Ted van Leeuwen kan zich de avond, in het voorjaar van 2006, nog perfect voor de geest halen. De toenmalige technisch directeur van AGOVV Apeldoorn zat in de woonkamer van Peter Ressel, ex-speler en -hoofdscout van Anderlecht, naast Dries Mertens en Sven Kums, twee tieners die in de paars-witte jeugdacademie waren gevormd. Kums voetbalde nog altijd in Neerpede, Mertens (19) was al naar AA Gent verhuisd en uitgeleend aan Eendracht Aalst, dat naar vierde klasse zou degraderen.
...

Ted van Leeuwen kan zich de avond, in het voorjaar van 2006, nog perfect voor de geest halen. De toenmalige technisch directeur van AGOVV Apeldoorn zat in de woonkamer van Peter Ressel, ex-speler en -hoofdscout van Anderlecht, naast Dries Mertens en Sven Kums, twee tieners die in de paars-witte jeugdacademie waren gevormd. Kums voetbalde nog altijd in Neerpede, Mertens (19) was al naar AA Gent verhuisd en uitgeleend aan Eendracht Aalst, dat naar vierde klasse zou degraderen. 'Dries in Aalst... (zucht) Leeg stadion, troosteloos. Maar: een supertalent! Technisch enorm vaardig, explosief, balaanname vooruit... Ik was ook weg van Sven, maar ik werkte voor een klein clubje zonder geld. We konden hem een jaar huren, na een seizoen hebben we hem definitief gekocht. Het exacte bedrag ontsnapt me even, ergens tussen 30.000 en 46.000 euro. Ik weet wel nog dat we dat jaar (2007, nvdr) ook Nacer Chadli van Standard kochten: 7600 euro, te betalen in twee schijven van 3800 euro. (lacht) Ik herinner me dat eerste gesprek nog heel goed: het ging alleen maar over zijn gestalte. In Anderlecht hadden ze Dries wijsgemaakt dat hij te klein was. Onzin.' En toch: de 169 centimeter bleven de Leuvenaar ook in Nederland achtervolgen. Johan Derksen, toen nog hoofdredacteur van Voetbal International, schoffeerde Mertens kort na zijn overstap naar FC Utrecht (2009) in een tv-uitzending, waar de jonge Belg in het publiek zat. 'Als hij mislukt, dan kan je hem nog altijd in de tuin zetten.' Ook Derksens sidekickRené van der Gijp, die tussen 1982 en 1984 in Lokeren voetbalde, lachte smakelijk om de kleine Belg. 'Als het gras begint te groeien, dan kietelt het aan zijn balletjes.' Van Leeuwen heeft de scepsis nooit begrepen. 'Gary Medel is even oud en nauwelijks twee centimeter groter (1m71, nvdr), maar speelde op het middenveld van onder anderen Sevilla en Internazionale en won met Chili - een kleine ploeg - twee keer de Copa América. Maar eerlijk: we hebben het in Apeldoorn echt uit zijn hoofd moeten praten dat hij te klein was. Dat John van den Brom hem de aanvoerdersband gaf, was een gouden zet. Daardoor ging Dries boven zichzelf uitstijgen en kreeg hij nog meer vertrouwen, wat hem in zijn carrière zeker heeft geholpen.' Volgende stap: FC Utrecht. De club uit de Domstad betaalde 600.000 euro, een peulschil voor een speler die de Gouden Stier - grootste talent van tweede klasse - heeft gewonnen. Er zijn nochtans twijfels en vraagtekens. Zou hij, opgegroeid in België, de overstap van het rustige Apeldoorn naar de ruwere voetbalcultuur van het westen wel verteren? 'Verbaal moest hij zich aanpassen, maar Dries kon verschrikkelijk goed voetballen. Meestal in een vrije rol vanaf de linkerkant, niet als centrumspits, waar we Ricky van Wolfswinkel en Frank Demouge hadden', zegt Ton du Chatinier, Mertens' trainer in de Galgenwaard, waar hij in zijn eerste seizoen tweede werd in de verkiezing Voetballer van het Jaar, na Luis Suárez. 'Door zijn positie scoorde hij niet zo veel (21 keer in twee seizoenen, nvdr) en was hij eerder de jongen van de assists (34, nvdr). Maar hij slaagde er als geen ander in om uit de duels te blijven. Daarom verbaast het mij niet dat hij het bij Napoli, met moordenaars van verdedigers in zijn rug, centraal zo goed doet. Als een soort valse negen, een positie waarop Lionel Messi bij Barcelona ook werd uitgespeeld. En omdat hij altijd in beweging is, krijgt hij zelfs in de Serie A amper schoppen. 'Ik vergelijk hem soms met Dirk Kuyt. Een ander type voetballer, maar ook iemand die altijd verstandige keuzes heeft gemaakt. Utrecht, Feyenoord, Liverpool... In zijn tweede seizoen stond Dries in de belangstelling van Lokomotiv Moskou. 'Trainer, zou ik dat wel doen?' Hij koos niet voor het snelle geld en wilde zijn carrière stap voor stap uitbouwen. Apeldoorn, Utrecht, PSV, Napoli. Zijn limieten? Volgens mij zou hij bij Barcelona niet uit de toon vallen. Enorm leergierig, dat onderscheidt de toppers van de middelmaat. Trainen in het krachthonk, wedstrijden herbekijken, vragen wat beter kon. Dat betaalde zich bij PSV en Napoli uit.' Vijf jaar na zijn vertrek uit het Pierre Cornelisstadion is de 24-jarige Belg 8,5 miljoen euro waard. PSV betaalt. Hugo Borst, columnist van het Algemeen Dagblad, zet hem in het rijtje van Maradona, Xavi, Messi en Sneijder: klein van stuk, absolute klasse. In Eindhoven (2011-2013) schieten zijn cijfers opnieuw de hoogte in: 45 goals, 43 assists. 'Ongrijpbaar', vond Fred Rutten, T1 in zijn eerste seizoen. Snelheid, inzicht, scorend vermogen. En toch: ook Rutten stelde zich vragen bij Mertens' keuze voor Napoli. 'Driesje tegen die bikkelharde verdedigers. Maar hij zag er net een uitdaging in.' In zijn eerste drie seizoenen in het Stadio San Paolo, meestal op links of in de rug van centrumspits Gonzalo Higuaín, tekent hij voor 34 goals en 31 assists. Na het vertrek van de Argentijnse aanvaller naar Juventus duwt T1 Maurizio Sarri hem in een centrale rol. Hij is ontketend: 34 goals en 15 assists. 'Van dit soort types liggen zijn tegenstanders wakker. Hij heeft oog voor het moment, daar ligt zijn klasse. Die grote, potige verdedigers worden gek van hem. Lange spitsen kunnen ze aan, met Dries weten ze zich geen raad', zegt Ruud Krol, tussen 1980 en 1984 verdediger in Napels, in het Algemeen Dagblad. In mei 30 jaar geworden, iedereen is overtuigd. Mertens is Europese (sub)top. Een lange weg, van Alleen Gezamenlijk Oefenen Voert Verder in Apeldoorn tot Società Sportiva Calcio in Napels, met tussenstops in Utrecht en Eindhoven, waar hij in de supportersbar ooit een defecte bierleiding wilde herstellen. Du Chatinier: 'Een correcte en nette jongen, die groot geworden is door klein te blijven.'