'Drie Belgische clubs in de 16e finales van de Europa League, dat is uniek', glunderde AA Gentvoorzitter Ivan De Witte vorige week bij de perslunch in Londen. Hij wist toen nog niet dat zowel AA Gent, Anderlecht als KRC Genk zich bij de laatste zestien zouden scharen. 'Er moet iets zijn', klonk het heel zelfverzekerd. 'De play-offs.'
...

'Drie Belgische clubs in de 16e finales van de Europa League, dat is uniek', glunderde AA Gentvoorzitter Ivan De Witte vorige week bij de perslunch in Londen. Hij wist toen nog niet dat zowel AA Gent, Anderlecht als KRC Genk zich bij de laatste zestien zouden scharen. 'Er moet iets zijn', klonk het heel zelfverzekerd. 'De play-offs.' Zouden onze clubs tijdens de reguliere competitie beter presteren in Europa dankzij de play-offs, die nog moeten beginnen? Iedereen is het erover eens dat met deze competitieformule de nadruk op de slotfase ligt en dat de eerste dertig speelrondes gedevalueerd zijn. Maar desondanks zouden onze teams internationaal sterker voor de dag komen. Hoe lager de lat hier, hoe flinker in Europa? Genoeg nattevingerwerk. Laat ons er wat cijfers bij halen. Opvallend is dat onze topclubs het in de tweede Europese beker beter doen dan in de competitie. Anderlecht, Gent, Genk en Standard veroverden in de Jupiler League dit seizoen 182 punten op 336. Goed voor 54,1 %. In de Europa League sprokkelde dit kwartet echter 78 punten op 128. Of 61,9 %. U zal zeggen: in de voorronde zaten er een paar zwakke broertjes tussen, maar zelfs als we alleen de poule- en knock-outfases meetellen (en daar zaten Europese subtoppers uit de Premier League, de Serie A en La Liga bij) bedraagt de buit 49 punten op 90: 54,4 %. Er kunnen maar twee oorzaken zijn voor het vele puntenverlies in eigen land: ofwel gooien de toppers er in de reguliere competitie met hun pet naar ofwel is de tegenstand in de JPL sterker dan de gemiddelde opponent in de Europa League. De eerste stelling zou pijnlijk zijn en een pleidooi betekenen voor een hoogste afdeling met meer in plaats van minder ploegen. Blijft maar één mogelijkheid over: de K11 (de elf kleinere ploegen) is gegroeid. De cijfers onderbouwen dit. In de vijf jongste jaargangen (dit seizoen meegerekend) scoorden Anderlecht, AA Gent, KRC Genk en Standard samen 1021 punten op 1776. Niet meteen een vlekkeloos rapport: 57,4 %. In de vijf laatste seizoenen volgens de klassieke formule scoorden deze vier clubs gezamenlijk 1308 punten op 2040. Of 64,1 %. De conclusie is overduidelijk: de kleinere teams zijn sinds de invoering van de play-offs sterker geworden, of hebben in ieder geval meer progressie geboekt dan de grote namen. Terwijl de meeste van hen nooit aan play-off 1 hebben deelgenomen en ploeterden in play-off 2. Het zou tragikomisch zijn als de 'kleintjes' twee van de laatste zestien in de Europa League straks naar play-off 2 zouden doorverwijzen. Kortom: onze topclubs hebben in eigen land een stap teruggezet, maar doen het desondanks beter in Europa. Er moet toch echt wel iets zijn om te verklaren dat België op de UEFA-ranking sinds 2009 van de veertiende naar de negende plaats klom? Inderdaad, geld. Drie seizoenen geleden ging het nieuwe tv-contract in en zat er plots 70 miljoen in plaats van 36 miljoen euro in de pot. Transfers van 3 miljoen euro zijn de normaalste zaak van de wereld geworden en Anderlecht telde zelfs tien miljoen neer voor Stanciu. De kloof met de Nederlandse Eredivisie was plots financieel gedicht en onze noorderburen, die de voorkeur geven aan eigen jongeren boven een buitensporig aantal buitenlanders, werden op de UEFA-ranking voorbijgestoken. Dat België negende staat, is overigens niets bijzonders. In 2009 moesten we landen met minder economische draagkracht als Oekraïne, Roemenië, Griekenland en Zwitserland laten voorgaan. Ons land hoort vlak achter de Big Five thuis, in een groepje met landen als Portugal, Turkije, Rusland en Nederland. Er zou pas sprake zijn van een echte prestatie als België de zesde of zevende plaats zou inpalmen. De opmars van onze clubs op de UEFA-ranking kwam er dus niet dankzij maar ondanks de invoering van de play-offs. De komende weken zal de huidige competitieformat vooral een hinderpaal blijken. Zoals twee jaar geleden het geval was, toen Club Brugge én uitgeschakeld werd in de kwartfinales door het eerder bescheiden Dnjepr Dnjnepropetrovsk én de titel verspeelde. Maar wie niet horen wil, moet voelen.