Eén blik over de grens bij Borussia Dortmund leert dat geen enkele situatie zo uitzichtloos hoeft te zijn als ze lijkt. Miljoenenschuld, mismanagement, het ontbreken van routine: in Dortmund hebben ze het de laatste seizoenen allemaal meegemaakt. "Borussia was een patiënt in de voorkamer van de patholoog, slechts een paar millimeter waren we verwijderd van de afgrond", doet algemeen directeur Hans-Joachim Watzke het verhaal van zijn beginperiode bij de club in 2005. Het voetbalbolwerk, dat kampte met ruim 120 miljoen euro schuld, heeft een ingrijpende transformatie ondergaan en is eind 2010 de trotse koploper in de Bundesliga.
...

Eén blik over de grens bij Borussia Dortmund leert dat geen enkele situatie zo uitzichtloos hoeft te zijn als ze lijkt. Miljoenenschuld, mismanagement, het ontbreken van routine: in Dortmund hebben ze het de laatste seizoenen allemaal meegemaakt. "Borussia was een patiënt in de voorkamer van de patholoog, slechts een paar millimeter waren we verwijderd van de afgrond", doet algemeen directeur Hans-Joachim Watzke het verhaal van zijn beginperiode bij de club in 2005. Het voetbalbolwerk, dat kampte met ruim 120 miljoen euro schuld, heeft een ingrijpende transformatie ondergaan en is eind 2010 de trotse koploper in de Bundesliga. Momenteel scoort Ballspielverein Borussia (BVB) Dortmund met de vele jeugdige talenten die het dit seizoen noodgedwongen inzet. Met een gemiddelde leeftijd van iets boven de 23 jaar heeft trainer Jürgen Klopp met afstand de jongste selectie van Duitsland. De doorbraak van linksbuiten Kevin Grosskreutz (22), middenvelder Mario Götze (18), linksback Marcel Schmelzer (22), offensieve middenvelder Shinji Kagawa (21) en controleur Sven Bender (20) - naast de al langere tijd gevestigde regisseur Nuri Sahin (22) en de centrumverdedigers Neven Subotic en Mats Hummels (beiden 21) - heeft voetbalminnend Duitsland een verfrissende impuls gegeven. En niet onbelangrijk: de resultaten in competitieverband zijn uitmuntend. Na de 0-2-thuisnederlaag tegen Bayer Leverkusen op de eerste speeldag was alleen Hoffenheim (1-1) in staat om BVB punten afhandig te maken. Als voorlopige hoogtepunt kreeg het viertal Duitse talenten (Götze, Schmelzer, Hummels, Grosskreutz) vorige maand een invitatie voor de nationale ploeg tijdens het oefenduel met Zweden (0-0). Schwarz-Gelb ist wieder eine Marke (zwart-geel is weer een kwaliteitsmerk) is een van de veel gehoorde superlatieven. In de zomer van 2008 beloofde Jürgen Klopp (43) bij zijn aanstelling als hoofdcoach al dat de zesvoudige landskampioen Vollgasfussball (plankgasvoetbal) zou gaan spelen. Dankzij het frivole spel wordt de jonge formatie bedolven onder de complimenten. "Dortmund voetbalt momenteel in een andere league", prijst Franz Beckenbauer. "Jürgen Klopp is op weg de Olympus te bestijgen. Groot respect!" De jeugd van BVB floreert, de geblesseerde routiniers Sebastian Kehl en PatrickOwomoyela worden allesbehalve gemist, terwijl het clubicoon Dedé in zijn reserverol berust. Op het elftal lijkt geen rem te zitten. Nuri Sahin vormt het intelligente deel van het intuïtief spelende BVB. Met zijn overzicht is de Turkse spelmaker een bron van rust. Sinds Borussia's Chefbubi in de zomer van 2008 terugkeerde van een seizoen op huurbasis bij Feye-noord (onder Bert van Marwijk) is hij meer en meer een controleur geworden. "Met mijn ontwikkeling kan ik heel tevreden zijn, de afgelopen twee seizoenen heb ik een zekere status opgebouwd. Van het niveau van Bastian Schweinsteiger ben ik niet ver meer verwijderd." De komst van Jürgen Klopp, ook bekend als televisieanalist voor de ZDF, heeft de stemming bij de 101-jarige club radicaal doen omslaan. Op 17 oktober nam Dortmund de koppositie, voor het eerst sinds de landstitel in 2002, ofwel een periode van 3087 dagen. Onder de Duitse romantici klonk een soort van opluchting. Met Attackefussball de Bundesliga domineren en een voorsprong van 17 punten op Bayern München gelden voor hen als een zege voor het voetbal. Een ontwikkeling die grotendeels op het conto van Klopp is te schrijven. De welbespraakte sportwetenschapper staat te boek als een bezeten en emotioneel voetbaldier, maar Klopp is voor zijn pupillen even zo goed een vaderfiguur en een Kumpel (maatje). Vorige maand verlengde hij zijn contract tot medio 2014. "Zeven dagen per week werkt Klopp als een nauwgezet en bedachtzaam leider", analyseerde het Oostenrijkse dagblad Kleine Zeitung onlangs. "Maar tijdens de wedstrijden danst hij als een Duracellpop langs de lijn. En na het laatste fluitsignaal is hij weer een van hen, iemand met wie de spelers graag een biertje drinken." "In Mainz sprong ik na een mooie overwinning weleens de hekken in", vertelt Klopp. "Daar ben ik bewust mee gestopt. Bij Dortmund ben ik helemaal op nul begonnen. Ik had geen directe binding met de club, maar wel het gevoel dat we goed bij elkaar passen. Het doel was binnen twee, drie jaar op gelijkte hoogte te staan met Hamburger SV en Werder Bremen. Bewust praat ik nooit over eindklasseringen, want je ziet nu dat ontwikkelingen raar kunnen lopen. Voor mij betekent ontwikkelen: jezelf vooral de tijd geven om aan jezelf te werken, progressie te maken. Daarin zijn we geslaagd." Met terugwerkende kracht kan BVB Dortmund spreken over een geslaagde sanering. Nog altijd ligt er een schuld van een slordige 60 miljoen euro en is de club géén eigenaar van het stadion, maar de voorbije vijf jaar heeft de club wel tientallen miljoenen aan tekorten weggewerkt. Vanaf 2004 - het moment dat de financiële problemen werden bevestigd door de toenmalige bazen (voorzitter Gerd Niebaum en technisch directeur Michael Meier) - moest radicaal worden bezuinigd. Het tijdperk daarvoor had BVB intensief gewerkt aan allerlei plannen om de aanval te wagen op Bayern München. Eind jaren negentig streken peperdure sterspelers neer in Westfalen, zoals de Tsjech Jan Koller en de Brazilianen Amoroso en Ewerthon. In het emotionele Ruhrgebied stond voor de club met het grootste stadion van het land (capaciteit ruim 80.000) iets moois te gebeuren. In 2000 had die als eerste Duitse club de gang naar de beurs gemaakt, wat omgerekend 130 miljoen euro opleverde. Het risicovolle project werd echter één groot fiasco. Weliswaar werd BVB kampioen in het seizoen 2001/02 en speelde het datzelfde jaar de UEFA Cupfinale tegen Feyenoord (2-3 verlies), maar Borussia had vooral de inkomsten nodig uit de Champions League en die liep het in zowel 2002 als 2003 mis. Hans-Joachim Watzke werd in februari 2005 aangesteld als puinruimer. In de donkerste periode was zijn primaire taak de club van de ondergang redden. Over de mooie tijden midden jaren negentig, toen BVB twee landstitels (1995, 1996) en de Champions League (1997) won, sprak niemand meer. "Twee dagen na mijn eerste werkdag moest ik bekendmaken dat de club 120 miljoen euro in het rood stond. Met een goed plan van aanpak hebben we de crediteuren aan onze kant gekregen. We kregen ondersteuning voor onze nieuwe strategie, de politiek van het economische verstand. Hadden de schuldeisers niet ingestemd, had ik als laatste directeur van BVB voor curator gespeeld ..." De ontwikkelingen hadden als logisch gevolg dat Borussia Dortmund lang een rol in de marge speelde. Topspelers vertrokken en Van Marwijk, coach tussen 2004 en december 2006, moest zich behelpen met modale Eredivisievoetballers als Ebi Smolarek, MatthewAmoah en Cedric van der Gun. Zelfs de toeschouwersaantallen in het Signal Iduna Park (sinds december 2005 de naam van het Westfalenstadion) liepen terug. Verder versleet de club tussen 2000 en 2008 liefst zes trainers. Het zou jaren duren voordat BVB na de ingrijpende afslankkuur weer omhoog kon kijken. De koerswijziging heeft geresulteerd in de oplevering van een relatief spotgoedkoop elftal. Afgelopen zomer besteedde de club slechts 5,4 miljoen euro aan nieuwe spelers. Naast de Pool Robert Lewandowski (Lech Poznan, 4,5 miljoen euro) bleek de Japanner Shinji Kagawa (Cerezo Osaka, 350.000 euro) een absolute voltreffer. Het concept wordt door de fans omarmd. Natuurlijk staat en valt alles met resultaten, maar de overvloed aan zelfopgeleide talenten in de hoofdmacht heeft de eigen identiteit van BVB versterkt. Zo koketteert Kevin Grosskreutz er maar al te graag mee dat hij tot voor kort nog tussen de fanatieke aanhang van de Südtribune stond. Watzke: "Van het verleden hebben we geleerd. Transfers boven de 5 miljoen euro zullen hier niet meer plaatshebben. De club heeft weer een fatsoenlijk, solide fundament, we hoeven geen gedwongen verkopen meer te doen. En het huidige elftal heeft toekomst, onze doelman Roman Weidenfeller is pas 30 jaar maar nu al de oudste basisspeler. De 22-koppige selectie kostte bij elkaar 37 miljoen euro, zeer laag vergeleken met andere Bundesligaclubs. De waarde wordt inmiddels getaxeerd op ruim 120 miljoen." De huidige koploper, die qua spelersbudget rond de achtste, negende plaats zou moeten staan, baart vooral opzien met zijn extreme fitheid (bij de 3-1-zege op Schalke 04 kwam naar voren dat de elf spelers in negentig minuten in totaal 122 kilometer hadden afgelegd). Volgens ingewijden te danken aan atletiektrainer Oliver Barlett. Deze onderwerpt de BVB-spelers aan individuele loop-, kracht- en conditieprogramma's. Zo wordt onder meer de snelheid van de spelers gemeten door middel van het Lichtschranken System, veelgebruikt in de atletiekwereld en onder rugbyspelers. "Bij onze speelwijze is het of we met een man extra op het veld staan", stelt Barlett. "Uit tests is gebleken dat geen van onze tegenstanders meer rent dan Borussia Dortmund. Jürgen Klopp zei onlangs dat hij nooit eerder zulke goede lactaattests heeft gezien." Naar buiten toe wil de hoofdcoach de dingen zo simpel mogelijk laten lijken, het liefst met een kwinkslag. "Waar mijn filosofie op gebaseerd is? O, op Tom und der Zauberfussball", verwees Klopp een keer naar het door zijn eega Ulla Klopp geschreven boek, een kinderboek welteverstaan ... De coach gaat uit van voetbal met passie, verweven met tactische discipline. Wie zich niet aan de huisstijl 4-2-3-1 aanpast, heeft een probleem. Bij BVB draait het om jonge, dynamische en vooral lopende spelers. Met veel looparbeid en pressing moeten de drie offensieve middenvelders ondersteuning bieden aan spits Lucas Barrios, met als resultaat dat Dortmund met 37 goals veruit de productiefste ploeg van de Bundesliga heeft. Klopp: "Ik eis extreme inzet. Iedereen in het stadion wil een-tegen-eenduels en vooral doelpunten zien. Een van mijn doelen was om van het voetbal in Westfalen weer een feest te maken. Dat mensen na een met 2-1 gewonnen wedstrijd denken: wow, was ein Spiel!" door vincent okker"De 22-koppige selectie kostte bij elkaar 37 miljoen euro. De waarde wordt nu getaxeerd op ruim 120 miljoen." Hans-Joachim Watzke