Berlijn 1916, Tokio 1940 en Londen 1944: drie keer werden de Olympische Zomerspelen al afgelast, net als de Winterspelen van Sapporo (1940) en Cortina d'Ampezzo (1944) - telkens tijdens een van de twee Wereldoorlogen dus. Vandaag wordt een nieuwe mondiale strijd uitgevochten, maar tegen een onzichtbare, minuscule vijand.
...

Berlijn 1916, Tokio 1940 en Londen 1944: drie keer werden de Olympische Zomerspelen al afgelast, net als de Winterspelen van Sapporo (1940) en Cortina d'Ampezzo (1944) - telkens tijdens een van de twee Wereldoorlogen dus. Vandaag wordt een nieuwe mondiale strijd uitgevochten, maar tegen een onzichtbare, minuscule vijand. Toch klinkt het bij het Internationaal Olympisch Comité (IOC), het Japanse organisatiecomité (TOCOG) én de Japanse regering: The games must and WILL go on. Er rezen wel al enkele dissidente stemmen, maar die werden snel het zwijgen opgelegd. Premier Shinzo Abe benadrukte vorig weekend dan ook nogmaals: 'De Spelen zullen zonder problemen en zoals gepland plaatsvinden.' Zoals IOC-voorzitter Thomas Bach in De Morgen/Le Soir ook geen twijfel toonde: 'We bereiden de Spelen voor zoals een atleet: alles wat ons van ons doel zou kunnen afleiden proberen we te vermijden. 'Als' en 'indien' leiden zelden tot succes. We hebben geen plan B.' Een schijnbaar arrogante zelfzekerheid - alsof alleen de Olympische Spelen immuun zijn voor het coronavirus - maar zó lichtzinnig en onverantwoordelijk zijn Abe en Bach niet. Want, zei de IOC-voorzitter ook: 'We bestuderen verschillende scenario's.' En uiteráárd is een afgelasting daar een van. Maar tot dat écht onvermijdbaar wordt, telt - officieel - dus alleen plan A. Om de nu al zeer bezorgde atleten niet meer te verontrusten, om de ticketverkoop en de advertising van sponsors en tv-rechtenhouders niet te doen crashen, om zelfs potentiële kandidaat-steden voor toekomstige Spelen niet af te schrikken. Bovendien, zegt Bach: ook voor de Zomerspelen van Rio 2016 (met het - weliswaar veel kleinschaligere - Zikavirus) en voor de Winterspelen van Pyeongchang 2018 (met de spanningen tussen Noord- en Zuid-Korea) dreigde er 'gevaar'. En dat werd uiteindelijk afgewend. Komt het nu wél tot een (definitieve) afgelasting? Met alle desastreuze gevolgen vandien? Een analyse aan de hand van vijf vragen. Het IOC. En dus niet de Japanse regering of het organisatiecomité. In het host city contract, dat in 2013 getekend werd, staat onder het hoofdstuk Termination de clausule 66. Dat bepaalt dat het IOC de Spelen 'kan terugtrekken uit de gaststad in geval van oorlog, burgerlijke opstand/boycot of als de veiligheid van de deelnemers bedreigd wordt.' En als de Spelen niet in het jaar 2020 kunnen plaatsvinden - naar uitstel is er geen verwijzing. Thomas Bach beklemtoonde wel al dat het IOC dagelijks contact heeft met de Wereldgezondheidsorganisatie én dat het de raad van de WHO zal volgen - hij kan ook moeilijk het tegenovergestelde zeggen. Wachten tot juli, laat staan een week voor de openingsceremonie is geen optie. Volgens experts moet het IOC ten laatste voor eind mei beslissen, om alle partners niet langer in het ongewisse te houden. Alles zal afhangen of tegen dan de pandemie onder controle is. Niet alleen in Japan, waar het coronavirus, mede door de zeer gedisciplineerde Japanners, minder hard toeslaat dan in de rest van de wereld (839 besmettingen/24 doden op maandagmorgen), maar óók in andere werelddelen. En dat is op dit moment ábsoluut niet zeker. Blijft de pandemie aanhouden tot eind mei, dan zal de WHO aanraden om de Spelen te annuleren. De ideale manier om die extra aan te wakkeren is immers het samenhokken van bijna 20.000 atleten, coaches, medewerkers en officials, plus een veelvoud daarvan aan vrijwilligers en toeristen. Zeker als die zich achteraf weer over de hele wereld verspreiden. Het IOC kan het ook niet maken om atleten uit landen waar het COVID-19-virus wel nog welig tiert te bannen van de Spelen. En wat als er een atleet ín het olympisch dorp positief test op corona? Zal het dan alle atleten uit dat appartementsblok verbieden om nog deel te nemen? Bovendien ontstaat er nú al een ongelijk speelveld omdat de voorbereiding van veel atleten verstoord wordt wegens een gebrek aan competities/(open) trainingsfaciliteiten. Of omdat ze door het schrappen van verscheidene olympische kwalificatietoernooien nog niet zeker zijn dat ze zúllen deelnemen. Slechts 55 procent van het aantal quotaplaatsen zijn immers al ingevuld. Het IOC zal weliswaar de kwalificatiecriteria/periode aanpassen en het aantal toegelaten atleten (met enkele honderden) verhogen, maar het olympische motto Citius, Altius, Fortius ( Sneller, Hoger, Sterker) zal hoe dan ook niet voor iedereen gelden. En hebben de Spelen, áls ze kunnen doorgaan, dan überhaupt wel zin? Ja. De WHO en medische experts van het IOC en andere sportbonden hebben er zelfs al over vergaderd. Ook dat is echter niet vanzelfsprekend: 4,5 van de 7,8 miljoen tickets, voorzien voor de Japanners, zijn immers al verkocht. Bovendien moet de totále ticketverkoop 800 à 900 miljoen euro opbrengen. Zonder die inkomsten wordt het gat in het organisatiebudget nog groter. De media- en sponsorcontracten zouden dan wel gevrijwaard worden, maar kunnen de Olympische Spelen dan nog enig enthousiasme opwekken? Door de absurde aanblik van een openingsceremonie en een atletiektoernooi in een leeg, olympisch stadion met 68.000 plaatsen? Van ook andere competities in een ijskille sfeer? De authenticiteit en impact van elk sportevent stoelt immers ook op de warme gloed van de toeschouwers. Als de Spelen toch plaatsvinden mét toeschouwers - eventueel een beperkt aantal - , dan zal de organisatie sowieso ingrijpende maatregelen moeten treffen. Met onder meer zones waar de lichaamstemperatuur van mensen gescreend wordt en zij hun handen kunnen ontsmetten. Dat kan dan weer tot zeer lange wachtrijen leiden tijdens de - niet te vergeten - voorspelde hittegolf in Tokio, los van het coronavirus al een mogelijk gezondheidsprobleem. Kunnen de Spelen verplaatst worden, qua locatie of datum? Nog dit jaar verhuizen van locatie, naar bijvoorbeeld een stad waar de Spelen al hebben plaatsgevonden (Londen), is onmogelijk. Geen enkele stad kan op zo'n korte termijn een event organiseren die normaal zeven jaar voorbereiding vergt. En ook dan zou als voorwaarde gelden dat de pandemie ingedijkt is. Een wijziging qua datum, met name een uitstel tot in het najaar is ook onrealistisch. Niet te vergeten dat ook de Paralympics (nu gepland tussen 25 augustus en 6 september) daarna nog moeten plaatsvinden, ook een mega-event met 4400 deelnemers. En wat dan met het olympisch dorp, waarvan alle appartementen al verkocht zijn aan particulieren, en die na de Paralympics in gebruik zouden worden genomen? Wat met alle geboekte hotelkamers? Wat met de 80.000 vrijwilligers die hun vakantie geboekt hebben voor eind juli/augustus? Wat met de sponsors die al vele miljoenen aan activatiecampagnes in gang hebben gezet en vippakketten hebben verkocht? Wat met het plan om het verkeer in de wereldstad Tokio in goeie banen te leiden? Dat alles op korte tijd overplanten naar oktober/november/december is onmogelijk. Bovendien zouden de Spelen dan clashen met de grote sportcompetities ter wereld, die dan al opnieuw begonnen zijn. Dé reden trouwens waarom de Spelen in de zomer plaatsvinden, zelfs in de dan bijna onmenselijke temperaturen in Tokio. De Amerikaanse sportzender NBC betaalde voor de uitzendrechten van de vier Olympische Zomer/Winterspelen tussen 2014 en 2020 bijna vier miljard euro, en voor de komende zes olympiades zelfs zeven miljard euro. Dat is goed voor ongeveer de helft van alle verkochte uitzendrechten. En die bedragen bijna 75 procent van het totále IOC-budget. De wil van NBC is dus wet: daarom vinden de finales van het zwemtoernooi zelfs in de voormiddag plaats (primetime in de VS). En daarom zal NBC nooit toelaten dat de Spelen te midden de eveneens zeer lucratieve Americanfootballcompetitie vallen (start in september). Een andere optie: de Spelen verplaatsen naar de zomer van 2021. Maar dat zou tot grote verschuivingen in de internationale sportkalender leiden. Wat dan met het WK zwemmen in het... Japanse Fukuoka, van 16 juli tot 1 augustus? En het WK atletiek in het Amerikaanse Eugene, van 6 augustus tot 15 augustus? In 2022 is er meer ruimte, aangezien het WK voetbal in Qatar pas eind november begint, maar ook dat is verre van vanzelfsprekend. Wat bijvoorbeeld met alle nu gekwalificeerde atleten? Moet ook dat bord dan weer schoongeveegd worden? Ruim elf miljard euro zal Japan/Tokio officieel besteden aan de organisatie van de Spelen. Voor vijf miljard euro bekostigd door private investeerders, maar de rest door de Japanse belastingbetaler. Alle kosten samengeteld, inclusief stadion- en transportinfrastructuur, stijgt de factuur zelfs naar ruim 23 miljard euro. Natuurlijk gaan die investeringen bij een afgelasting niet plots in rook op, zoals het olympisch stadion dat 1,28 miljard euro kostte, maar zonder de Spelen zouden die kosten nooit gemaakt zijn. De olympiade zou de slabbakkende Japanse economie ruim zeven miljard euro moeten opleveren, maar een annulering van de Spelen zou een veel grotere impact sorteren. Experts spreken zelfs van een daling van het BBP met 1,4 procent (liefst 65 miljard euro), en een daling van de bedrijfswinsten met 25 procent. Niet alleen door het uitblijven van de onmiddellijke economisch boost, ook door de negatieve langetermijneffecten. Minder verlies zal het IOC lijden. Dat is weliswaar officieel een non-profitorganisatie, maar ook - of bovenal - een multinational die per olympische cyclus een omzet van ruim vijf miljard euro genereert. Al die businessactiviteiten en bedrijven van de IOC Group worden sinds 1992 in de Olympic Foundation gebundeld. Een van de doelen van die foundation: elk financieel risico op een afgelasting van een olympiade vermijden. En dus sluit het IOC voor elke Spelen ook verzekeringen af. Voor die van Londen en Rio betaalde het daarvoor respectievelijk twaalf en dertien miljoen euro. Voor Tokio zou dat zo'n achttien miljoen bedragen. Die annuleringsverzekering moet de organisatiekosten van het IOC, zo'n 880 miljoen euro, dekken - als een pandemie tenminste is opgenomen in het verzekeringscontract. Een schadevergoeding aan Tokio/Japan zal het IOC sowieso niet moeten betalen, dat is gestipuleerd in het host city contract. Hoewel ook het IOC vele miljoenen verliest, kan het wel tegen een stootje, met een reservekas van liefst 1,8 miljard euro. De jaarlijkse royalty's van het Olympic Marketing Program, waarmee het IOC de 206 nationale olympische comités en 28 internationale sportfederaties steunt, zal het zelfs bij een afgelasting verder kunnen betalen. Cruciaal, want voor veel sportbonden is dat een levenslijn. In geval van een definitieve afgelasting zullen dus vooral verzekeringsbedrijven moeten dokken, ook wegens claims van sponsors, hotels, de lokale organisatie, mediabedrijven... NBC zal zo zijn vele dollars voor de uitzendrechten grotendeels kunnen recupereren. Winst genereren uit de verkoop van reclame (na aftrek van de betaalde uitzendrechten) mag het dan wel vergeten. In Rio 2016 nog goed voor 225 miljoen euro en in Tokio nog een pak meer, want onlangs maakte NBC bekend dat het voor ruim 1,1 miljard euro aan reclame heeft verkocht, een record. Ook vele duizenden olympiërs zullen een afgelasting in hun portemonnee voelen. Boogschieters, judoka's, schermers... verdienen immers slechts een fractie van de miljonairs uit het basketbal, tennis en voetbal. Als de Spelen definitief wegvallen, het enige platform waarop ze hun marktwaarde kunnen opkrikken, dan kan hun financiële situatie nog penibeler worden. En dan spreken we nog niet over de gemiste kans op sportief vlak. Na vier jaar tevergeefs trainen voor dat ene Grote Doel...