De feiten

Er staat in 2015 een nieuw FIFA-congres op de kalender, het 65e inmiddels, gepland voor donderdag 28 en vrijdag 29 mei. Op de agenda een controversiële zaak: de Palestijnse voetbalfederatie wil de schorsing van Israël.

De grootste aandacht gaat vooraf evenwel uit naar de (her-)verkiezing van Sepp Blatter als voorzitter. Het gonst al jaren van geruchten rond corruptie binnen zijn organisatie, maar de Zwitser lijkt alles stoïcijns te overleven. Lang wordt gedacht dat Michel Platini zijn tegenkandidaat zal worden, maar zo ver komt het uiteindelijk niet. Insiders vermoeden dat de Fransman door heeft dat hij geen kans maakt, en zich het gezichtsverlies wil besparen.

Nog twee andere Europeanen voelen zich geroepen: de Nederlandse bondsvoorzitter Michael van Praag, en Luis Figo. Maar uiteindelijk zal alleen Ali Bin Al-Hussein, uit Jordanië, de handschoen opnemen. Voor de vorm: Blatter wint, met 133 tegen 73 stemmen. Allemaal behaald in de eerste stemronde, tot een tweede komt het niet, want prins Ali trekt zich terug.

Een feest bouwt het kamp van Blatter niet, want het congres is compleet verpest door justitie. Op 27 mei 2015 valt het Zwitserse gerecht binnen in het hotel Baur au Lac in Zürich. Dat gebeurt op vraag van de Amerikaanse justitie die al jaren onderzoek voert en het moment wil gebruiken: alle ogen zijn gericht op de FIFA en alle verdachten zitten samen in een poepchique hotek.

De grootste vis in het net is Jeffrey Webb, vicevoorzitter van de FIFA. The New York Times, dat die dag een groot verhaal brengt, is snel op de hoogte. Om 6.17 uur start The Guardian een liveblog die de hele dag nieuws zal spuien over het gebeuren in Zürich. Er is sprake van zeven arrestaties: mensen van de Noord en Centraal-Amerikaanse voetbalbond (CONCACAF) en de Zuid-Amerikaanse (CONMEBOL).

Ook elders worden mensen in verdenking gesteld. Blatter krijgt alle ogen op zich, maar wordt niet gearresteerd. Tegelijk met de actie van de Zwitserse politie is er ook een inval van de Amerikaanse justitie in de kantoren van CONCACAF in Miami.

Achteraf zal blijken waarom de FBI zo goed is geïnformeerd over alles: het heeft een klokkenluider, Chuck Blazer, die zelf veel boter op het hoofd heeft en al drie jaar samenwerkt met de overheid. Hij weet als ex-lid van het uitvoerend comité van de FIFA (1996 tot 2013) heel veel over de toewijzing van wereldbekers en commerciële contracten.

Speurders komen uit de CONCACAF-kantoren in Miami., GETTY
Speurders komen uit de CONCACAF-kantoren in Miami. © GETTY

Making-of

Sepp Blatter is een maffiabaas, de FIFA een corrupte kliek. Wordt gezegd. En dus moet de bejaarde Zwitser weg. Toch zal hij het halen vrijdag wanneer de FIFA een 'nieuwe' voorzitter kiest. Omdat de UEFA aan macht inboet en Blatter buiten Europa op handen wordt gedragen.

Dat is de inleiding van een verhaal dat op 27 mei 2015 verschijnt in Sport/Voetbalmagazine. Uitgerekend de dag van de inval, van timing gesproken. De exacte details over de malversaties rond commerciële contracten in Zuid-, Midden- en Noord-Amerika kennen we op dat moment niet, maar ze duren al zo'n 25 jaar volgens het onderzoek van de FBI, die tal van bewijzen verzamelt.

Een corrupte kliek is het inderdaad. Bestaat daarom over de uitkomst van de verkiezingen geen twijfel? Dat Blatter wint? Omdat de Zwitser gewoon alles laat begaan? In een rond die periode uitgezonden documentaire van de Amerikaanse zender ESPN over de FIFA, haar schandalen en Blatters heerschappij zegt Guido Tognoni, jarenlang Blatters marketingadviseur en dan een van zijn openlijke critici: 'Ik weet niet wat mogelijke tegenkandidaten bezielt. Zij zijn slecht geadviseerd. No chance of winning: ze maken geen schijn van kans.'

Hoe komt dat? Heel eenvoudig, zeggen zijn medestanders: zijn voorzitterschap is goed geweest voor het voetbal. De 79-jarige Zwitser wordt voorzitter van de wereldvoetbalbond in 1998, raakt herkozen in 2002, 2007 en 2011, gaat in 2015 voor een vijfde termijn. Daarmee schendt hij overigens een eerdere belofte uit 2011, dat dat het begin van zijn laatste regeerperiode zou zijn.

Sepp Blatter, Belga Image
Sepp Blatter © Belga Image

Vermoed wordt dat hij terugkwam op die belofte door de aanhoudende schandaalsfeer waarin de FIFA sinds de toewijzing van het WK 2022 aan Qatar terechtkwam. Zowat de helft van het uitvoerend comité (ExCo) werd nadien wegens bewezen of vermoede corruptie ontslagen of tot ontslag gedwongen. Blatter deelt dan al in de klappen: meer dan ooit geldt hij als de capo van een maffiose familie. Een imago waarmee de ijdele Zwitser eerst wil afrekenen voor hij van zijn troon stapt.

Mensen die hem goed kennen, zeggen dat Blatter niet gedreven wordt door geld. Wel door voetbal én macht. In de ESPN-documentaire schetst zijn biograaf het beeld van aan ambitieuze man voor wie het Zwitserse bergdorp waarin hij opgroeide al gauw te klein was. Hij maakte van de wereldvoetbalbond een buitengewoon commercieel succes. Dat het vrouwenvoetbal de laatste twee decennia een hoge vlucht nam, dankt het in grote mate aan hem. Op een moment dat niemand erin is geïnteresseerd, gaat hij het promoten.

De interne rechtspraak met gelijke vertegenwoordiging van spelers en clubs wordt onder zijn bewind ingevoerd. Ook dat een stuk van de steeds exorbitantere transfersommen moet terugvloeien naar de opleidingsclubs.

Zijn nadeel: hij laat begaan wat al decennialang fout loopt. Niemand kan geloven dat hij er niks van weet. Al in 2002 wordt een Brits journalist door een klokkenluider uit de FIFA gecontacteerd met verhalen over corruptie. Er komt een boek, de BBC maakt een ophefmakende reportage, maar Blatter blijft gewoon zitten.

Eens er geld mee gemoeid is, ontstaat corruptie. In de ESPN-documentaire die in 2015 het grote scherm haalt, wordt uitgebreid ingegaan op de verkiezing van Qatar als organisator van het WK in 2022. Een kandidatuur die Blatter overigens niet steunt.

Op 27 mei blijkt dat dit slechts het topje van een immense ijsberg is. Corruptie rond andere WK's, illegale betalingen, belastingontduiking,... De FBI stelt de hele wereldvoetbalbond, en vooral die aan de overkant van de Atlantische oceaan in een donker daglicht. Het gaat om miljoenen dollars.

En daarna

Nog voor de stemming rond het voorzitterschap dreigt de Engelse vicevoorzitter van de FIFA en nieuw lid van het uitvoerend comité David Gill met ontslag. Hij vindt de herverkiezing van Blatter geen goed idee. 'Dit is niet goed voor het wereldvoetbal.'

Op 2 juni is er weer nieuws rond een schandaal: er zou corruptie zijn gepleegd bij de toewijzing van het WK aan Zuid-Afrika in 2010. Een van de betrokkenen is Jérôme Valcke, secretaris-generaal van de FIFA. De druppel te veel. Onder druk neemt Blatter ontslag als voorzitter, vier dagen na zijn herverkiezing. Issa Hayatou zal hem tijdelijk vervangen. Valcke zal op 17 september na een reeks andere beschuldigingen opzij worden geschoven en in januari 2016 ontslagen.

Andere gerechtelijke instanties treden in actie, er komen onderzoeken in Australië, Colombia, Costa Rica, Zwitserland en Duitsland, waar ze nagaan of er corruptie was bij de toewijzing rond het WK van 2006. In de herfst van 2015 begint in de VS een hele reeks processen die leiden tot het veroordelen van betrokkenen.

Op 25 september beginnen de Zwitsers een onderzoek tegen Blatter, dat bijna vijf jaar later nog steeds niet leidde tot een rechtszaak. Voldoende voor Blatter om een jaar geleden te vragen om het onderzoek nu maar af te sluiten: 'Er is toch geen zaak.'

Sepp Blatter, GETTY
Sepp Blatter © GETTY

Op 8 oktober 2015 schorst het ethisch comité van de FIFA Blatter, Valcke én UEFA-voorzitter Platini, in opspraak gekomen bij de toewijzing van het WK aan Qatar, voor 80 dagen. Blatter gaat in beroep, maar verliest.

Op 3 december komen er nog eens twee arrestaties van vicevoorzitters van de FIFA, opnieuw op vraag van de FBI. Op 21 december is het sportieve rijk van Blatter definitief uit. De ethische commissie van de FIFA bant hem én Michel Platini voor acht jaar van elke voetbalgerelateerde activiteit.

Op 26 februari 2016 is er een buitengewoon congres dat Gianni Infantino (UEFA) aanstelt tot voorzitter. Die wordt op 5 juni 2019 herkozen. Op 13 juni 2018 wordt het WK van 2026 toegewezen aan de combinatie VS, Mexico en Canada. Voor het eerst mogen alle landen hun stem uitbrengen, en niet langer alleen de leden van het uitvoerend comité. Op die manier hoopt men corruptie te vermijden.

In juli 2019 zegt Blatter in een interview met de BBC dat ook hij gerust klokkenluider wil spelen in het dossier van het WK van Qatar en dat hij gaat procederen tegen de FIFA: hij wil onder meer zijn 60 in beslag genomen horloges terug. 'Het is mijn collectie.'

Er staat in 2015 een nieuw FIFA-congres op de kalender, het 65e inmiddels, gepland voor donderdag 28 en vrijdag 29 mei. Op de agenda een controversiële zaak: de Palestijnse voetbalfederatie wil de schorsing van Israël. De grootste aandacht gaat vooraf evenwel uit naar de (her-)verkiezing van Sepp Blatter als voorzitter. Het gonst al jaren van geruchten rond corruptie binnen zijn organisatie, maar de Zwitser lijkt alles stoïcijns te overleven. Lang wordt gedacht dat Michel Platini zijn tegenkandidaat zal worden, maar zo ver komt het uiteindelijk niet. Insiders vermoeden dat de Fransman door heeft dat hij geen kans maakt, en zich het gezichtsverlies wil besparen. Nog twee andere Europeanen voelen zich geroepen: de Nederlandse bondsvoorzitter Michael van Praag, en Luis Figo. Maar uiteindelijk zal alleen Ali Bin Al-Hussein, uit Jordanië, de handschoen opnemen. Voor de vorm: Blatter wint, met 133 tegen 73 stemmen. Allemaal behaald in de eerste stemronde, tot een tweede komt het niet, want prins Ali trekt zich terug.Een feest bouwt het kamp van Blatter niet, want het congres is compleet verpest door justitie. Op 27 mei 2015 valt het Zwitserse gerecht binnen in het hotel Baur au Lac in Zürich. Dat gebeurt op vraag van de Amerikaanse justitie die al jaren onderzoek voert en het moment wil gebruiken: alle ogen zijn gericht op de FIFA en alle verdachten zitten samen in een poepchique hotek. De grootste vis in het net is Jeffrey Webb, vicevoorzitter van de FIFA. The New York Times, dat die dag een groot verhaal brengt, is snel op de hoogte. Om 6.17 uur start The Guardian een liveblog die de hele dag nieuws zal spuien over het gebeuren in Zürich. Er is sprake van zeven arrestaties: mensen van de Noord en Centraal-Amerikaanse voetbalbond (CONCACAF) en de Zuid-Amerikaanse (CONMEBOL).Ook elders worden mensen in verdenking gesteld. Blatter krijgt alle ogen op zich, maar wordt niet gearresteerd. Tegelijk met de actie van de Zwitserse politie is er ook een inval van de Amerikaanse justitie in de kantoren van CONCACAF in Miami.Achteraf zal blijken waarom de FBI zo goed is geïnformeerd over alles: het heeft een klokkenluider, Chuck Blazer, die zelf veel boter op het hoofd heeft en al drie jaar samenwerkt met de overheid. Hij weet als ex-lid van het uitvoerend comité van de FIFA (1996 tot 2013) heel veel over de toewijzing van wereldbekers en commerciële contracten.Sepp Blatter is een maffiabaas, de FIFA een corrupte kliek. Wordt gezegd. En dus moet de bejaarde Zwitser weg. Toch zal hij het halen vrijdag wanneer de FIFA een 'nieuwe' voorzitter kiest. Omdat de UEFA aan macht inboet en Blatter buiten Europa op handen wordt gedragen.Dat is de inleiding van een verhaal dat op 27 mei 2015 verschijnt in Sport/Voetbalmagazine. Uitgerekend de dag van de inval, van timing gesproken. De exacte details over de malversaties rond commerciële contracten in Zuid-, Midden- en Noord-Amerika kennen we op dat moment niet, maar ze duren al zo'n 25 jaar volgens het onderzoek van de FBI, die tal van bewijzen verzamelt. Een corrupte kliek is het inderdaad. Bestaat daarom over de uitkomst van de verkiezingen geen twijfel? Dat Blatter wint? Omdat de Zwitser gewoon alles laat begaan? In een rond die periode uitgezonden documentaire van de Amerikaanse zender ESPN over de FIFA, haar schandalen en Blatters heerschappij zegt Guido Tognoni, jarenlang Blatters marketingadviseur en dan een van zijn openlijke critici: 'Ik weet niet wat mogelijke tegenkandidaten bezielt. Zij zijn slecht geadviseerd. No chance of winning: ze maken geen schijn van kans.'Hoe komt dat? Heel eenvoudig, zeggen zijn medestanders: zijn voorzitterschap is goed geweest voor het voetbal. De 79-jarige Zwitser wordt voorzitter van de wereldvoetbalbond in 1998, raakt herkozen in 2002, 2007 en 2011, gaat in 2015 voor een vijfde termijn. Daarmee schendt hij overigens een eerdere belofte uit 2011, dat dat het begin van zijn laatste regeerperiode zou zijn. Vermoed wordt dat hij terugkwam op die belofte door de aanhoudende schandaalsfeer waarin de FIFA sinds de toewijzing van het WK 2022 aan Qatar terechtkwam. Zowat de helft van het uitvoerend comité (ExCo) werd nadien wegens bewezen of vermoede corruptie ontslagen of tot ontslag gedwongen. Blatter deelt dan al in de klappen: meer dan ooit geldt hij als de capo van een maffiose familie. Een imago waarmee de ijdele Zwitser eerst wil afrekenen voor hij van zijn troon stapt.Mensen die hem goed kennen, zeggen dat Blatter niet gedreven wordt door geld. Wel door voetbal én macht. In de ESPN-documentaire schetst zijn biograaf het beeld van aan ambitieuze man voor wie het Zwitserse bergdorp waarin hij opgroeide al gauw te klein was. Hij maakte van de wereldvoetbalbond een buitengewoon commercieel succes. Dat het vrouwenvoetbal de laatste twee decennia een hoge vlucht nam, dankt het in grote mate aan hem. Op een moment dat niemand erin is geïnteresseerd, gaat hij het promoten. De interne rechtspraak met gelijke vertegenwoordiging van spelers en clubs wordt onder zijn bewind ingevoerd. Ook dat een stuk van de steeds exorbitantere transfersommen moet terugvloeien naar de opleidingsclubs.Zijn nadeel: hij laat begaan wat al decennialang fout loopt. Niemand kan geloven dat hij er niks van weet. Al in 2002 wordt een Brits journalist door een klokkenluider uit de FIFA gecontacteerd met verhalen over corruptie. Er komt een boek, de BBC maakt een ophefmakende reportage, maar Blatter blijft gewoon zitten.Eens er geld mee gemoeid is, ontstaat corruptie. In de ESPN-documentaire die in 2015 het grote scherm haalt, wordt uitgebreid ingegaan op de verkiezing van Qatar als organisator van het WK in 2022. Een kandidatuur die Blatter overigens niet steunt. Op 27 mei blijkt dat dit slechts het topje van een immense ijsberg is. Corruptie rond andere WK's, illegale betalingen, belastingontduiking,... De FBI stelt de hele wereldvoetbalbond, en vooral die aan de overkant van de Atlantische oceaan in een donker daglicht. Het gaat om miljoenen dollars.Nog voor de stemming rond het voorzitterschap dreigt de Engelse vicevoorzitter van de FIFA en nieuw lid van het uitvoerend comité David Gill met ontslag. Hij vindt de herverkiezing van Blatter geen goed idee. 'Dit is niet goed voor het wereldvoetbal.'Op 2 juni is er weer nieuws rond een schandaal: er zou corruptie zijn gepleegd bij de toewijzing van het WK aan Zuid-Afrika in 2010. Een van de betrokkenen is Jérôme Valcke, secretaris-generaal van de FIFA. De druppel te veel. Onder druk neemt Blatter ontslag als voorzitter, vier dagen na zijn herverkiezing. Issa Hayatou zal hem tijdelijk vervangen. Valcke zal op 17 september na een reeks andere beschuldigingen opzij worden geschoven en in januari 2016 ontslagen.Andere gerechtelijke instanties treden in actie, er komen onderzoeken in Australië, Colombia, Costa Rica, Zwitserland en Duitsland, waar ze nagaan of er corruptie was bij de toewijzing rond het WK van 2006. In de herfst van 2015 begint in de VS een hele reeks processen die leiden tot het veroordelen van betrokkenen.Op 25 september beginnen de Zwitsers een onderzoek tegen Blatter, dat bijna vijf jaar later nog steeds niet leidde tot een rechtszaak. Voldoende voor Blatter om een jaar geleden te vragen om het onderzoek nu maar af te sluiten: 'Er is toch geen zaak.' Op 8 oktober 2015 schorst het ethisch comité van de FIFA Blatter, Valcke én UEFA-voorzitter Platini, in opspraak gekomen bij de toewijzing van het WK aan Qatar, voor 80 dagen. Blatter gaat in beroep, maar verliest.Op 3 december komen er nog eens twee arrestaties van vicevoorzitters van de FIFA, opnieuw op vraag van de FBI. Op 21 december is het sportieve rijk van Blatter definitief uit. De ethische commissie van de FIFA bant hem én Michel Platini voor acht jaar van elke voetbalgerelateerde activiteit. Op 26 februari 2016 is er een buitengewoon congres dat Gianni Infantino (UEFA) aanstelt tot voorzitter. Die wordt op 5 juni 2019 herkozen. Op 13 juni 2018 wordt het WK van 2026 toegewezen aan de combinatie VS, Mexico en Canada. Voor het eerst mogen alle landen hun stem uitbrengen, en niet langer alleen de leden van het uitvoerend comité. Op die manier hoopt men corruptie te vermijden. In juli 2019 zegt Blatter in een interview met de BBC dat ook hij gerust klokkenluider wil spelen in het dossier van het WK van Qatar en dat hij gaat procederen tegen de FIFA: hij wil onder meer zijn 60 in beslag genomen horloges terug. 'Het is mijn collectie.'