Het was een spontane reactie van antropoloog Johan Leman (KU Leuven) toen hem gepolst werd naar zijn reactie op de Franse straat-onlusten van de voorbije veertien dagen. "Ze hadden al lang het Franse elftal naar de probleemwijken moeten sturen", vond Leman in een reactie tegenover een verslaggever van Het Laatste Nieuws. "Les Bleus lieten heel Frankrijk feesten, van elke mogelijke komaf. Nooit was de verbondenheid er zo groot. En nu de Franse regering die mannen pas echt kan gebruiken, zijn ze precies vergeten dat ze bestaan. De voetballers zijn de iconen van de jongens die er vechten. Als Nicolas Sarkozy of een andere politicus zegt dat de rellen geen oplossing zijn, zal er geen één luisteren. Stuur Zinédine Zidane zo'n wijk in en allemaal zullen ze hun steen laten vallen en naar hem luisteren. Als zulke mensen verkondigen dat er een andere weg is dan geweld, dat de toekomst er helemaal niet zo uitzichtloos uitziet als veel jongeren denken, dan zal dat blijven hangen. Ja, sommige profes-sionele relschoppers zullen nadien weer de straat op trekken, maar dat zullen er maar enkelen zijn. En die hoef je dan maar op te pakken."
...

Het was een spontane reactie van antropoloog Johan Leman (KU Leuven) toen hem gepolst werd naar zijn reactie op de Franse straat-onlusten van de voorbije veertien dagen. "Ze hadden al lang het Franse elftal naar de probleemwijken moeten sturen", vond Leman in een reactie tegenover een verslaggever van Het Laatste Nieuws. "Les Bleus lieten heel Frankrijk feesten, van elke mogelijke komaf. Nooit was de verbondenheid er zo groot. En nu de Franse regering die mannen pas echt kan gebruiken, zijn ze precies vergeten dat ze bestaan. De voetballers zijn de iconen van de jongens die er vechten. Als Nicolas Sarkozy of een andere politicus zegt dat de rellen geen oplossing zijn, zal er geen één luisteren. Stuur Zinédine Zidane zo'n wijk in en allemaal zullen ze hun steen laten vallen en naar hem luisteren. Als zulke mensen verkondigen dat er een andere weg is dan geweld, dat de toekomst er helemaal niet zo uitzichtloos uitziet als veel jongeren denken, dan zal dat blijven hangen. Ja, sommige profes-sionele relschoppers zullen nadien weer de straat op trekken, maar dat zullen er maar enkelen zijn. En die hoef je dan maar op te pakken."Problemen los je daarmee niet op, de grote tenminste niet. Tenzij je het allemaal kadert in een gestructureerde aanpak. Dat proberen de Engelsen al een jaar of tien. Twee decennia geleden was het absoluut niet bon ton om jezelf over het Kanaal een voetbalsupporter te noemen. Het spelletje had een imago van geweld en vuilbekkerij. Wie in het begin van de jaren 80 af en toe naar Londen overwipte om er een wedstrijd te volgen was met honderd procent zekerheid tevens getuige van een vechtpartij. Voetbal was toen ook altijd een heel klein beetje oorlog. Via allerhande schema's werd dat op tien jaar tijd volledig teruggedraaid. Het geweld is quasi volledig weg uit de stadions, sommige wedstrijden zijn nagenoeg politievrij. Het handhaven van de interne orde is het werk van stewards, bijgestaan door een (streng) huishoudreglement met zware boetes en stadionverboden voor overtreders. Naast het repressieve luik was er ook een merkbare comfortverbetering in de stadions, voor een groot stuk gefinancierd door overheidssubsidies opgezet na de drama's van Sheffield en Bradford. Met veiliger stadions en meer comfort kweek je echter nog geen goodwill in je gemeenschap. Dat is de derde pijler van de revival van het Engelse voetbal. Elke profploeg heeft er een eigen football in the community-project lopen. Terug naar de bron, de grass roots. Gestructureerd en gestroomlijnd, financieel ondersteund door de overheid en de voetbalbond. Jaarlijks pompt men er op dit moment 66 miljoen euro in. Eén derde komt van de overheid, één derde komt van de profliga en één derde van de FA. In de contracten van de profspelers staat dat ze zes uur per maand moeten besteden aan projecten die hun club opzet met de lokale gemeenschap. Die kunnen heel divers zijn. Zo bestaat er de Premier League Reading Stars. Topspelers uit elke ploeg stellen aan kinderen hun favoriete boek voor en op basis daarvan wordt een soort toptien samengesteld, die in de bibliotheken en de scholen wordt verspreid. En die blijkt heel divers te zijn, het Ierse sociale drama Angela's Ashes blijkt het favoriete boek van Jeff Kenna (Birmingham City) te zijn, de autobiografie van Roy Keane dat van, neen niet Rio Ferdinand (die gaat voor een werk van Roald Dahl), maar van Matt Murray (Wolver- hampton). De ene club doet wel wat meer voor haar gemeenschap dan de andere, leert studiewerk van de Koning Boudewijnstichting, die zich op vraag van staatssecretaris voor Duurzame Ontwikkeling Els Van Weert in het onderwerp verdiepte als voorbereiding van een poging om iets gelijkaardigs in België op te zetten. Van Weerts belangstelling voor de thematiek werd aangewakkerd door projecten in haar electorale achtertuin, Lier en omstreken. Om Lierse te helpen richtten Marc De Noël en Nicolas Bellens in januari 2005 een vzw op, Lierse 2006. Die moest onder meer het eeuwfeestprogramma van de club helpen voorbereiden, maar zorgde er ook voor dat de supporter of de lokale kleine KMO ook bij de club betrokken raakte. Nog niet middels een stem in de raad van bestuur, maar toch iets directer, via vergaderingen waarop grieven en verlangens geuit konden worden. De initiatiefnemers gingen wat mosterd halen in Engeland en kwamen op de proppen met voorstellen als ziekenhuisbezoeken, een speciale dag voor gehandicapten of infrastructuurwerken zoals het opfrissen van toiletten en dergelijke. De medewerking van de spelers was alvast 200 procent. In Engeland gaan de clubs veel verder, de meeste nemen hun community-taak ter harte. Eén ervan is Charlton, een club die zich op een paar kilometer van West Ham een plaats in de voetbalscene van Londen wist te boksen. In 1985 op sterven na dood, zonder vaste thuisbasis nadat de lokale gemeenschap, de Greenwich Council, plannen had om het stadion te slopen en er huizen te bouwen. Zeven jaar lang zwierf de club door Londen, voor de lokale gemeenschap haar terughaalde, want de problemen in de wijk werden er na het verdwijnen van de voetbalpoot niet minder op. Quasi vanaf nul - vergeleken met beelden van The Valley uit 1991 is de huidige Bosuil een moderne voetbaltempel - werd begonnen met de wederopbouw. De steun van de gemeenschap voor de sport ging hand in hand met de steun van de sport aan de gemeenschap. In de eerste tribune werd een kindercrèche ondergebracht en een fitnesszaal. Mensen uit de buurt zagen een stadion meteen niet langer als bron van overlast op wedstrijddagen, maar ook als plaats waar ze tijdens de week terechtkonden. Voor de bouw van tribune II was de club zelfs heel creatief. Ze stapte met een dossier naar de Europese gemeenschap en wist daar subsidies los te maken voor de bouw van een school. Niet in de vorm van een klassieke school, maar een school in de vorm van een tribune. Tot vierduizend leerlingen kunnen nu school lopen in de noordvleugel van The Valley. Voor wat hoort wat. In ruil deed de club heel veel aan gemeenschapswerk. Zo organiseert men in de zomer dagelijks van 16 tot 18 uur in parken uit de buurt voetbalwedstrijdjes, onder de leiding van gediplomeerde voetbalcoaches. Je houdt er de kinderen mee van straat en nu en dan ontdekt Charlton er een talentje. Eéntje schopte het al tot bij de reserven, ruim 23 procent van de eigen jeugd komt voort uit dit soort buurtwerk. Kids uit de verpauperde buurten, die zich anders geen ticket kunnen veroorloven, mogen gratis naar wedstrijden. Er is een samenwerking met de 63 scholen in de buurt. Niet alleen voetballessen worden daar gegeven, kinderen krijgen ook advies over voeding en leren rekenen met voetbalgegevens (transfergelden) om het allemaal iets aantrekkelijker te maken. Er wordt aan drugspreventie gedaan. Nu en dan komt een ster van de eerste ploeg langs, op school of op de training. In samenwerking met het lokale openbare vervoer en de plaatselijke politie worden ook programma's opgezet, wat de offi-ciële criminaliteits- en vandalismecijfers vrij spectaculair naar beneden haalt. Overheid én club tonen zich zeer tevreden over het project, dat in een eerste fase de club veel geld kostte (tot 3 miljoen euro per jaar) maar nu zelfbedruipend is. Volgens een studie van Deloitte & Touche komt de club met haar straathoekwerking elk jaar in contact met 366.000 mensen die anders nooit naar het voetbal omkijken. Zo kweek je niet alleen goodwill, maar ook een achterban. Charlton gaat ver in het ronselen van fans, tot diep in Kent richting Dover, ook via gemeenschapswerk, en krikte in tien jaar tijd het toeschouwersgemiddelde gevoelig op. Begin jaren negentig kwamen gemiddeld 5000 fans naar The Valley, nu ligt de capaciteit op 27.000, in een volgende fase wordt dat 31.000 en op termijn moet het stadion 40.600 toeschouwers kunnen bevatten, als de realisatie van een bijkomende ring zitjes een feit is. Zesenzestig miljoen euro per jaar alleen voor gemeenschapswerk, het zijn cijfers waar staatssecretaris Van Weert, die aandachtig het werkbezoek aan de gemeenschapsprojecten van Charlton volgde, doen duizelen. Toch wil zij werk maken van een gestructureerde aanpak op het Belgische vlak en daarom maakte ze alvast 300.000 euro vrij voor het subsidiëren van Belgische projecten. Dat bedrag is een startbedrag, geen vast jaarlijks budget. Het geld gaat wel naar een stichting, om het een duurzaam karakter te geven. Van Weert nodige voor haar werkbezoek ook vertegenwoordigers van de voetbalbond en de profliga uit om hen warm te maken en is van plan om de verantwoordelijken voor het buurtwerk van Charlton naar België te halen, om onze clubvoorzitters te overtuigen van de slaagkansen van dit soort werk. Nieuw is het allemaal niet. Om het voetbalgeweld met hooligans in te dijken was er een decennium geleden het fancoachingproject. Gesteund door de overheid was het in Antwerpen een tijdje populair, maar zijn doel bereikte het nooit. Als ze zin hadden om te vechten, deden de hooligans dat toch. De aandacht die ze vanwege de fancoaching kregen, was gewoon mooi meegenomen. Het eigen café werd gesloopt, ruiten sneuvelden, op een nacht was de inboedel gewoon weg. Elders, in Luik en Charleroi, werkt het nog wel. In Luik kunnen fans van de Rouches nog steeds in hun eigen lokaal terecht, ook tijdens de week, waar vier fancoaches, sociale werkers, desgevraagd raad kunnen geven. Veel hangt af van de aandacht die de club aan het gegeven wil schenken. In het Antwerpse gebeurt amper wat gestructureerd. Bij RC Genk zijn ze al lang overtuigd van het belang van de achterban en werkt Erik Gerits een heleboel concrete projecten uit. Gerits juicht het initiatief van de staatssecretaris toe, maar bedenkt wel : "Het mag geen eenmalig initiatief zijn om de media te halen."AA Gent lijkt ook open te staan voor initiatieven, dat liet voorzitter Ivan De Witte herhaaldelijk verstaan in interviews. Een voorzet die de plaatselijke afdeling van de partij van Els Van Weert, Spirit Gent, met in het bestuur een paar notoire Buffalosupporters, niet liet liggen. Zij brainstormden de voorbije weken over een hele reeks voorstellen die ze in een Open Stadion-concept goten. Het uitgangspunt is vergelijkbaar met dat van Charlton : betrek de gemeenschap bij het stadion en gebruik dat meer dan die ene keer om de veertien dagen. Eén van de leuke ideeën is het peter maken van een speler van een van de Gentse wijken, maar ook het creëren van een fuifzaal in het stadion, of een repetitieruimte voor muzikanten, het maken van huiswerk in het stadion voor leerlingen met problemen et cetera. Op dit moment, zegt Annelies Storms, een van de initiatiefneemsters, is er al straatvoetbal in Gent, dat zou allemaal veel gestructureerder kunnen verlopen. Essentieel is ook de aanstelling van een vaste man, die alle projecten moet coördineren. Stapt de voetbalbond mee in het project ? Ja, maar onder welke vorm is nog niet duidelijk. Bestaande, maar uitdovende initiatieven als buurt- of strandvoetbal worden weer opgekieteld en onder die koepel gebracht, maar of er financieel steun komt, is nog onderwerp van overleg met de liga beroepsvoetbal. Jan Peeters en de liga vergaderen daarover op 29 november. l PETER T'KintGOODWILL IN DE GEMEENSCHAP IS EEN BELANGRIJKE PIJLER VAN DE REVIVAL VAN HET ENGELSE VOETBAL.