Wat is een zandcross? Een criterium dat moeilijk te bepalen is, want zelfs op het WK in Oostende moeten Wout van Aert en co slechts 580 meter in het Noordzeezand rijden/lopen, op een totale ronde-afstand van 2900 meter, exact twintig procent. In sommige crossen, zoals in Ruddervoorde, wordt ook een zandstrook aangelegd, maar die veldritten kan je niet catalogeren onder de categorie zandcross.
...

Wat is een zandcross? Een criterium dat moeilijk te bepalen is, want zelfs op het WK in Oostende moeten Wout van Aert en co slechts 580 meter in het Noordzeezand rijden/lopen, op een totale ronde-afstand van 2900 meter, exact twintig procent. In sommige crossen, zoals in Ruddervoorde, wordt ook een zandstrook aangelegd, maar die veldritten kan je niet catalogeren onder de categorie zandcross.Na overleg met enkele specialisten ter zake kwamen we uit op zeven specifieke zandraces: Antwerpen, Gieten, Koksijde, Lille, Mol, Oostmalle en Zonhoven. Plus ook de Nederlandse kampioenschappen in Veldhoven (2015), Hellendoorn (2016) en Huijbergen (2019), de Belgische kampioenschappen in Lille (2016), Oostende (2017) en Koksijde (2018), het Europees kampioenschap in Huijbergen (2015), en eventuele andere crossen op die parcoursen (zoals nog NK's bij de jeugd in Gieten, 2014, en Huijbergen, 2012).Allemaal op omlopen waar het zand niet kunstmatig is aangevoerd, al zijn de zandpassages in sommige wedstrijden wel langer dan in andere.Het resultaat van het opzoekingswerk geeft vooral aan hoe Mathieu van der Poel ook in het zand zeer dominant was: bij de jeugd zette hij vanaf de nieuwelingen in bovengenoemde crossen een 22 op 26 neer, inclusief een wereldtitel in Koksijde in 2012, toen Wout van Aert - toen nog een Woutje - zilver behaalde.Twee keer verloor de Nederlander als jeugdcrosser in Lille (waarvan éénmaal tegen Van Aert, in 2014), en tweemaal in Oostmalle, maar in bijvoorbeeld Koksijde en Gieten was hij ongeslagen: respectievelijk vijf op vijf en zes op zes..Bij de elite won Mathieu van der Poel toe nu toe 25 van de 35 zandcrossen waarin hij startte, of 71 procent, weliswaar licht onder zijn gemiddeld zegepercentage bij de elite (74 procent).Belangrijke nuance: negen van zijn tien nederlagen leed MVDP in zijn eerste drie campagnes bij de profs (2013/2016). Daarna (vanaf 2016/17) zette hij in het zand een 20 op 21 neer, waarvan 15 zeges in zijn laatste 15 zandcrossen. Met als laatste verlies de Sluitingsprijs in Oostmalle, in 2017 - niet toevallig tegen Wout van Aert. Van de tien zandcrossen die Van der Poel niet won bij de elite, werden er dan ook zes gewonnen door de Kempenaar, maar daarvan dus wel vijf in 2014/15 en 2015/16. Drie keer eindigde geen van de twee op het podium van een zandcross (toen ze beiden aan de start kwamen): in Antwerpen 2013 (toen Niels Albert won), in Koksijde 2015 (met Sven Nys als winnaar) en in Oostmalle 2016 (met Kevin Pauwels als eerste).De onderlinge zandstand bij de profs tussen Van der Poel en Van Aert is (ereplaatsen inbegrepen) zo 16 vs. 8.Logischerwijs is de zandspoeling van Wout van Aerts palmares dunner: bij de jeugd won de Kempenaar van de bovengenoemde crossen er zeven, maar dus slechts één keer tegen Van der Poel (in Lille 2014). Bij de elite zette Van Aert een 13 op 33 neer (39 procent, of 4 procent meer dan zijn totaal zegepercentage in profcrossen)). Veelbetekenend: in de negen zandcrossen waaraan zijn Nederlandse rivaal niet deelnam, was de viervoudig Belgisch kampioen wel zevenmaal de beste: hij verloor alleen het EK in 2015 in Huijbergen tegen Lars van der Haar en het BK in 2020 in Antwerpen tegen Laurens Sweeck, toen weliswaar nog niet op topniveau na zijn val in de Tour. Daarna won Van Aert nog in Lille, en dit seizoen in Mol, maar dus zonder Van der Poel aan de start.Twee keer werd Wout van Aert ook Belgisch kampioen in het zand: in 2018 in Koksijde en in 2017 in... Oostende, op het parcours van het WK van komende zondag.Een voorteken of niet: van de 68 profzeges die de Kempenaar tot nu toe behaalde, reed hij nooit vroeger weg van de tegenstand dan toen op het BK. Al na 1 minuut en 20 seconden sloeg hij in de eerste zandstrook na de grote brug een kloofje, om na een loopstrook dichtste achtervolger Gianni Vermeersch definitief af te schudden, na 2 minuten. Na één ronde had Van Aert zelfs al 17 seconden voorsprong op de tweede, om uiteindelijk met 49 tellen de driekleur te pakken, voor Kevin Pauwels en Laurens Sweeck.Weinig waarschijnlijk echter dat we zondag op het WK in Oostende opnieuw zo'n scenario krijgen, met Mathieu van der Poel aan de start, als dé Mister Sandman van de laatste jaren. Maar zeker in een seizoen waarin beiden voor het eerst sinds het seizoen 2017/18 in het veld weer aan elkaar gewaagd zijn, geldt de regel vanop de beurs: in het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.Behalve dit: het zandmannetje zal de regenboogdroom naar een van beiden brengen.