De feiten

Als de Giro in 2010 start, is het voor Ivan Basso de vijfde deelname aan de ronde van zijn land. Voor de tweede keer begint die in Nederland. Na Groningen (2002) is het dit keer aan Amsterdam. Omdat Alberto Contador niet start en er dan in een ronde geen uitgesproken favoriet is voor de eindzege promoveert Sport/Voetbalmagazine vooraf Cadel Evans van outsider tot kandidaat-winnaar. De wereldkampioen bevindt zich al jaren voor de start van zo'n rittenwedstrijd in een kansrijke positie maar kan het nooit afmaken. Altijd een fataal moment, geeft hij als uitleg voor zijn falen. Het blad schuift dan ook de 32-jarige Basso naar voor als outsider. Met ook een voorspelde hoofdrol voor Sastre en Bradley Wiggins wordt dit de Giro van de dertigers.

Voor Basso is het de tweede deelname na een dopingschorsing. In 2009 eindigt hij vijfde, maar achteraf wordt dat gecorrigeerd naar plaats drie, omdat Danilo Di Luca en Franco Pellizotti, aanvankelijk tweede en derde, vanwege dopingaffaires uit de uitslag worden geschrapt. Wiggings wordt de eerste leider, hij wint in Amsterdam de tijdrit. Op dag drie juichen de Belgen, Wouter Weylandt sluit het Nederlandse drieluik af met ritwinst in Middelburg.

In Italië zal de roze leiderstrui om diverse schouders hangen: vijf dagen mag Aleksander Vinokourov, de man die de vorige Giro won maar uitgespuwd werd door het volk omwille van zijn dopingverleden, ze koesteren, drie dagen is de trui voor Vicenzo Nibali, de ploegmaat van Basso. Richie Porte pakt halverwege de trui. Als de karavaan de Dolomieten bereikt, wordt het ernst. Nibali en Basso domineren in Asolo en op de Monte Zoncolan. Hun ploegmaat David Arroyo wordt nog even leider, maar in de voorlaatste bergrit neemt Basso de leiderstrui over. Hij wint zijn tweede Giro.

Making of

Zouden er in het hart van een Girowinnaar ooit meer tegenstrijdige emoties hebben opgelaaid dan bij Ivan Basso in 2006 vraagt verslaggever Benedict Van Clooster zich af? Op het eindpodium in Milaan heeft de laureaat zijn kenmerkende glimlach om de lippen, maar diep in hem woedt een hevige storm. De massa zingt voor hem en de pers beschrijft hem als 'Ivan de Verschrikkelijke', omdat hij zo verschroeiend tekeer ging op de fiets. En ondertussen lag zijn vrouw Micaela zijn vrouw in de kraamkliniek. Zij had haar man de dag voor de eindzege naar zijn derde ritzege zien stormen en bij het zegegebaar een foto van hun zoontje Santiago uit zijn achterzakje de lucht in zien steken.

"Op dat moment had daar de gelukkigste man ter wereld moeten staan", vertelt Basso n zijn autobiografie. "Maar hoeveel inspanning ik ook deed, ik slaagde er echt niet in om gelukkig te zijn zoals ik wilde."

Vijf dagen eerder is hij immers bruusk uit zijn schijnwereld ontwaakt. Door één berichtje. Eén nieuwtje dat de ronde doet in de bus van CSC, het team van Bjarne Riis. Basso heeft net de Dolomietenrit gewonnen met aankomst op de legendarische Monte Bondone en een nieuwe tik uitgedeeld aan zijn rivalen. Maar net als hij zijn hoogzwangere vrouw wil bellen, komt hem ter ore dat in Madrid Eufemiano Fuentes is aangehouden, de dopingdokter die in zijn praktijk bloedzakjes bewaart van een hele batterij topsporters. Het begin van Operación Puerto. Basso beseft goed dat als Fuentes zijn naam noemt, hij wordt meegesleurd in een verschrikkelijke hel. "Ik was doodsbang en tegelijk moest ik verder rijden en het beeld van de glimlachende roze trui gaaf houden."

Basso bij zijn overwinning in de Giro in 2006 met ploegleider Bjarne Riis in de auti?, GETTY
Basso bij zijn overwinning in de Giro in 2006 met ploegleider Bjarne Riis in de auti? © GETTY

Het eerste contact tussen hem en Fuentes gaat terug tot 2002. Basso brengt dan een korte vakantie door op de Canarische eilanden. Fuentes, jarenlang ploegarts bij Kelme, is in het peloton een bekend gezicht. Op een avond zitten renner en arts samen. Het gesprek gaat over familie, gemeenschappelijke vrienden, wielrennen, maar ook over bloedtransfusies. Fuentes legt uit dat hij een methode heeft ontwikkeld om eigen bloed af te tappen en later weer in te spuiten. Een techniek die aanzienlijk de prestatie bevordert en bovendien geen gevaar inhoudt voor de gezondheid van de atleet, beweert hij.

De renner en de arts knopen hun contact opnieuw aan begin 2005. Fuentes is de wanhoop nabij. Zijn dochtertje is ernstig ziek: een tumor aan het oog. De dokter polst Basso of hij iemand kent die haar kan redden. Ook in het leven van de Italiaan neemt kanker op dat moment een prominente plaats in. Bij zijn 49-jarige moeder, die dan nog maar enkele weken te leven heeft, is nauwelijks een halfjaar tevoren een kwaadaardig gezwel aangetroffen. In een van de telefoontjes komen ook de bloedtransfusies weer ter sprake. De dokter heeft belangwekkend nieuws: het bloed kan hij inmiddels tot tien jaar lang bewaren. Voor een dopingkuur hoeft Basso dus geen twee keer per maand naar Madrid over te vliegen.

In de herfst van 2005 gaat de CSC-kopman ten onder aan zijn tomeloze ambitie. Hij is dan net als tweede geëindigd in de Tour. Op het eindpodium neemt Lance Armstrong de microfoon. Tijdens zijn afscheidsspeech roept hij Basso uit tot " the future of the Tour." Voor de hele wielerwereld staat daarmee de naam van de erfgenaam vast.

Wat The Boss bedoelt als een compliment wordt voor Basso de laatste duw die zijn weerstand tegen dopinggebruik breekt. "Beetje bij beetje overtuigde ik mezelf ervan dat er in de grond niets verkeerds was met die bloedtransfusies."

Tussen november 2005 en februari 2006 reist Basso drie keer naar Madrid om bloed te laten afnemen bij Fuentes. Later zal hij beweren dat hij de bedoeling had om de zakjes pas tijdens de Tour van 2006 weer in te spuiten. Een hele of een halve bekentenis? Wat er ook van zij, met deze versie van de feiten zal Basso er netjes in slagen om zijn Girozege van 2006 te behouden.

Vanaf de avond van de Girorit naar de Monte Bondone leeft Basso met een zwaard van Damocles boven het hoofd. "Ik wist dat vroeg of laat een storm zou losbarsten. Maar met niemand kon ik erover praten, want niemand was op de hoogte van mijn reisjes naar Madrid." Uiteindelijk ontploft de bom aan de vooravond van de Tour van 2006. Basso wil als eerste Girowinnaar sinds zijn mythische landgenoot Marco Pantani in 1998 in een en hetzelfde seizoen ook de gele trui veroveren. Hij zal echter niet eens de Grand Départ in Straatsburg halen. In de wagen op weg naar de hoofdstad van de Elzas hoort hij op de radio de naam Eufemiano Fuentes, meteen gevolgd door enkele rennersnamen waaronder de zijne. De topfavoriet voor de Tour probeert het hoofd koel te houden en de schijn te bewaren. Maar de ochtend erna breekt de hel los. Hij is met ploegmaats een laatste fietstochtje aan het afhaspelen als plots uit de volgwagen het bevel weerklinkt om onmiddellijk terug te keren naar het hotel. Daar staat de teambaas, Bjarne Riis, zijn kopman op te wachten. Ernstig, lijkbleek en met vochtige ogen beperkt de Deen zich tot een paar woorden: "Pak je koffers. Je gaat naar huis."

Het explosieve dossier van Operación Puerto is dan in handen gekomen van de Tourorganisatie. Een auto van CSC voert de renner tot aan de Frans-Zwitserse grens. Bij thuiskomst biecht Basso meteen zijn betrokkenheid in de affaire-Fuentes op. Een pijnlijk moment dat de Italiaan later het diepste punt van zijn leven zal noemen.

Maandenlang blijft hij zich in leugens wentelen en alles ontkennen. "Ik voelde me beschaamd als een dief, maar hield me voor dat ik, om in leven te blijven, weer moest kunnen koersen. Daarom bleef ik liegen."

Tot 8 mei 2007. Dan belegt Basso een persconferentie in Milaan waarop hij zijn betrokkenheid in de zaak-Fuentes toegeeft. Een maand later wordt hij voor twee jaar geschorst, met terugwerkende kracht.

Zijn schorsing doet hem in een depressie belanden. Wekenlang komt de renner de zetel niet uit. Het is Micaela die haar man op een ochtend weer de weg wijst. Basso ligt in zijn pyjama ongewassen in de zetel als ze hem zijn koerstenue aanreikt en hem, tegen zijn goesting, op training stuurt. Basso zal die dag een tochtje maken van niet meer dan een halfuur, maar de wil om terug te vechten naar de top laat hem vanaf dan niet meer los. Nauwelijks een paar weken later rijdt hij zijn trainingsmakkers alweer genadeloos uit het wiel. In Verona volgt de bekroning.

En daarna

Dat de tifosi hun verloren zoon weer in de armen sluiten, dankt Basso niet louter aan zijn nationaliteit of eeuwige glimlach. Belangrijker is dat hij zijn fout toegeeft en zich berouwvol opstelt. Sterker nog, sinds zijn bekentenis manifesteert de Italiaan zich als een voorvechter van dopingvrije wielersport. Transparantie, daar draait het om in de latere wielerjaren van Basso. Journalisten worden uitgenodigd om zijn trainingskampen te volgen. Op zijn website krijgt al wie dat wenst inzage in de resultaten van zijn bloedtests. Ook opteert hij bij zijn comeback bewust voor een trainer met een onkreukbare reputatie.

De Future van de Tour zal Basso nooit worden. In 2010 wordt hij 32ste, in 2011 7de en een jaar later 25ste. In 2015 neemt hij een laatste keer deel, maar op de eerste rustdag, op 13 juli, stapt hij uit de race. Basso zegt dat bij medisch onderzoek teelbalkanker is vastgesteld en hij geeft op om zich te laten behandelen. Die behandeling slaat aan, maar een terugkeer zit er niet meer in. Basso wordt ploegleider, eerst bij Tinkoff-Saxo, later bij Trek-Segafredo en nu bij Kometa-Xstra, waar hij met Alberto Contador een groep jonge renners naar de top probeert te brengen.

De feitenAls de Giro in 2010 start, is het voor Ivan Basso de vijfde deelname aan de ronde van zijn land. Voor de tweede keer begint die in Nederland. Na Groningen (2002) is het dit keer aan Amsterdam. Omdat Alberto Contador niet start en er dan in een ronde geen uitgesproken favoriet is voor de eindzege promoveert Sport/Voetbalmagazine vooraf Cadel Evans van outsider tot kandidaat-winnaar. De wereldkampioen bevindt zich al jaren voor de start van zo'n rittenwedstrijd in een kansrijke positie maar kan het nooit afmaken. Altijd een fataal moment, geeft hij als uitleg voor zijn falen. Het blad schuift dan ook de 32-jarige Basso naar voor als outsider. Met ook een voorspelde hoofdrol voor Sastre en Bradley Wiggins wordt dit de Giro van de dertigers.Voor Basso is het de tweede deelname na een dopingschorsing. In 2009 eindigt hij vijfde, maar achteraf wordt dat gecorrigeerd naar plaats drie, omdat Danilo Di Luca en Franco Pellizotti, aanvankelijk tweede en derde, vanwege dopingaffaires uit de uitslag worden geschrapt. Wiggings wordt de eerste leider, hij wint in Amsterdam de tijdrit. Op dag drie juichen de Belgen, Wouter Weylandt sluit het Nederlandse drieluik af met ritwinst in Middelburg. In Italië zal de roze leiderstrui om diverse schouders hangen: vijf dagen mag Aleksander Vinokourov, de man die de vorige Giro won maar uitgespuwd werd door het volk omwille van zijn dopingverleden, ze koesteren, drie dagen is de trui voor Vicenzo Nibali, de ploegmaat van Basso. Richie Porte pakt halverwege de trui. Als de karavaan de Dolomieten bereikt, wordt het ernst. Nibali en Basso domineren in Asolo en op de Monte Zoncolan. Hun ploegmaat David Arroyo wordt nog even leider, maar in de voorlaatste bergrit neemt Basso de leiderstrui over. Hij wint zijn tweede Giro. Making ofZouden er in het hart van een Girowinnaar ooit meer tegenstrijdige emoties hebben opgelaaid dan bij Ivan Basso in 2006 vraagt verslaggever Benedict Van Clooster zich af? Op het eindpodium in Milaan heeft de laureaat zijn kenmerkende glimlach om de lippen, maar diep in hem woedt een hevige storm. De massa zingt voor hem en de pers beschrijft hem als 'Ivan de Verschrikkelijke', omdat hij zo verschroeiend tekeer ging op de fiets. En ondertussen lag zijn vrouw Micaela zijn vrouw in de kraamkliniek. Zij had haar man de dag voor de eindzege naar zijn derde ritzege zien stormen en bij het zegegebaar een foto van hun zoontje Santiago uit zijn achterzakje de lucht in zien steken."Op dat moment had daar de gelukkigste man ter wereld moeten staan", vertelt Basso n zijn autobiografie. "Maar hoeveel inspanning ik ook deed, ik slaagde er echt niet in om gelukkig te zijn zoals ik wilde."Vijf dagen eerder is hij immers bruusk uit zijn schijnwereld ontwaakt. Door één berichtje. Eén nieuwtje dat de ronde doet in de bus van CSC, het team van Bjarne Riis. Basso heeft net de Dolomietenrit gewonnen met aankomst op de legendarische Monte Bondone en een nieuwe tik uitgedeeld aan zijn rivalen. Maar net als hij zijn hoogzwangere vrouw wil bellen, komt hem ter ore dat in Madrid Eufemiano Fuentes is aangehouden, de dopingdokter die in zijn praktijk bloedzakjes bewaart van een hele batterij topsporters. Het begin van Operación Puerto. Basso beseft goed dat als Fuentes zijn naam noemt, hij wordt meegesleurd in een verschrikkelijke hel. "Ik was doodsbang en tegelijk moest ik verder rijden en het beeld van de glimlachende roze trui gaaf houden."Het eerste contact tussen hem en Fuentes gaat terug tot 2002. Basso brengt dan een korte vakantie door op de Canarische eilanden. Fuentes, jarenlang ploegarts bij Kelme, is in het peloton een bekend gezicht. Op een avond zitten renner en arts samen. Het gesprek gaat over familie, gemeenschappelijke vrienden, wielrennen, maar ook over bloedtransfusies. Fuentes legt uit dat hij een methode heeft ontwikkeld om eigen bloed af te tappen en later weer in te spuiten. Een techniek die aanzienlijk de prestatie bevordert en bovendien geen gevaar inhoudt voor de gezondheid van de atleet, beweert hij. De renner en de arts knopen hun contact opnieuw aan begin 2005. Fuentes is de wanhoop nabij. Zijn dochtertje is ernstig ziek: een tumor aan het oog. De dokter polst Basso of hij iemand kent die haar kan redden. Ook in het leven van de Italiaan neemt kanker op dat moment een prominente plaats in. Bij zijn 49-jarige moeder, die dan nog maar enkele weken te leven heeft, is nauwelijks een halfjaar tevoren een kwaadaardig gezwel aangetroffen. In een van de telefoontjes komen ook de bloedtransfusies weer ter sprake. De dokter heeft belangwekkend nieuws: het bloed kan hij inmiddels tot tien jaar lang bewaren. Voor een dopingkuur hoeft Basso dus geen twee keer per maand naar Madrid over te vliegen. In de herfst van 2005 gaat de CSC-kopman ten onder aan zijn tomeloze ambitie. Hij is dan net als tweede geëindigd in de Tour. Op het eindpodium neemt Lance Armstrong de microfoon. Tijdens zijn afscheidsspeech roept hij Basso uit tot " the future of the Tour." Voor de hele wielerwereld staat daarmee de naam van de erfgenaam vast. Wat The Boss bedoelt als een compliment wordt voor Basso de laatste duw die zijn weerstand tegen dopinggebruik breekt. "Beetje bij beetje overtuigde ik mezelf ervan dat er in de grond niets verkeerds was met die bloedtransfusies."Tussen november 2005 en februari 2006 reist Basso drie keer naar Madrid om bloed te laten afnemen bij Fuentes. Later zal hij beweren dat hij de bedoeling had om de zakjes pas tijdens de Tour van 2006 weer in te spuiten. Een hele of een halve bekentenis? Wat er ook van zij, met deze versie van de feiten zal Basso er netjes in slagen om zijn Girozege van 2006 te behouden. Vanaf de avond van de Girorit naar de Monte Bondone leeft Basso met een zwaard van Damocles boven het hoofd. "Ik wist dat vroeg of laat een storm zou losbarsten. Maar met niemand kon ik erover praten, want niemand was op de hoogte van mijn reisjes naar Madrid." Uiteindelijk ontploft de bom aan de vooravond van de Tour van 2006. Basso wil als eerste Girowinnaar sinds zijn mythische landgenoot Marco Pantani in 1998 in een en hetzelfde seizoen ook de gele trui veroveren. Hij zal echter niet eens de Grand Départ in Straatsburg halen. In de wagen op weg naar de hoofdstad van de Elzas hoort hij op de radio de naam Eufemiano Fuentes, meteen gevolgd door enkele rennersnamen waaronder de zijne. De topfavoriet voor de Tour probeert het hoofd koel te houden en de schijn te bewaren. Maar de ochtend erna breekt de hel los. Hij is met ploegmaats een laatste fietstochtje aan het afhaspelen als plots uit de volgwagen het bevel weerklinkt om onmiddellijk terug te keren naar het hotel. Daar staat de teambaas, Bjarne Riis, zijn kopman op te wachten. Ernstig, lijkbleek en met vochtige ogen beperkt de Deen zich tot een paar woorden: "Pak je koffers. Je gaat naar huis." Het explosieve dossier van Operación Puerto is dan in handen gekomen van de Tourorganisatie. Een auto van CSC voert de renner tot aan de Frans-Zwitserse grens. Bij thuiskomst biecht Basso meteen zijn betrokkenheid in de affaire-Fuentes op. Een pijnlijk moment dat de Italiaan later het diepste punt van zijn leven zal noemen. Maandenlang blijft hij zich in leugens wentelen en alles ontkennen. "Ik voelde me beschaamd als een dief, maar hield me voor dat ik, om in leven te blijven, weer moest kunnen koersen. Daarom bleef ik liegen."Tot 8 mei 2007. Dan belegt Basso een persconferentie in Milaan waarop hij zijn betrokkenheid in de zaak-Fuentes toegeeft. Een maand later wordt hij voor twee jaar geschorst, met terugwerkende kracht.Zijn schorsing doet hem in een depressie belanden. Wekenlang komt de renner de zetel niet uit. Het is Micaela die haar man op een ochtend weer de weg wijst. Basso ligt in zijn pyjama ongewassen in de zetel als ze hem zijn koerstenue aanreikt en hem, tegen zijn goesting, op training stuurt. Basso zal die dag een tochtje maken van niet meer dan een halfuur, maar de wil om terug te vechten naar de top laat hem vanaf dan niet meer los. Nauwelijks een paar weken later rijdt hij zijn trainingsmakkers alweer genadeloos uit het wiel. In Verona volgt de bekroning.En daarnaDat de tifosi hun verloren zoon weer in de armen sluiten, dankt Basso niet louter aan zijn nationaliteit of eeuwige glimlach. Belangrijker is dat hij zijn fout toegeeft en zich berouwvol opstelt. Sterker nog, sinds zijn bekentenis manifesteert de Italiaan zich als een voorvechter van dopingvrije wielersport. Transparantie, daar draait het om in de latere wielerjaren van Basso. Journalisten worden uitgenodigd om zijn trainingskampen te volgen. Op zijn website krijgt al wie dat wenst inzage in de resultaten van zijn bloedtests. Ook opteert hij bij zijn comeback bewust voor een trainer met een onkreukbare reputatie. De Future van de Tour zal Basso nooit worden. In 2010 wordt hij 32ste, in 2011 7de en een jaar later 25ste. In 2015 neemt hij een laatste keer deel, maar op de eerste rustdag, op 13 juli, stapt hij uit de race. Basso zegt dat bij medisch onderzoek teelbalkanker is vastgesteld en hij geeft op om zich te laten behandelen. Die behandeling slaat aan, maar een terugkeer zit er niet meer in. Basso wordt ploegleider, eerst bij Tinkoff-Saxo, later bij Trek-Segafredo en nu bij Kometa-Xstra, waar hij met Alberto Contador een groep jonge renners naar de top probeert te brengen.