Met een glimlach die deuren kan openen, stuurt de jongedame aan het onthaal van het Abe Lenstra Stadion de Belgische gast naar de perszaal. 'Trap op, tweede deur links, Foppe de Haan komt zo.' Stipt om halftwee stapt de T1 in trainingspak de perszaal binnen. 72 jaar. Klein, maar met montere stappen, de benen lichtjes gekromd. De handdruk is stevig. Hij zit amper neer wanneer er een klasje schoolkinderen passeert en de leraar vraagt of hij even op de foto kan. 'Natuurlijk.'
...

Met een glimlach die deuren kan openen, stuurt de jongedame aan het onthaal van het Abe Lenstra Stadion de Belgische gast naar de perszaal. 'Trap op, tweede deur links, Foppe de Haan komt zo.' Stipt om halftwee stapt de T1 in trainingspak de perszaal binnen. 72 jaar. Klein, maar met montere stappen, de benen lichtjes gekromd. De handdruk is stevig. Hij zit amper neer wanneer er een klasje schoolkinderen passeert en de leraar vraagt of hij even op de foto kan. 'Natuurlijk.' Glunderend gaat hij achter zijn naambordje aan tafel zitten. Wanneer de foto is genomen, maakt hij nog even tijd voor een praatje. Wat ze hier vandaag komen doen? De interesse is oprecht. Maar het klasje moet verder, de leraar vraagt: 'Wat zeggen we nu?' De kinderen, luid: 'Dankjewel, Foppe!' De Haan is een halfgod in Friesland, zijn parcours nog net geen verplichte leerstof. In 1984 voor het eerst trainer geworden van sc Heerenveen, waar hij de jeugd en het eerste elftal trainde en in moeilijke momenten de rust moe(s)t herstellen. Een man die in 1985 de Elfstedentocht uitreed, nadat hij in de horroreditie van 1963 bij Vrouwbuurstermolen van het ijs werd geplukt. Twee keer Europees kampioen (2006, 2007) met Jong Oranje. Ereburger van Heerenveen, er werd zelfs een trein naar hem vernoemd. Stichter van het Foppefonds dat geld inzamelt voor gehandicapte en kansarme jongeren, Ridder in de Orde van Oranje-Nassau... 'Dat kinderen mij kennen, verbaast me nog altijd, want uiteindelijk hebben ze me nooit in de fleur van mijn leven gezien.' Toen Foppe de Haan in 2009 vertrok bij Jong Oranje en 'definitief' als trainer was gestopt, had hij er geen idee van wat hij de volgende jaren zou doen. Meer tijd doorbrengen met zijn vrouw, kinderen en kleinkinderen, dat wel. Lezingen houden voor het Foppefonds, met een campertje de wereld intrekken, cultuurreizen maken of samen met zijn vrouw in het amateurkoor zingen. Voor de rest? Geen idee. Wat hij wél wist, was dat hij moeilijk 'neen' kon zeggen. Dat bleek toen Ajax Cape Town in oktober 2009 aanklopte. Hij tekende voor een seizoen, maar zou uiteindelijk twee jaar in Zuid-Afrika blijven en was tussendoor ook nog bondscoach van... Tuvalu, een eilandengroep in de Stille Oceaan. En sinds 21 oktober 2015, na het vertrek van Dwight Lodeweges, is hij opnieuw T1 in Heerenveen. Een monoloog over de liefde voor het voetbal, ingeleid door de vraag of hij nog elke dag fluitend naar de club vertrekt. 'In principe wel, maar ik vind het wel zwaar. Als ik om zeven uur uit bed moet en het is nog donker of het regent bakstenen, dan denk ik ook wel eens: waar ben ik aan begonnen? Ik voel me wel nog fit hoor. Mochten we nu niet zitten te praten, dan was ik aan het trainen, maar 's avonds ben ik zo moe als een hond. Vroeg naar bed en geen alcohol, alhoewel ik een glaasje wijn op zondagavond wel lekker vind. Maar goed, ik heb toegezegd, dus doe ik dat. 'Ik vind voetbal mooi. Andere sporten ook, wat voor een groot deel te maken heeft met mijn achtergrond als gymnastiekleraar. Prachtig vak. Omdat ik zelf heb gevoetbald, ben ik op het CIOS (Centraal Instituut Opleiding Sportleiders, nvdr) uiteindelijk voetbaldocent geworden. Daar ontdekte ik dat ik het goed kon en het vooral leuk vond, want daar begint het mee. Ik had er meer plezier aan dan kinderen aan een rekstok of ringen te leren zwaaien. 'Voetbal is niet mijn leven, maar wel een belangrijk deel ervan. Een team creëren dat werkt, daar beleef ik heel veel plezier aan. Ik heb nooit afstand genomen, ook niet toen ik was gestopt. Ik bleef denken: dit zou ik zo doen. Of: waarom schuift die speler niet in? Maar nu ik er opnieuw middenin zit, besef ik hoe moeilijk het is om zaken te veranderen. 'Er is ooit een boekje verschenen over het Nederlandse voetbal, waarin ik word omschreven als een coach die een eenvoudige ploeg toch mooi kon laten voetballen. Maar voor ik hier begon, werden in de opbouw heel veel fouten gemaakt en dat was onze dood. Dus zei ik: 'Speel de bal zo snel mogelijk naar de spits, houdt hem even vast en sluit bij.' Op zulke momenten moet je concessies doen, ook al vind ik dat jammer. 'Spelers zijn nu meer met zichzelf bezig, terwijl ik vooral op mijn club ben gefocust. Ik ben nochtans een heel aardige man, maar dan botst het. Ik heb ze uitgelegd wie Abe Lenstra was - een icoon -, wat voor club dit is en waarom ik dit doe. Samen met Riemer van der Velde, de voorzitter, hebben we deze club van helemaal onderaan in de eerste divisie naar de Champions League geleid. 'Kampioen konden we niet worden, dus moesten we spektakel bieden. Lekker voetbal, dat droegen we uit, maar de laatste maanden kreeg ik koppijn in de tribune. Matig spel, negatieve sfeer. Er moest iets gebeuren. Dáárom ben ik opnieuw begonnen, niet voor mezelf. Ik heb met mijn vrouw overlegd, natuurlijk, en ze zei: 'Als je dat graag wilt, doe maar.' Maar als ze haar hart liet spreken, dan wilde ze het natuurlijk niet. 'Die speech heeft geholpen, de spelers beseffen dat ze mekaar nodig hebben om te presteren. 'Wij', dát was vroeger de grote kracht van sc Heerenveen. In een interview had ik ooit twee keer het woordje 'ik' gebruikt, waarna Riemer in die krant 'ik' in het rood had omcirkeld en door 'wij' had vervangen.' 'Ik heb het voetbal niet nodig om gelukkig te zijn. Een tijdje geleden gaf ik een lezing in Hoogstraten, een paar dagen voor de cross. Ik sprak er met Adrie van der Poel, die me zei dat crossen voor hem dieper is dan liefde. Mooi, maar bij mij is dat niet zo. Ik was alleen ongelukkig dat mijn club aan het wegzakken was. En: we zijn hier thuis, ook al waren Zuid-Afrika en Tuvalu ook leuk. Het toetje na de maaltijd. 'Tuvalu was ongelofelijk bijzonder. Polynesië, te midden van de Stille Oceaan. Op de meeste andere eilanden in de archipel, zoals op Samoa, werd er vooral rugby gespeeld, maar Tuvalu wilde graag erkend worden door de FIFA en had daarvoor een plan nodig om het jeugd- en damesvoetbal te ontwikkelen. Ik dacht: leuk, doen we. Mooie tijd, ook al konden ze er in het begin helemaal niets van. (lacht) Maar we wonnen twee wedstrijden en speelden een keer gelijk, waardoor we op de Pacific Games uiteindelijk zevende werden - de beste van de kleine landjes. 'Ik voel me soms een voetbalontwikkelingshelper. Toen ik in 2011 met Jong Indonesië op de Asian Games in Qatar was, werd ik bij de sjeik geroepen. Ik kon coach van het olympisch team en Hoofd Opleidingen worden, maar ergens puur voor de centen coachen, dat kan ik niet. Toch een beetje een idealist, denk ik. In Zuid-Afrika, bijvoorbeeld, werden er elke dag na school wedstrijdjes gespeeld op een zandveldje in Houtbaai, waar ik woonde. In plaats van in de tuin te zitten, ging ik kijken naar die kereltjes. Ik heb ze zelfs nog shirtjes en voetbalschoenen bezorgd. Kinderen zien genieten en beter laten worden, dat is mooi. 'Toen ik Zuid-Afrika begon, waren ze nochtans heel argwanend. 'Weer een buitenlander die zijn zakken komt volstoppen.' Maar na verloop van tijd zagen ze dat het anders was, dat ik die spelers echt kon leren samenwerken. In het tweede seizoen speelden we mee voor het kampioenschap (Ajax Cape Town werd tweede, met evenveel punten als Orlando Pirates, nvdr) en werd ik gebeld door de grote baas van Orlando Pirates. Daar had ik dan weer geen zin in. Ik draag liever kennis uit dan ergens kampioen te worden. Een wereldverbeteraar uit Friesland.' (lacht) 'Verliezen is nooit leuk, maar ik kan het beter plaatsen. Vroeger kon ik op zondagmorgen ongelofelijk zeuren en was ik echt niet te genieten, maar de hele week een gezicht van hier tot gunder hebben, dat helpt niet. Het blijft vervelend om steeds weer dezelfde fouten te zien, maar dan beginnen we nog maar eens opnieuw. Ik kan niet zomaar, zoals Europese topclubs, elf andere spelers opstellen. Een trainer op dit niveau moet een doorzetter zijn. En soms moet je ook eens kunnen accepteren dat de tegenstander beter was. Maar als ik dat dan op televisie zeg, dan reageert Johan Derksen van Sport Inside: 'Die Foppe doet niets anders dan relativeren.' Zo is het nooit goed. Het blijft een moeilijk vak, dat je met hart en ziel moet doen, anders ga je in no time onderuit. 'Ik was net opnieuw begonnen toen supporters van Cambuur een rollator voor ons stadion hadden gezet, een verwijzing naar mijn leeftijd. Daar kon ik wel mee lachen, ja. Meer dan tien jaar geleden hadden supporters van Groningen zelfs een oude leunstoel op onze stoep gezet, met Heerenveenshirt en een bos geraniums. Fantastisch, toch? Maar onlangs, toen we in Cambuur voetbalden, zag ik mijn mobiel 06-nummer op een grote banier in het stadion. Dan wist ik meteen wat er de volgende dag zou gebeuren. Ontelbaar veel whatsappjes en sms'jes gekregen... Niet leuk, maar blijkbaar hoort het er tegenwoordig bij. Vroeger kreeg ik ook wel eens telefoontjes of brieven, maar dan nodigde ik die mensen altijd uit om even te praten. 'Ik bén emotioneler geworden. Zoals na de wedstrijd tegen Roda JC, toen het op het veld echt goed draaide, en ik tijdens de persconferentie plots volschoot. Ik wilde vertellen dat ik hartstikke blij was dat het weer beter met de club ging en dat ik voelde dat de sfeer aan het verbeteren was, maar ik kreeg het niet uitgelegd. Als je ouder wordt, dan overkomt je dat sneller. 'Als ik met de kleinkinderen bezig ben, dan kan het ook zo gebeuren. Tijdens een sportwedstrijd kunnen de tranen ook zo maar over mijn wangen rollen. Met een mooi klassiek stuk van Mozart of Bach, door een groot orkest gebracht, kan ik dat ook hebben. 'Onze' Jaap van Zweden, chef-dirigent van het New York Philharmonic Orchestra, is veel méér dan een voetbaltrainer. Die drive, die energie... Wat hij uit zijn muzikanten kan halen met een stokje, dat vind ik razend knap. Zo heftig dat hij er zelfs een blessure aan overgehouden heeft en onder zijn jasje een coolpack moet dragen. (lacht) 'Onlangs zond FOX Sports de documentaire Foppe uit, waarin Ruud van Nistelrooy zei dat hij in dat ene seizoen waarin we in Heerenveen samenwerkten zeven stappen tegelijk heeft gezet. Ik zei hem toen dat hij baas over zijn leven was, dat hij meer kon dan hij zelf dacht en zijn grenzen moest verleggen. 'Ik zie in jou de beste spits van Nederland en misschien wel meer.' Na Heerenveen had hij nog vijftien trainers, maar dat ene jaar hier vond hij enorm belangrijk. Toen ik Ruud dat hoorde zeggen, kreeg ik het ook weer moeilijk. (lacht) Een trainer moet er voor zijn spelers zijn, dát is mijn verhaal. 'Op het einde van het seizoen ben ik er helemaal klaar mee. Ik heb dat nog gezegd, ja, maar zelfs mocht het opnieuw minder lopen, dan begin ik er niet meer aan. Ik wil golfen, wandelen of fietsen, samen met mijn vrouw. Dingen die we een leven lang niet samen gedaan hebben. Ik heb een fantastische vrouw, die me alles gunt, maar als ik haar 's morgens een kusje geef, dan zegt ze wel: 'Nu ben ik weer de hele dag alleen.' Dat wil ik niet meer.' DOOR CHRIS TETAERT IN HEERENVEEN - FOTO'S BELGAIMAGE'Ik draag liever kennis uit dan ergens kampioen te worden.' - FOPPE DE HAAN