct. Dribbelen, afwerken, hij heeft het allemaal in zich. Na een jaar heeft Suisa wel door dat Refaelov hoger mag mikken en hij stuurt hem naar Maccabi Haifa. Het is de droomclub van alle jongens uit de buurt, een van de roemrijkste clubs uit Israël waarvan de naam her en der in graffiti op de muren van Or Akiva prijkt. Bij Maccabi Haifa wordt Lior Refaelov aanvoerder van het beste jeugdteam dat de club ooit had. Tzadok Malka, vijf jaar lang zijn trainer in de jeugdreeksen, looft zijn techniek maar ook zijn wedstrijdmentaliteit. Hij houdt de jonge speler voor dat het voor iemand van bescheiden komaf zoals hij, erg belangrijk is om gefocust te blijven: voetbal was zijn werktuig om vooruit te komen in het leven. Rafa beseft dat en groeit uit tot een leider, een dominant figuur op het veld. Wanneer de nood aan de man komt, staat hij er, als rots in de branding. Meer dan eens sleept hij met een persoonlijke actie winst of een late gelijkmaker uit de brand. Maar er wordt ook een zware last op hem geladen. De grootste speler ooit van Maccabi Haifi was Eyal Berkovic en van zodra Refaelov zijn neus aan het venster van de eerste ploeg steekt, wordt hij al 'de nieuwe Berkovic' genoemd. Coach Ronny Levi is hard voor hem. Refaelov krijgt een pak tactische richtlijnen opgelegd, iets wat hij niet gewend is in de jeugd, en vindt zijn draai niet meer. Hij krijgt het gevoel dat Ronny Levi niet in hem gelooft en dat remt hem af. Twee mensen geven hem nadien wel de boost die hij nodig heeft om door te breken: Elisha Levi, die Ronny Levi als trainer opvolgt bij Maccabi Haifa, en bondscoach Luis Fernández. Elisha Levi maakt na het vertrek van enkele basisspelers Refaelov tot de ster van het team. Rafa krijgt een kick van die uitdaging en neemt de ploeg op sleeptouw. Hij heeft weer het gevoel dat hij een voorname rol krijgt, iets wat voor hem erg belangrijk is. Toch schort er nog wat. Elisha Levi heeft de voor Refaelov nogal vervelende gewoonte om zijn sterspeler in de loop van de tweede helft te vervangen, hoe goed die ook speelt. Het heeft er misschien mee te maken dat Rafa de - al dan niet terechte - reputatie van fuifbeest heeft gekregen omdat hij enkele keren gesignaleerd is in nachtclubs ( zie kader). Het volledige vertrouwen krijgt hij wanneer bondscoach Luis Fernández hem selecteert voor de nationale ploeg van Israël. Fernández kent de Israëlische competitie niet en staat onbevangen tegenover de talenten die hij ziet rondlopen. Hij heeft eerst een persoonlijk onderhoud met Refaelov, waarin hij hem uitlegt dat hij honderd procent in hem gelooft. Hij wil in de voetballer zichzelf als speler terugzien. Rafa krijgt een vrije rol en mag spelen naar zijn kwaliteiten. Sommigen zeggen zelfs dat Fernández Refaelovs carrière heeft gered . Refaelov staat dan al een tijdje in de belangstelling van buitenlandse clubs. Als belofte speelt hij een toernooi in Italië, met de beste ploegen van Europa: Ajax, Inter, AC Milan, Lazio... Een heleboel scouts zien hem daar aan het werk. Gegadigden zat - Torino, Tottenham en Newcastle tonen interesse - maar de legerdienst vormt een struikelblok. Van zijn 19 tot zijn 21 jaar moet hij zijn land dienen. Eenmaal die dienstplicht achter de rug melden zich opnieuw geregeld buitenlandse clubs, zeker in de periodes dat Refaelov op de bank zit. Maar Maccabi Haifa weet hem lang te overtuigen om te blijven. Tot in 2011 Club Brugge komt aankloppen. Refaelov is dan net 25 geworden en zet eindelijk de stap naar Europa. Bijna tien jaar later wint hij de Gouden Schoen.