Hij kreeg de afgelopen weken meer mee van die specifieke cultuur van Bayern München dan hem lief was. Een paar uur na de 1-0-nederlaag bij Atlético Madrid moest Carlo Ancelotti aanschuiven bij het befaamde Bayernbanket. Zo wil de traditie nu eenmaal bij de Duitse topclub. Op alle buitenlandse reizen, waar ook ter wereld en ongeacht de uitslag, laat Bayern München na de wedstrijd een hotelzaal zodanig inrichten dat het net lijkt of ze thuis zijn, in Beieren. En dus zette de coach zijn tanden in een groot stuk varkensvlees in plaats van in de eerste analyse van een verloren wedstrijd.
...

Hij kreeg de afgelopen weken meer mee van die specifieke cultuur van Bayern München dan hem lief was. Een paar uur na de 1-0-nederlaag bij Atlético Madrid moest Carlo Ancelotti aanschuiven bij het befaamde Bayernbanket. Zo wil de traditie nu eenmaal bij de Duitse topclub. Op alle buitenlandse reizen, waar ook ter wereld en ongeacht de uitslag, laat Bayern München na de wedstrijd een hotelzaal zodanig inrichten dat het net lijkt of ze thuis zijn, in Beieren. En dus zette de coach zijn tanden in een groot stuk varkensvlees in plaats van in de eerste analyse van een verloren wedstrijd. Daags na het 1-1-gelijkspel tegen FC Köln werd Carlo Ancelotti alweer ontboden op een verplicht nummer. Dit keer zelfs in korte broek. Volgens weer een andere traditie meldde Bayern München zich op de laatste zondag van het befaamde Oktoberfest en de uitdaging was helder: 'Ancelotti moet als wijnliefhebber bewijzen dat hij ook in de biertent zijn mannetje staat', zei Bayernvoorzitter Karl-Heinz Rummenigge. Hoewel een boerenzoon, zag de Italiaanse coach daartegen op, bekende hij: 'Van wijn weet ik hoeveel flessen ik kan verdragen, van bier niet.' Het moet gezegd: de 57-jarige trainer sloeg zich er manmoedig doorheen. Hij had een koddig hoedje op en hief enorme glazen met president Rummenigge en aanvoerder Philipp Lahm. Het was een soort troostproosten wat ze deden. Bayern kende een vliegende start van het seizoen. De eerste bekerwedstrijd eindigde in een 0-5-overwinning bij Carl Zeiss Jena. De eerste competitiewedstrijd tegen Werder Bremen werd zelfs met 6-0 gewonnen. En het eerste Champions Leagueduel eindigde eveneens in een monsterscore, tegen FK Rostov werd het 5-0. Maar aan die hoge vlucht is - in ieder geval voorlopig - een einde gekomen. In de eerste serieuze test, uit bij Atlético Madrid, ging het eind september prompt mis. En drie dagen later volgde thuis tegen FC Köln ook het eerste puntenverlies in de Bundesliga. Bayern München zit in een overgangsfase. Na acht seizoenen Borussia Dortmund moet de voor 35 miljoen euro gekochte verdediger Mats Hummels wennen aan zijn nieuwe werkomgeving. De even dure Portugees Renato Sanches (19) moet bovendien ook gewoon worden aan een nieuwe leefomgeving. Gevestigde krachten als Arjen Robben, Douglas Costa en Javi Martínez worstelen met blessures of zijn pas sinds kort wedstrijdfit, zoals Jérôme Boateng. En als collectief moet Bayern na drie intensieve jaren onder Pep Guardiola wennen aan de opvattingen van Carlo Ancelotti, de nieuwe coach. Toen Guardiola eind mei zijn bureau op het trainingscomplex van Bayern München uitruimde, schreef de Spanjaard in grote letters een boodschap op de muur. 'In bocca al lupo, Carlo', stond er. Letterlijk betekent dat in de muil van de wolf. Maar in overdrachtelijke zin wordt daarmee in Italië bedoeld dat je de ander veel succes wenst met diens volgende onderneming. Beide coaches respecteren elkaar zeer en ze zijn allebei ook zeer succesvol. Guardiola had als trainer zeventien hoofdprijzen gewonnen, toen hij in de zomer van 2013 aan de slag ging bij Bayern. En toen Ancelotti op 11 juli zijn eerste training aan de Säbener Strasse in München leidde, had hij als coach evenzeer zeventien trofeeën achter zijn naam staan. Tegelijkertijd verschillen de twee van elkaar als dag en nacht. Guardiola is de even bezeten als belezen voetbalprofessor die in München niet schroomde om in literaire cafés voor te dragen uit gedichten. Ancelotti is de op de praktijk gerichte boerenzoon, die bij zijn aanstelling in München niet schroomde om te vertellen dat hij houdt van lekker eten. Guardiola is de detailfetisjist die zijn spelers continu in de nek hijgt. Ancelotti moest in Milaan, Londen, Parijs en Madrid diva's als Rivaldo, Ronaldo, Didier Drogba, Zlatan Ibrahimovic en Cristiano Ronaldo onder de duim houden en de omgang met nukkige vedetten heeft van hem een man van laisser-faire gemaakt. En waar Guardiola in de coachingzone langs het veld druk doet als het Duracellkonijntje, is Ancelotti tijdens wedstrijden veeleer de stoïcijnse observator. De Italiaan is ook een pragmaticus. Van hem hoeft Bayern München echt niet elke minuut van een wedstrijd te demonstreren dat het Bayern München is. De tegenstander mag ook weleens de bal hebben, zo redeneert hij. Als het eindresultaat maar oké is. In fases van wedstrijden durft het nieuwe Bayern daarom defensiever dan voorheen te spelen en wordt er niet meer zo fanatiek gepresst als onder Guardiola. De gewijzigde opvatting kwam half augustus al aan de oppervlakte tijdens de wedstrijd om de supercup tegen Dortmund. Bayern won met 2-0, maar had met slechts 45,9 procent duidelijk minder balbezit dan de tegenstander. Zo'n laag percentage had Bayern sinds april 2012 niet meer gehad. Onder Guardiola was zoiets ondenkbaar. Zijn grondhouding was om de tegenstander in te snoeren, hem al in het eigen strafschopgebied aan te pakken en op te jagen en in ieder geval nooit over de middenlijn te laten komen. Een spelopvatting die weinig mogelijkheden tot ademhalen liet, niet bij de spelers, maar zeker ook niet bij de toeschouwers. Die kregen soms letterlijk adembenemend voetbal voorgeschoteld. Maar ook voetbal dat op het moment suprême, in de grote en beslissende wedstrijden dus, niet het gewenste resultaat opleverde. Zo strandde Bayern onder Guardiola tot drie keer toe in de halve finales van de Champions League. In 2014 gebeurde dat zelfs door een smadelijke 0-4-nederlaag in het eigen stadion tegen Real Madrid. De Realtrainer van toen: Carlo Ancelotti. Die wedstrijd vormde een treffend bewijsstuk van de voetbalopvatting van Ancelotti. Durven wachten, de tegenstander wat laten komen, bij balbezit snel omschakelen, counteren via de vleugels en genadeloze afronding voor het doel. Of dat nu met een 4-3-3-systeem is of met het kerstboomconcept, zoals hij dat bij AC Milan hanteerde, is van ondergeschikt belang. Ancelotti wil flexibel zijn als het gaat om de tactische inrichting van zijn elftal. Ooit weigerde hij bij AC Milan de komst van spelverdeler Roberto Baggio omdat die niet in zijn systeem zou passen. Een fout, zo leerde Ancelotti in de loop der jaren. 'De spelers zijn veel belangrijker dan de starre kaders van een systeem.' Met Ancelotti haalde Bayern ook een rustbrenger in de kleedkamer. De Italiaan heeft de naam een mensenkenner te zijn, een empathische trainer die voetballers begrijpt, een baas zonder al te grote ijdelheden bovendien. De gezwollen gewichtigdoenerij van het moderne voetbal is hem vreemd. 'In de regel word ik gehaald omdat ik rust in een club kan brengen en een goede relatie met mijn spelersgroep kan opbouwen.' Daarbij laat hij zich leiden door de voorkeuren die hij vroeger zelf als voetballer had. Zo schrapte Ancelotti voor de uitwedstrijd tegen Schalke, op een vrijdagavond, de gebruikelijke overnachting in een hotel. 'Anders zitten de spelers toch maar de hele avond op de PlayStation te spelen.' Bovendien, zo vond de coach, zijn zijn voetballers professioneel genoeg om de avond voor een wedstrijd thuis bij hun familie door te brengen. En dus stapte zijn selectie pas vrijdag in het vliegtuig naar Gelsenkirchen en werd daar een paar uur later met 0-2 gewonnen. Ook humor is een voornaam wapen voor de Italiaan. 'De druk in deze branche is enorm groot. Enerzijds zorgt dat bij iedereen voor scherpte en een hoge mate van concentratie. Tegelijkertijd moet je wel beseffen dat je doorgaans te maken hebt met zeer jonge mensen, tieners soms nog. Ik probeer de druk in te dammen door elke dag plezier met elkaar te maken. Humor helpt daarbij.' De Duitse middenvelder Toni Kroos werkte in München en Madrid een jaar onder zowel Guardiola als Ancelotti en bracht het verschil tussen de twee eens treffend onder woorden. 'Vanuit zijn spelopvattingen was Pep de beste trainer die ik ooit had. Maar Ancelotti kon de succesvoorwaarden het best met elkaar vermengen: het tactische plan gekoppeld aan de menselijke benadering. Toen hij uit Madrid vertrok, was iedere speler bedroefd.' Het voedt tegelijkertijd ook het cliché dat hij te vriendelijk is. Te aardig. 'Ik sta niet boven mijn spelers, maar ik wil op ooghoogte tegenover hen staan', zo zei Ancelotti tijdens zijn inauguratierede in München. 'Ik heb vroeger zelf trainers gehad die mij de wet wilden voorschrijven. Jij moet op deze manier voetballen en anders basta. Volgens mij is het beter om een spelwijze en een tactische organisatie gezamenlijk te ontwikkelen. In dialoog met de spelers dus. Zij moeten het tenslotte uitvoeren, dus zij moeten erin geloven.' Ancelotti heeft in München een selectie overgenomen die in de laatste vier seizoenen kampioen van Duitsland werd en in de laatste drie jaar sneuvelde in de halve finales van de Champions League. Zijn opdracht is om Bayern de beste van Europa te maken en daartoe zal de Italiaan geen revolutie ontketenen. De uitvoering verschilt vooralsnog op details. Zo wordt de bal onder Ancelotti sneller diep gespeeld en houden de backs Philipp Lahm en David Alaba meer contact met de zijlijn, waar ze voorheen naar het centrum gericht waren. Aanvaller Franck Ribéry daarentegen heeft de vrijheid om vanaf de linkerflank vaker naar binnen te trekken. De eigengereide Fransman vindt Ancelotti een opperbeste trainer, want hij heeft volgens eigen zeggen niemand nodig die hem vertelt wat te doen. Die opmerking gold tevens als een kritische vingerwijzing richting Guardiola, die zijn spelers in München soms te veel aan banden legde. De aanpak van Ancelotti leidde tot een overdonderend begin van het seizoen. Bayern München won de eerste acht officiële wedstrijden met het indrukwekkende doelsaldo van 27-1. Met de intrede van de herfst lijkt aan de lichtheid van het bestaan echter een einde gekomen. Het knarst in de muil van de wolf en dan knarst het direct ook in de monden van de vedetten. Xabi Alonso, de middenvelder die structuur in het spel moet brengen, klaagt dat hij te weinig afspeelmogelijkheden heeft. Vrije verdediger Mats Hummels mist lopende mensen in de diepte, waardoor hij zijn verticale passes niet kwijt kan. Doelman Manuel Neuer mist de laatste weken snelheid in de combinaties en tempowisselingen om een goed georganiseerde tegenstander uiteen te te spelen. Verdediger Jérôme Boateng miste in Madrid beweging en werklust bij zijn aanvallers. Natuurlijk bulkt Bayern nog steeds van de individuele kwaliteit, maar de machinerie hapert. Het bastion vertoont barstjes, als je er maar voldoende hard tegenaan beukt. Atlético Madrid onderstreepte dat door in het onderlinge Champions Leagueduel meer honger, meer agressie en meer energie op te roepen. Een paar dagen later werd de spelwijze van Atlético min of meer gekopieerd door FC Köln. Vanuit een gesloten organisatie en een gepassioneerde weerstand werd Bayern op 1-1 gehouden. En zelfs het kleine FC Ingolstadt bewees het vorige maand in de Allianz Arena: de spelers van Ancelotti zijn kwetsbaar als je hen voortdurend dicht op de huid zit. De benadering van Bayern begint te kantelen. Tot vreugde van Ewald Lienen, de eigenzinnige nestor onder de Duitse trainers. De coach van FC St Pauli wond zich onlangs nog op over de nederigheid waarmee clubs de recordkampioen uit Beieren tegemoet treden. Bayern werd in de afgelopen vier seizoenen ongenaakbaar kampioen en een wedstrijd in München voelde aan als een bezoek aan de tandarts. Onbehaaglijk maar ook onvermijdelijk, één keer in het half jaar moet je er tenslotte naartoe. En als het bezoek ten einde was, heerste er pijn, maar vooral ook opluchting en blijdschap, omdat die vermaledijde tandarts in ieder geval weer een halfjaar kon worden gemeden. In het voetbal heb je echter altijd een kans. Alleen moet je daar wel voor willen vechten. 'Waarom slaagde Atlético er zowel dit seizoen als vorig seizoen in om Bayern te stoppen?', zo vroeg Lienen zich af. 'Omdat er tien of elf gekken op het veld stonden die bereid waren hun leven te geven. Atlético liet Bayern op graniet bijten. En dan kun je een tegenstander met meer individuele kwaliteiten verslaan.' De boodschap voor de tegenstanders van Bayern is dus: stel genoeg gekken op en stop voldoende graniet in de wedstrijd. Dan kan de tandarts plotseling ook weleens tandpijn krijgen. DOOR PETER WEKKING - FOTO'S BELGAIMAGE'Atlético liet Bayern op graniet bijten. Dan kun je een tegenstander met meer individuele kwaliteiten verslaan.' EWALD LIENEN